“พวกเราคือมหาสมุทร”
ระหว่างวันที่ 9 – 13 มิถุนายน 2025 ประเทศฝรั่งเศสจะเป็นเจ้าภาพจัดการประชุม มหาสมุทรแห่งสหประชาชาติ ครั้งที่ 3 (UNOC3) ณ เมืองนีซ ริมชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน โดยการประชุมสุดยอดครั้งนี้จะเป็นช่วงเวลาสำคัญ ที่จะมีผู้นำประเทศและผู้แทนรัฐบาลราว 100 คนเข้าร่วม พร้อมกับผู้เข้าร่วมอีกนับหมื่นคน ไม่ว่าจะเป็นนักวิจัย นักวิทยาศาสตร์ ผู้นำภาคธุรกิจ นักเคลื่อนไหว และประชาชนจากทั่วทุกมุมโลก
ในโอกาสนี้ ประเทศฝรั่งเศสจะผลักดันเป้าหมายที่ชัดเจน นั่นคือการปกป้องมหาสมุทรผ่านการดำเนินการที่เป็นรูปธรรม มหาสมุทรคือทรัพย์สินร่วมกันของมนุษยชาติ มันหล่อเลี้ยงและปกป้องเรา สร้างแรงบันดาลใจให้เรา ช่วยในการเดินทางของเรา ให้พลังงานที่ยั่งยืน เป็นเส้นทางการค้า ทรัพยากร และองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่ไม่มีที่สิ้นสุด
ประชากรโลก 1 ใน 3 ต้องพึ่งพามหาสมุทรในการดำรงชีวิต แต่ปัจจุบันมหาสมุทรกำลังตกอยู่ในอันตราย
พื้นที่่ส่วนใหญ่ของมหาสมุทรยังไม่ได้รับการสำรวจอย่างทั่วถึง ยังไม่มีระบบการบริหารจัดการและการกำกับดูแลระดับโลก ทั้งยังขาดแคลนงบประมาณในการอนุรักษ์ ตัวเลขที่ปรากฏก็เป็นเรื่องที่น่าตกใจ ตามรายงานของวารสารวิชาการ Science มีขยะพลาสติกมากกว่า 8 ล้านตันถูกทิ้งลงทะเลทุกปี ขณะที่การทำประมงเกินขนาดส่งผลกระทบต่อปริมาณทรัพยากรปลาทั่วโลกมากกว่า 1 ใน 3 นอกจากนี้ยังมีภัยคุกคามอื่นๆ เช่น ภาวะเป็นกรดของน้ำทะเลที่เพิ่มขึ้น ระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น และการทำลายระบบนิเวศทางทะเล ปรากฎการณ์เหล่านี้กำลังทวีความรุนแรงขึ้นอันเป็นผลโดยตรงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ถึงเวลาแล้วที่เราต้องลงมือทำ มากกว่าที่เคยทำมา เราจำเป็นต้องใช้ความร่วมมือในกรอบพหุภาคีเพื่อรับมือกับความท้าทายในการปกป้องมหาสมุทร
สิบปีหลังจากการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 21 หรือ COP21 และข้อตกลงปารีส ซึ่งกำหนดกรอบการทำงานระดับโลกในการจำกัดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การประชุม UNOC3 ถือเป็นโอกาสทางประวัติศาสตร์ และ “ข้อตกลงนีซ” (Nice Agreements) อาจกลายเป็นข้อตกลงระหว่างประเทศที่แท้จริงเพื่อการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรอย่างยั่งยืน และยังสอดคล้องโดยตรงกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (SDGs) ที่ได้รับการรับรองในปี 2015 เพื่อให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าว การหารือในนีซต้องมุ่งให้เกิดผลที่เป็นรูปธรรมและมุ่งเน้นให้เกิดการนำไปสู่การปฏิบัติอย่างชัดเจน เราต้องการปรับปรุงการกำกับดูแล เพิ่มการสนับสนุนทางการเงิน และการขยายองค์ความรู้ของเราเกี่ยวกับมหาสมุทร
