โฟกัสโลกรอบสัปดาห์: เลือกตั้งกลางเทอมฟิลิปปินส์ ศึกชี้ชะตาอนาคตตระกูล มาร์กอส-ดูแตร์เต
การเมืองในฟิลิปปินส์ถือเป็นเกมการเมืองของตระกูลต่างๆ กว่า 200 ตระกูล แต่ตระกูลที่ถือว่าอยู่ในจุดสูงสุด มีอำนาจ อิทธิพลมากที่สุดคือ ตระกูลมาร์กอส และ ตระกูลดูแตร์เต ทั้งสองตระกูลได้จับมือกันในการเลือกตั้งประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ปี 2022 เพื่อส่งให้ นายเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ เป็นประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ และให้ ซารา ดูแตร์เต นั่งเก้าอี้รองประธานาธิบดี แต่อย่างที่รู้กันว่าเสือ 2 ตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้ ทำให้การเลือกตั้งกลางเทอมของฟิลิปปินส์เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคมที่ผ่านมา กลายเป็นศึกใหญ่เพื่อชี้ชะตาอนาคตของตระกูลดูแตร์เตและมาร์กอส ซึ่งมีผู้ชนะได้เพียงหนึ่งเดียวเท่านั้น
ตระกูลมาร์กอสและดูแตร์เตจับมือผนึกกำลังกันในการเลือกตั้งประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ในปี 2022 โดยตกลงกันว่าให้มาร์กอส จูเนียร์ ลูกชายของอดีตผู้นำเผด็จการของฟิลิปปินส์อย่าง เฟอร์ดินานด์ มาร์กอส ลงท้าชิงเก้าอี้ประธานาธิบดี และให้ซารา ดูแตร์เต ลูกสาวของอดีตประธานาธิบดีโรดริโก ดูแตร์เต นั่งเก้าอี้รองประธานาธิบดี เพื่อให้การเลือกตั้งประธานาธิบดีครั้งถัดไปในปี 2028 จะเป็นคิวของซาราที่จะได้ท้าชิงเก้าอี้ประธานาธิบดีภายใต้การหนุนหลังจากตระกูลมาร์กอส
แต่ต่อมาไม่นาน ทั้งสองตระกูลก็แตกหักกันในปีนี้จากการที่ประธานาธิบดีมาร์กอส จูเนียร์ มีจุดยืนแตกต่างจากตระกูลดูแตร์เตในหลายเรื่อง ทั้งเรื่องการนำฟิลิปปินส์ออกห่างจากจีนและหันไปฟื้นความสัมพันธ์กับสหรัฐ รวมถึงยุติการปราบปรามยาเสพติดอย่างหนักที่เป็นนโยบายของรัฐบาลชุดเดิมของอดีตประธานาธิบดีดูแตร์เต ด้านมาร์กอส จูเนียร์กล่าวหาว่าซารา ดูแตร์เตข่มขู่ว่าจะลอบสังหารเขา จากการออกมากล่าวต่อนักข่าวว่าเธอได้สั่งกับนักฆ่าให้ไปสังหารประธานาธิบดีมาร์กอส จูเนียร์ หากเกิดอะไรขึ้นกับเธอ และฝันว่าเธอได้ตัดหัวมาร์กอส จูเนียร์ ส่วนซารากล่าวหาว่ามาร์กอส จูเนียร์ ไร้ความสามารถในการเป็นผู้นำฟิลิปปินส์
ต่อมา สภาผู้แทนราษฎรฟิลิปปินส์ ซึ่งนำโดย นายมาร์ติน โรมวัลเดซ ประธานสภาล่าง ลูกพี่ลูกน้องของประธานาธิบดีมาร์กอส จูเนียร์ ได้ยื่นถอดถอนซารา ดูแตร์เต ส่วนอดีตประธานาธิบดีดูแตร์เตก็ถูกจับคาสนามบินมะนิลาและถูกส่งตัวไปยังศาลอาญาระหว่างประเทศ (ไอซีซี) ที่กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อเดือนมีนาคม เพื่อถูกพิจารณาคดีก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติจากการปราบปรามยาเสพติดด้วยวิธีที่รุนแรง
