เริ่มต้นรัชสมัยยุคเรวะ ประวัติศาสตร์หน้าใหม่ ของญี่ปุ่น
เมื่อวันที่ 1 เมษายนที่ผ่านมา นายโยชิฮิเดะ สุงะ เลขาธิการคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น แถลงเปิดเผยชื่อรัชสมัย หรือ “เก็งโง” ใหม่ ตามธรรมเนียมของประเทศ ผ่านอักษรคันจิ 2 ตัวในชื่อ เรวะ
ชื่อรัชสมัย เรวะ ที่มีความหมายว่า ความรุ่งเรือง สันติสุขและความสงบเรียบร้อย เป็นรัชสมัยที่ยึดถือเอาตามช่วงเวลาการครองราชย์ของสมเด็จพระจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่น จะเริ่มต้นอย่างเป็นทางการในวันที่ 1 พฤษภาคม หลังการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ ในวันที่ 30 เมษายนนี้
การเปลี่ยนผ่านดังกล่าวนับเป็นการสิ้นสุดรัชสมัย เฮเซ ที่กินเวลา 31 ปีลงอย่างเป็นทางการ และจะเริ่มต้นรัชสมัย เรวะ ในวันถัดไปเมื่อมกุฎราชกุมารนารุฮิโตะ พระโอรสของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะขึ้นครองราชย์
การประกาศรัชสมัยใหม่ในครั้งนี้นับเป็นเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ในหลายๆแง่ หนึ่งคือ นับเป็นการเปลี่ยนผ่านรัชสมัยจากการสละราชสมบัติของสมเด็จพระจักรพรรดิเป็นครั้งแรกในรอบ 200 ปีของญี่ปุ่น
สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ ครองราชย์หลังการสิ้นพระชนม์ของสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ พระชนกเมื่อปี 1989 เปลี่ยนผ่านจากรัชสมัย โชวะ ที่มีความหมายว่า ญี่ปุ่นอันรุ่งเรือง ซึ่งกินเวลา 64 ปี เข้าสู่รัชสมัย เฮเซ ในความหมายว่า สันติสุขทุกแห่งหน อย่างเป็นทางการ
รัชสมัย เฮเซ ในช่วงเวลาของสมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ จักพรรดิญี่ปุ่นองค์ที่ 125 เป็นช่วงเวลาที่ถูกมองว่าทำให้ ราชวงศ์เบญจมาศ เปลี่ยนสถานะ สมมติเทพ ให้ใกล้ชิดประชาชนมากยิ่งขึ้น ด้วยการที่ทรงมีพระราชดำรัสสู่ประชาชน และเสด็จเยือนประชาชนหลังเหตุการณ์หายนะภัยสึนามิเมื่อปี 2011
ทรงแสดงออกถึงจุดยืนต่อต้านแนวคิดชาตินิยม และแสดงความเสียใจกับชาติที่ได้รับผลกระทบจากการรุกรานของญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง อย่าง จีน รวมถึง เกาหลีใต้
รวมไปถึงการทรงแสดงถึงพระราชประสงค์ในการสละราชสมบัติเมื่อปี 2016 ที่ทำให้รัฐบาลญี่ปุ่นต้องแก้ไขรัฐธรรมนูญที่กำหนดให้สมเด็จพระจักรพรรดิอยู่ในตำแหน่งจนสวรรคต เปิดทางให้สมเด็จพระจักรพรรดิอากิฮิโตะ ในวัย 85 พรรษา สละราชสมบัติได้
นอกจากนี้ การเปลี่ยนรัชสมัยใหม่ ยังเป็นเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ครั้งสำคัญสำหรับชาวญี่ปุ่น ทั้งในแง่ กายภาพ และในแง่ของ ความรู้สึก
การถ่ายทอดสดการประกาศผลการคัดเลือกชื่อรัชสมัย ซึ่งผ่านการพิจารณาผ่านคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญที่ทำกันอย่างเป็นความลับ มีประชาชนติดตามชมทั่วประเทศ
มีผู้เข้าไปจดโดเมนเนมเว็บไซต์ ในชื่อ Reiwa เป็นจำนวนมากหลังการประกาศชื่ออย่างเป็นทางการ ขณะที่เว็บไซต์ที่มีชื่อเดียวกันอย่าง Reiwa.com ของบริษัทอสังหาริมทรัพย์ในออสเตรเลีย มีกราฟิกพุ่งพรวดขึ้นในเวลาเดียวกัน ผลจากการค้นหาความหมายของปีรัชสมัยใหม่ผ่านอินเตอร์เน็ต