ในด้านธรรมาภิบาลและการกำกับดูแล สนธิสัญญาว่าด้วยการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางชีวภาพในทะเลนอกเขตอำนาจรัฐ (BBNJ) คือเครื่องมือสำคัญ ทะเลหลวงซึ่งครอบคลุมพื้นที่กว่า 60% ของมหาสมุทรทั้งหมดในโลก ยังไม่มีข้อกฎหมายระหว่างประเทศที่ครอบคลุมถึง การขาดการควบคุมดังกล่าวทำให้เกิดความเสียหายทั้งต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมอย่างร้ายแรง ไม่ว่าจะเป็นมลพิษจากน้ำมันและขยะพลาสติกจำนวนมหาศาล การทำประมงที่ผิดกฎหมายและไร้การควบคุม และการล่าหรือจับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเลที่ได้รับการคุ้มครอง เพื่อยุติช่องว่างทางกฎหมายนี้ เราต้องผลักดันให้มีอย่างน้อย 60 ประเทศที่ให้สัตยาบัน และทำให้สนธิสัญญา BBNJ มีผลบังคับใช้
การปกป้องมหาสมุทรยังต้องอาศัยการระดมทุนทั้งจากภาครัฐและเอกชน และการสนับสนุนเศรษฐกิจทางทะเลอย่างยั่งยืน (Blue Economy) หากเราต้องการได้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากทรัพยากรมากมายมหาศาลในมหาสมุทรต่อไป เราจำเป็นต้องเปิดโอกาสให้ทรัพยากรเหล่านั้นได้ฟื้นตัว การประชุมที่เมืองนีซจะมีการประกาศพันธสัญญาใหม่ในด้านต่างๆ เช่น การค้าระหว่างประเทศ การขนส่งทางทะเล การท่องเที่ยว และการลงทุนระหว่างประเทศ
ท้ายที่สุดแล้ว เราจะปกป้องสิ่งที่เราไม่รู้จัก หรือยังรู้ไม่ดีพอได้อย่างไร?
เราจำเป็นต้องขยายองค์ความรู้เกี่ยวกับมหาสมุทร และแบ่งปันความรู้นั้นในวงกว้าง ปัจจุบัน มนุษย์สามารถทำแผนที่พื้นผิวของดวงจันทร์หรือดาวอังคารได้ แต่ความลึกใต้พื้นมหาสมุทรของเรายังคงเป็นปริศนา แม้ว่ามหาสมุทรจะครอบคลุมพื้นที่ถึง 70% ของพื้นผิวโลกก็ตามที เราต้องอาศัยวิทยาศาสตร์ นวัตกรรม และการศึกษา เพื่อทำความเข้าใจกับมหาสมุทรให้ดียิ่งขึ้น เพื่อสร้างความตระหนักรู้ให้กับสาธารณชนไปด้วยกัน
เมื่อเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้น และการใช้ทรัพยากรทางทะเลเกินขนาด มหาสมุทรไม่ได้เป็นเพียงแค่ปัญหาอีกเรื่องหนึ่ง แต่มันคือความกังวลและความรับผิดชอบร่วมกันของพวกเราทุกคน
แม้ปัจจุบันความร่วมมือในกรอบพหุภาคีจะถูกตั้งคำถาม แต่เราต้องไม่ลืมความรับผิดชอบร่วมของเรา มหาสมุทรคือสายใยแห่งมนุษยชาติ มันเป็นหัวใจของอนาคตที่พวกเราแบ่งปันร่วมกัน
ฝรั่งเศสรอคอยที่จะต้อนรับ นายเฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของไทย ณ เมืองนีซ การเข้าร่วมประชุมของท่านจะเป็นย้ำถึงความมุ่งมั่นอันแรงกล้าร่วมกันระหว่างฝรั่งเศสและไทยที่จะมีส่วนร่วมในการปกป้องมหาสมุทร ซึ่งได้แสดงให้เห็นอย่างต่อเนื่องในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมาผ่านความร่วมมือหลายด้าน ได้แก่ สนธิสัญญา BBNJ เกี่ยวกับยืดหยุ่นและความสามารถในการฟื้นตัวของพื้นที่ชายฝั่ง และการต่อต้านการทำประมงผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน และไร้การควบคุม (IUU)
ด้วยความร่วมมือกัน มาทำให้ UNOC3 เป็นจุดเปลี่ยน เพื่อประชาชนของเรา เพื่ออนาคตของคนรุ่นหลัง และเพื่อโลกใบนี้