การเลือกตั้งกลางเทอมนี้มีความสำคัญอย่างไร คำตอบคือการถอดถอนซารา ดูแตร์เต พ้นจากตำแหน่งซึ่งจะทำให้เธอไม่สามารถลงเลือกตั้งประธานาธิบดีในปี 2028 ได้นั้นต้องใช้เสียง 2 ใน 3 ในวุฒิสภาที่ทำหน้าที่เป็นคณะลูกขุนในการพิจารณาไต่สวนคดีนี้ การเลือกตั้งกลางเทอมเพื่อเลือกสมาชิกวุฒิสภา 12 คนจากทั้งหมด 24 คนจึงมีความสำคัญอย่างมากต่อทั้งตระกูลมาร์กอสและดูแตร์เต อย่างไรก็ตาม สมาชิกส.ว.เพียง 6 คนจาก 12 คนที่ได้รับเลือกนั้นมาจากฝั่งตระกูลมาร์กอส และหนึ่งในนั้นคือ คามิลล์ วิลาร์ ที่ก็ได้รับการสนับสนุนจากฝั่งตระกูลดูแตร์เตเช่นกัน ทำให้ขาของเธอหนึ่งข้างอยู่ในฝั่งมาร์กอสและขาอีกข้างหนึ่งอยู่ในฝั่งดูแตร์เต ส่วนทางตระกูลดูแตร์เตเองได้ส.ว.ไป 4 คน หนึ่งในนั้นคือ อีมี มาร์กอส พี่สาวของประธานาธิบดีมาร์กอส จูเนียร์ ที่หันไปซบตระกูลดูแตร์เตเพื่อหวังได้คะแนนนิยมจากตระกูลดูแตร์เตให้เธอได้รับเลือกเป็นส.ว. เห็นได้ว่าผลการเลือกตั้งกลางเทอมนั้นไม่เป็นผลดีให้กับตระกูลมาร์กอส จูเนียร์
ผลการเลือกตั้งในจังหวัดอีโลกอส นอร์เต ทางตอนเหนือของฟิลิปปินส์ ตระกูลมาร์กอสกวาดชัยชนะเรียบเพราะถือเป็นฐานเสียงหลักของตระกูลมาร์กอส ส่วนตระกูลดูแตร์เตก็ไม่น้อยหน้า เพราะอดีตประธานาธิบดีโรดริโก ดูแตร์เตชนะการเลือกตั้งเป็นนายกเทศมนตรีเมืองดาเวา ด้วยคะแนนเสียงถล่มทลายแม้ว่าเจ้าตัวจะอยู่ในเรือนจำกรุงเฮกก็ตาม สะท้อนให้เห็นถึงฐานเสียงที่เหนียวแน่นของตระกูลดูแตร์เตในเมืองดาเวา ทางตอนใต้ของประเทศ ผลการเลือกตั้งกลางเทอมของฟิลิปปินส์ในครั้งนี้ยังทำให้เห็นว่าชาวฟิลิปปินส์จำนวนไม่น้อยยังคงชื่นชอบตระกูลดูแตร์เต สวนทางกับคะแนนนิยมของตระกูลมาร์กอสที่ลดลงจากการที่เศรษฐกิจของฟิลิปปินส์กำลังประสบปัญหา บวกกับการจับกุมและส่งตัวโรดริโก ดูแตร์เต ให้กับศาลไอซีซีเพราะโรดริโกยังคงเป็นที่ชื่นชอบในหมู่ชาวฟิลิปปินส์
นั่นถือเป็นข่าวดีสำหรับตระกูลดูแตร์เต เคลฟ อาร์เกวเลส นักรัฐศาสตร์ของบริษัท WR Numero Research ให้ความเห็นว่า ส.ว.ของฟิลิปปินส์มีการย้ายฝั่งขั้วการเมืองบ่อยครั้งและสนใจความรู้สึกของกระแสสังคมมาก พวกเขาจะตัดสินเรื่องดังกล่าวตามความเห็นของสังคมเพราะไม่อยากทำลายชื่อเสียงของตัวเองหากสวนกระแสสังคม ดังนั้น หากตระกูลมาร์กอสต้องการถอดถอนซารา ในการตัดสินช่วงเดือนกรกฎาคมนี้ ตระกูลมาร์กอสอาจต้องเจอกับโจทย์ใหญ่ในการทำให้ส.ว.โหวตเห็นชอบกับการถอดถอนซารา ที่จะถือเป็นการกำจัดผู้สืบทอดอำนาจจากตระกูลดูแตร์เต ส่วนตระกูลดูแตร์เตก็ต้องโน้มน้าวให้ส.ว.เข้ามาอยู่ฝั่งดูแตร์เตให้ได้มากที่สุดถ้ายังอยากมีโอกาสกุมอำนาจการเมืองฟิลิปปินส์ต่อไป
ผลการเลือกตั้งกลางเทอมอาจทำให้ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ของมาร์กอส จูเนียร์ มีอำนาจน้อยลงในวาระการดำรงตำแหน่งที่เหลือประมาณ 3 ปี และอาจสั่นคลอนการวางตัวผู้สืบทอดอำนาจของตระกูลมาร์กอสที่เล็งให้มาร์ติน โรมวัลเดซ ลงชิงเก้าอี้ประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ในการเลือกตั้งปี 2028 แถมยังทำให้เกิดความกังวลว่าหากตระกูลมาร์กอสไม่สามารถถอดถอนซารา ดูแตร์เตได้ อาจทำให้ตระกูลมาร์กอสโดนเช็คบิลย้อนหลังหากเธอชนะการเลือกตั้งประธานาธิบดีในสมัยหน้า
การช่วงชิงอำนาจในการเมืองฟิลิปปินส์เต็มไปด้วยการเชือดเฉือน เมื่อบังลังก์ผู้นำประเทศใหญ่พอแค่เพียงตระกูลเดียวเท่านั้น ตระกูลไหนจะเป็นฝ่ายกุมอำนาจสูงสุดในประเทศฟิลิปปินส์ คงต้องติดตามกันต่อไป แต่ดูท่ามาร์กอส จูเนียร์ ก็คงอ่านเกมการเมืองออก ล่าสุดถึงได้ยื่นช่อมะกอกขอปรองดองกับตระกูลดูแตร์เต โดยอ้างว่า “อยากได้มิตรมากกว่าศัตรู” ทอดไมตรีเพื่อหาบันไดลงได้รวดเร็วจนกองเชียร์งงไปตามๆ กัน