ขณะที่ปีรัชสมัยตามธรรมเนียมญี่ปุ่น มีแนวโน้มการใช้ที่ลดลง ผลจากการเชื่อมโยงเศรษฐกิจของประเทศกับเศรษฐกิจโลก โดยล่าสุดผลสำรวจความคิดเห็นของหนังสือพิมพ์ไมนิจิชิมบุน ของญี่ปุ่น พบว่ามีชาวญี่ปุ่นเพียง 34 เปอร์เซ็นต์ที่ใช้ปีรัชสมัยแบบ เก็งโง ขณะที่อีก 25 เปอร์เซ็นต์ใช้การนับปีปฏิทินเกรกอเรียน (ค.ศ.) แบบชาติตะวันตก ขณะที่อีก 34 เปอร์เซ็นต์ใช้ทั้งสองแบบ
ส่วนใบขับขี่ของญี่ปุ่นเอง ก็เริ่มที่จะพิมพ์วันที่กำกับเป็นแบบปฏิทินเกรกอเรียนเพิ่มเข้าไป จากเดิมที่ใช้เพียงปีรัชสมัยแบบเก็งโงเท่านั้น แต่เอกสารที่มีผลทางกฎหมายส่วนใหญ่ยังคงใช้ปีรัชสมัยเก็งโงอยู่ เนื่องจากระบบศาลในประเทศยังคงใช้ปีรัชสมัยแบบเดิมกำกับ
การประกาศชื่อรัชสมัยใหม่มีขึ้นก่อนหน้าการเปลี่ยนผ่านเป็นเวลา 1 เดือนนั้นมีขึ้นด้วยเหตุผลเพื่อการเตรียมตัวกับการเปลี่ยนแปลง ทั้งในแง่ของเอกสารและระบบคอมพิวเตอร์ ที่จะใช้ในระบบราชการและบริษัทเอกชนขนาดเล็กในประเทศ
หน่วยงานราชการโดยเฉพาะหน่วยงานปกครองท้องถิ่นของญี่ปุ่นหลายแห่งจะเปลี่ยนแปลงปีรัชสมัยในเอกสารราชการจำนวนมาก เช่น ในแขวงมินาโตะ กรุงโตเกียว จะมีเอกสารนับพันชิ้นที่เจ้าหน้าที่ต้องขีดฆ่าปีรัชสมัย เฮเซ ทิ้ง และต้องประทับชื่อ เรวะ ลงไปแทน
บริษัทคอมพิวเตอร์ยักษ์ใหญ่ของญี่ปุ่นอย่าง ฟูจิตสึ และ เอ็นอีซี คอร์ป เตรียมความพร้อมรับมือกับการเปลี่ยนผ่านโดยยืนยันแล้วว่าผู้ใช้งานจะสามารถเปลี่ยนแปลงปี เก็งโง ในระบบจาก เฮเซ เป็น เรวะ ได้โดยไม่มีปัญหาในแบบที่เคยกังวลกับ วายทูเค กันมาแล้ว
ชื่อรัชสมัยสำหรับชาวญี่ปุ่นแล้วเป็นมากกว่าการนับปีแต่ยังคงความหมายในแง่ของความรู้สึกร่วมกันในประวัติศาสตร์แต่ละยุคด้วย
สำหรับชาวญี่ปุ่น รัชสมัยแบบเก็งโงนั้นเปรียบได้กับการนับแบบ ทศวรรษ ในแบบตะวันตก เช่น ทศวรรษที่ 60 หรือทศวรรษที่ 80 ซึ่งจะสื่อถึงความรู้สึกและภาพจำของช่วงเวลาในประวัติศาสตร์เหล่านั้น หรือเทียบได้กับการยึดถือยุคของนักประวัติศาสตร์ในอังกฤษอย่างยุค วิกตอเรียน หรือ เอ็ดวาร์เดียน เป็นต้น
สำหรับชาวญี่ปุ่นแล้ว ยุคเมจิ นับเป็นการเริ่มต้นยุคใหม่ การฟื้นฟูรวมอำนาจจักรพรรดิญี่ปุ่นจากโชกุน ก่อนก้าวสู่ยุค โชวะ ยุคที่มีภาพจำของความรุ่งเรืองในเวทีโลกของญี่ปุ่น รวมถึงความสูญเสียจากสงครามโลกครั้งที่สอง
ยุคเฮเซ เป็นยุคแห่งการเปลี่ยนแปลงญี่ปุ่นจากผู้พ่ายแพ้สงครามไปสู่มหาอำนาจทางเศรษฐกิจ ทว่าก็ถูกบดบังด้วยความซบเซาทางเศรษฐกิจ ภายใต้เงาของจีนและเกาหลีใต้ ที่พัฒนาแซงหน้าญี่ปุ่นไปในเวลาต่อมา
ยุค เฮเซ ยังถูกปกคลุมไปด้วยวิกฤตการณ์จากภัยธรรมชาติ อย่างเหตุแผ่นดินไหวเมืองโกเบ ในปี 1995 โดยเฉพาะเหตุแผ่นดินไหวในปี 2011 ที่ส่งผลให้เกิดคลื่นยักษ์สึนามิพัดถล่ม ก่อให้เกิดวิกฤตการณ์นิวเคลียร์ที่ยังส่งผลกระทบมาจนถึงปัจจุบัน
ยุค ”เรวะ” ที่จะเริ่มต้นในวันที่ 1 พฤษภาคมนี้ จึงเป็นการเปิดประวัติศาสตร์หน้าใหม่ที่มีความสำคัญกับชาวญี่ปุ่นเป็นอย่างยิ่ง
