รายงาน : การทูตสาธารณะของไทยในโลกยุคดิจิทัล

รายงาน : การทูตสาธารณะของไทยในโลกยุคดิจิทัล

หมายเหตุ “มติชน” –  เมื่อเร็วๆ นี้ ศูนย์ศึกษาการต่างประเทศ สถาบันการต่างประเทศเทวะวงศ์วโรปการ กระทรวงการต่างประเทศ (กต.) ได้จัดการสัมมนาออนไลน์ในหัวข้อ “การทูตสาธารณะของไทยในโลกยุค   ดิจิทัล” เพื่อร่วมกันระดมความคิดและช่วยกันพัฒนาวิธีการสื่อสารให้เข้าถึงประชาชนและมีประสิทธิภาพมากขึ้นภายใต้บริบทยุคดิจิทัล โดยมีวิทยากร 3 ท่าน ได้แก่ เอกอัครราชทูตธฤต จรุงวัฒน์ เลขามูลนิธิไทย นายกวี จงกิจถาวร นักหนังสือพิมพ์อาวุโส และ นายธีรนัย จารุวัสตร์ กรรมการฝ่ายต่างประเทศ สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ดำเนินรายการโดย นายอนุสนธิ์ ชินวรรโณ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการต่างประเทศ ซึ่งมีเนื้อหาที่น่าสนใจมาสรุปให้ได้รับทราบกัน

///

๐การทูตสาธารณะคืออะไร เป็นเครื่องมือทางการทูตอย่างไร และเกี่ยวข้องกับนโยบายต่างประเทศของไทยอย่างไร

ทูตธฤต – การทูตสาธารณะ (Public dipromacy) เป็นการทูตระหว่างรัฐกับประชาชน ซึ่งมีการทำมาตั้งแต่อดีต อย่างการที่มิชชั่นนารีเดินทางมาเผยแพร่ศาสนา เพื่อหาศาสนิกชนเข้าร่วมในศาสนาก็มีลักษณะของการทูตสาธารณเช่นเดียวกัน เครื่องมือที่ใช้คือซอฟต์พาวเวอร์ หมายถึงการโน้มน้าวเพื่อให้ได้สิ่งที่ประเทศอื่นๆ ต้องการ อย่างการตั้งสถาบัน American University Alumni หรือ AUA ของสหรัฐ สำหรับไทยมีการส่งเสริมซอฟต์พาวเวอร์อย่างเป็นทางการ เช่น การให้ทุนช่วยเหลือด้านเกษตรและสาธารณสุขไปยังหลายประเทศทั่วโลก ส่วนผลสำเร็จจากการส่งเสริมซอฟต์พาวเวอร์ เช่น การมีเทศกาลไทยในกรุงโตเกียวที่มีขึ้นเป็นประจำทุกปี
สรุปง่ายๆ การทูตสาธารณะก็เหมือนการหาแฟนคลับของประเทศโดยใช้เครื่องมือต่างๆ จากกลุ่มรสนิยมต่างๆ ในโลก การทูตทั่วไปและการทูตสาธารณะยังคงต้องทำต่อไปเพื่อรักษาแฟนคลับกลุ่มเดิม แต่ต้องเพิ่มการทูตสาธารณะดิจิทัลเพื่อขยายแฟนคลับไปอย่างไร้พรมแดน

Advertisement

๐การท่องเที่ยว หรืออาหารเป็นสิ่งที่ทำอยู่แล้วและได้ผล แต่ดูเหมือนจะยังขาดความเข้าใจในประเทศไทยจริงๆ หรืออย่างมุมมองของสื่อต่างประเทศ เขามองไทยผ่านแนวคิดอะไร ฉะนั้นการบอกเล่าเรื่องราว (Narrative) มีความสำคัญเพื่อให้ต่างชาติเข้าใจประเทศเรา แล้วเราสร้าง Narrative ให้ประเทศไทยอย่างไร

นายกวี – สิ่งหนึ่งที่สำคัญเกี่ยวกับการสร้าง Narrative คือเราต้องสร้างฉันทามติในสังคมก่อนเพื่อให้คนไทยเข้าใจว่าอัตลักษณ์ความเป็นไทยคืออะไร เพราะเรื่องราว Narrative ต่างๆ ก็มาจากแฟนคลับในไทย สำหรับเรื่องอัตลักษณ์ความเป็นไทยหลักๆ อย่างเรื่องอาหาร หรือมวยไทย ทุกคนล้วนรู้จักดีอยู่แล้ว แต่อัตลักษณ์ในด้านอื่นๆ ก็มีส่วนส่งเสริมในการสร้างภาพลักษณ์ที่ดี เช่น การสร้างความมั่นใจในการฉีดวัคซีนของชาวต่างชาติ อย่างไรก็ตาม การทำการทูตดิจิทัลก็มีปัญหาอยู่บ้าง เช่น มีความจริงใจหรือไม่ และมีแต่การพูดไม่มีการโชว์ หรือเซ็นเอกสาร
สำหรับเรื่องการทำ Narrative เห็นว่าควรเพิ่ม Cloud data ลงไปในระบบเพื่อใส่ข้อมูลความคิดเห็นของคนไทยลงไป คือถ้ากดเข้าไปดูเกี่ยวกับประเทศไทยก็จะเจอความคิดเห็นของคนไทย ส่วน Narrative กระแสหลักมาจากการปฏิสัมพันธ์ของสื่อมวลชนต่างๆ ผสมกันออกมาเป็นการ Narrative ของไทย ซึ่งอยู่บนโซ  เชียลมีเดียต่างๆ อย่างเฟซบุ๊ก หรือทวิตเตอร์ หรือบน Wire service เช่น รอยเตอร์ คนไทยเชื่อ Narrative จากสื่อต่างชาติมากกว่าสื่อไทย เพราะขาดความเห็นร่วมกัน จึงทำให้การสร้างความเป็นอันหนึ่งอันเดียวของ Narrative ยากลำบาก นอกจากนี้ การเขียน Narrative ของไทยต้องตั้งอยู่บนรากฐานข้อเท็จจริงด้วย สิ่งเหล่านี้จะช่วยกันสร้างอัตลักษณ์ของไทยได้ นอกเหนือจากเรื่องอาหารไทยหรือการท่องเที่ยวไทย
ประเทศไทยจำเป็นต้องริเริ่มเขียนเกี่ยวกับสังคมไทยในทุกมิติ เพื่อเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของ Big data และ Cloud data เรื่องที่ไทยยังมีปัญหาคือเรื่องสิทธิมนุษยชน ประชาธิปไตยที่ยังมีความคิดหลากหลาย และการทำประมงผิดกฎหมาย โดยเราจำเป็นต้องสร้างบุคลากรเข้าไปเพื่อเสริมสร้างความเข้าใจ เพราะมาตรฐานของไทยยังไม่เป็นมาตรฐานสากล ในอนาคตมาตรฐานสากลจะเข้ามามีบทบาทในการสร้าง Narrative ของไทย เพราะในตลาดการค้าต่างประเทศมีการคำนึงถึงเรื่องสิทธิมนุษยชน หรือเรื่องการปล่อยก๊าซคาร์บอน สิ่งเหล่านี้จะมาประกอบสร้างอัตลักษณ์ไทยที่มีความบริบูรณ์ โดยควรเริ่มจากภายในก่อน และต้องสร้าง Narrative ที่สะท้อนความเป็นไทยจริงๆ
สิ่งที่ไทยต้องทำคือ 1.กลยุทธ์ทางสื่อที่มีความต่อเนื่อง สม่ำเสมอและโปร่งใส 2.ทำให้สื่อมีความเข้าใจในประเด็นต่างๆ อย่างชัดเจน 3.สร้างบุคลากรของรัฐบาลในการเชื่อมโยงกับกลุ่มที่เป็นสื่อและองค์กรไม่แสวงหากำไร (เอ็นจีโอ) เพราะงานของเอ็นจีโอจะทำให้ไทยมีความเสรีและเปิดกว้างมากขึ้น นอกจากนี้ การตอบโต้ข้อเท็จจริงต่างๆ ต้องมีความรวดเร็ว

๐กต.จะสร้างการมีส่วนร่วมภายในประเทศด้วยการใช้เทคโนโลยีได้อย่างไร

นายธีรนัย – หลายสิ่งที่ กต.ทำนั้นดีอยู่แล้วและอยากแนะนำเพิ่มเติมว่า กต.ต้องแอ๊กทีฟมากกว่านี้ เมื่อเกิดเหตุการณ์อะไรต้องชี้แจงทันที เพราะใครสร้าง Narrative ได้ก่อนก็ดีกว่า หากมีเรื่องที่ต้องพูดหลายประเด็น ควรแบ่งกันว่าใครจะพูดในประเด็นใด และหากเรื่องไหนคิดว่าคนไทยควรรู้ให้ประกาศชี้แจงเลย
มีข่าว 5 ประเภทที่ทาง กต.ควรเล่า ได้แก่ 1.เรื่องดีของคนไทยในไทย โดยควรเล่าเป็นภาษาอังกฤษด้วยเพื่อให้ชาวต่างชาติเข้าใจ 2.เรื่องดีของคนไทยในต่างประเทศ ทำเพื่อให้คนไทยรู้สึกภูมิใจ 3.เรื่องเดือดร้อนของคนไทยในต่างประเทศ ทาง กต.ต้องสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนว่าเป็นห่วงและรับรู้ปัญหาจริงๆ 4.เรื่องดีของชาวต่างชาติในไทย ทำเพื่อแสดงให้เห็นถึงสังคมพหุวัฒนธรรมในไทย 5.เรื่องเดือดร้อนของชาวต่างชาติในไทย ต้องแสดงให้เห็นว่าสนใจปัญหาและพร้อมจะรับฟัง

๐กระทรวงการต่างประเทศจะสร้างการมีส่วนร่วมยังไง

นายธีรนัย – ควรทำงานกับสื่อคนรุ่นใหม่ทั้งในไทยและต่างประเทศ และอยากให้สถานทูตไทยในต่างประเทศกล้าทดลองในการสื่อสารกับคนรุ่นใหม่ หรือกับโลกโซเชียลมีเดีย อย่างการใช้มีม มุกตลก หรือเกาะกระแส อย่างที่เฟซบุ๊กสถานทูตออสเตรเลียในไทยทำ และอยากให้มีการร่วมงานกับ vlogger เพิ่มขึ้น และควรเผยแพร่เรื่องวัฒนธรรมสมัยใหม่ หรือทำรายการเล่าวัฒนธรรมหรือความเป็นไทยในชีวิตประจำวัน เช่น เรื่องทำไมมีพระเครื่องบนรถแท็กซี่เยอะ
นอกจากนี้ อยากให้ กต.สร้างการมีส่วนร่วมและปฏิสัมพันธ์กับนักข่าวต่างชาติในไทยมากขึ้น และอยากให้เปลี่ยนแนวคิดที่ว่านักข่าวต่างประเทศมาจับผิดไทย เพราะพวกเขาสามารถเป็นผู้เผยแพร่ซอฟต์พาวเวอร์ที่ดีของไทยได้ นอกจากนี้ กต.ต้องทำให้คนไทยเข้าใจปัญหาระดับนานาชาติที่สำคัญ และไทยมียุทธศาสตร์ในการรับมือสิ่งเหล่านี้อย่างไร เพื่อให้คนไทยรู้สึกว่ามีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาระดับโลกเหมือนกัน หาก กต. สามารถทำได้คนไทยจะมีความเป็นพลเมืองโลก
ในมุมของสื่อ ขอแนะนำให้ กต. สลัดภาพลักษณ์ที่เป็นคนคอยแก้ต่างให้รัฐบาลอย่างเดียว

ทูตธฤต – กต.ทำหน้าที่แก้ไขภาพลักษณ์ประเทศไทยมาตลอดจนเป็นธรรมชาติ ส่วนสื่อนั้นก็มีลักษณะแบบข่าวร้ายลงฟรีข่าวดีเสียเงิน เพราะคนชอบอ่านข่าวร้ายมากกว่าข่าวดี ซึ่งเป็นเรื่องธรรมชาติ แล้วเราจะแก้เรื่องนี้อย่างไร
สำหรับเรื่องการทูตสาธารณะในยุคดิจิทัล ปัจจุบันมีองค์กรหนึ่งที่ใช้ชื่อว่ามูลนิธิไทย (Thai foundation) องค์ไม่แสวงหาผลกำไรซึ่งเป็นหนึ่งในเครื่องมือของ กต. หน้าที่ขององค์กรนี้คือหาแฟนคลับประเทศไทยเพิ่มโดยใช้เครื่องมือต่างๆ และสื่อสารเรื่องราวต่างๆ ทั้งทางการและไม่ทางการ
มูลนิธิไทยเผยแพร่เรื่องเกี่ยวกับไทยในด้านต่างๆ ได้แก่ 1.วัฒนธรรม มรดกไทย ความเป็นไทย 2.ไทยศึกษา โดยได้เผยแพร่เรื่องความเป็นไทยให้กับชาวต่างชาติ เพื่อหวังว่าในอนาคตคนกลุ่มนี้จะเป็นพูดเล่าเรื่องถ่ายทอดต่อไป 3.ศาสนาพุทธและการทำสมาธิ เรื่องนี้สำคัญเพราะเป็นสิ่งที่หล่อหลอมคนไทยออกมา 4.การเรียนภาษาไทยผ่านออนไลน์

QR Code
เกาะติดทุกสถานการณ์จาก Line@matichon ได้ที่นี่
Line Image