เปิดมุมมอง ‘แคธี วิดอล’ ปลัด พณ.มะกันด้านไอพี ความร่วมมือ-ปัญหา-โอกาส
หมายเหตุ “มติชน” – แคธี วิดอล ปลัดกระทรวงพาณิชย์ด้านทรัพย์สินทางปัญญา (intellectual property – ไอพี) และผู้อำนวยการสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาของสหรัฐอเมริกา (USPTO) เดินทางเยือนกรุงเทพมหานคร ระหว่างวันที่ 9-12 กันยายน เพื่อพบปะกับผู้กำหนดนโยบาย ผู้นำธุรกิจ ตลอดจนนักวิชาการ เพื่อหารือความร่วมมือด้านทรัพย์สินทางปัญญาระหว่างสหรัฐ-ไทย มติชนจึงถือโอกาสพูดคุยเกี่ยวกับการเดินทางเยือนครั้งนี้ รวมถึงประเด็นที่น่าสนใจด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่จะมีผลต่อไทยในหลากหลายแง่มุม
๐วัตถุประสงค์หลักในการเดินทางมาไทยคืออะไร
ดิฉันจะเข้าพบเจ้าหน้าที่และผู้กำหนดนโยบายของไทย แม้จะเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 20 ปีที่ผู้อำนวยการ USPTO เดินทางมาไทย แต่สหรัฐและไทยก็มีประวัติความร่วมมือที่ยาวนานในด้านทรัพย์สินทางปัญญาและประเด็นอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ ดิฉันยังจะพบปะกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย รวมถึงธุรกิจอเมริกัน ผู้ที่ทำงานด้านทรัพย์สินทางปัญญา ผู้นำสตรี นักวิจัย อาจารย์ และนักศึกษามหาวิทยาลัยชาวไทย หวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้รับฟังประสบการณ์ของพวกเขาและพูดคุยถึงวิธีที่เราจะกำหนดทิศทางของ USPTO เพื่อสนับสนุนพวกเขาได้ดียิ่งขึ้น
ดิฉันยังตั้งตารอที่จะได้หารือถึงบทบาทของทรัพย์สินทางปัญญาในการส่งเสริมนวัตกรรม และวิธีที่เราจะสามารถใช้ทรัพย์สินทางปัญญาในการกำหนดอนาคต ประเทศไทยทุ่มเทมากในเรื่องนี้ ตัวอย่างเช่น เร็วๆ นี้ ไทยได้บังคับใช้พระราชบัญญัติส่งเสริมการใช้ประโยชน์ผลงานวิจัยและนวัตกรรม ซึ่งคล้ายกับรัฐบัญญัติบายห์-โดล (Bayh-Dole Act) ของสหรัฐ ซึ่งช่วยให้สถาบันและผู้รับเงินทุน เช่น มหาวิทยาลัย สามารถเป็นเจ้าของสิทธิบัตรนวัตกรรมที่คิดค้นขึ้นจากการวิจัยที่รัฐบาลให้เงินสนับสนุนได้ เมื่อเดือนที่แล้วนี้เอง ไทยยังได้แก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์อีกด้วย ดิฉันหวังว่าจะได้รับฟังถึงการบังคับใช้ พ.ร.บ.ส่งเสริมการใช้ประโยชน์ผลงานวิจัยและนวัตกรรม ตลอดจนบอกเล่าประสบการณ์ของเราเกี่ยวกับรัฐบัญญัติบายห์-โดล และรับฟังเรื่องการบังคับใช้ พรบ.ลิขสิทธิ์ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมจากเจ้าหน้าที่และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
๐USPTO สนใจหรือเป็นกังกลเกี่ยวกับประเด็นทรัพย์สินทางปัญญาอะไรบ้างในภูมิภาคนี้
USPTO สนใจประเด็นทรัพย์สินทางปัญญาในทุกมิติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกี่ยวกับวิธีที่ทรัพย์สินทางปัญญาจะช่วยขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจและความเจริญมั่งคั่งในภูมิภาค เรากำลังทำงานร่วมกับบางประเทศในภูมิภาคนี้ในโครงการริเริ่มระหว่างประเทศ ส่วนในประเทศที่ยังขาดการพัฒนา เราอยากจะเป็นแหล่งทรัพยากร โดยทำงานกับพวกเขาในโครงการแลกเปลี่ยนผู้ตรวจสอบและการฝึกอบรมผู้ตรวจสอบ เราได้จัดเตรียมเนื้อหาและทรัพยากรเพื่อสนับสนุนการเติบโตของวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมผ่านการเข้าถึงระบบนิเวศทรัพย์สินทางปัญญา นอกจากนี้ เราทุกฝ่ายยังทำงานร่วมกันเพื่อต่อสู้ปัญหาการปลอมแปลงเครื่องหมายการค้าและการละเมิดลิขสิทธิ์ ซึ่งผันทิศทางของเงินทุนจากผู้ประดิษฐ์คิดค้นและเจ้าของแบรนด์ไปอยู่ในกระเป๋าของผู้ที่กระทำความผิดดังกล่าว การดำเนินงานปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาอย่างแข็งขันและสม่ำเสมอจะช่วยให้ประเทศต่างๆ บรรลุศักยภาพของตนอย่างเต็มที่
๐ปัจจุบันไทยอยู่ในบัญชีรายชื่อประเทศที่ต้องจับตามองของสหรัฐ เพราะประเด็นด้านทรัพย์สินทางปัญญา จากการดำเนินงานปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาในปัจจุบัน มีความเป็นไปได้หรือไม่ที่ไทยจะหลุดจากสถานะดังกล่าว
สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐ (USTR) ดำเนินกระบวนการทบทวนตามกฎหมายการค้าสหรัฐ มาตรา 301 พิเศษ (Special 301 Review) โดยจะวิเคราะห์ข้อมูลเกี่ยวกับความคืบหน้าของไทยในการปกป้องและบังคับใช้กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาระหว่างการทบทวนปี 2566 หลังจากที่วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้รับจากขั้นตอนการแสดงความคิดเห็นของสาธารณชน ตลอดจนข้อมูลที่รัฐบาลไทยส่งให้โดยละเอียดแล้ว จึงจะตัดสินสถานะดังกล่าว อย่างไรก็ดี เราจะคอยช่วยเหลือไทยในทุกๆ ด้านเกี่ยวกับการใช้นโยบายและขั้นตอนที่จะช่วยคุ้มครองและบังคับใช้สิทธิทรัพย์สินทางปัญญาอย่างมีประสิทธิผลมากขึ้น
๐มีความเห็นอย่างไรเกี่ยวกับ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมใหม่ของไทย ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อปลายเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา คิดว่าจะช่วยพัฒนาการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาในไทยได้หรือไม่
เราสนับสนุนการดำเนินการทุกอย่างที่ช่วยให้งานด้านการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาสอดคล้องยิ่งขึ้นกับมาตรฐานกฎหมายระหว่างประเทศ เพื่อการปกป้องเนื้อหาสร้างสรรค์ที่เผยแพร่โดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัล การแก้ไขปัญหาการละเมิดทางออนไลน์ช่วยให้สิทธิของผู้สร้างสรรค์ผลงานในประเทศและต่างประเทศได้รับการปกป้องอย่างเหมาะสมและเพียงพอในสิ่งแวดล้อมดิจิทัล
๐ในฐานะที่ไทยเป็นเจ้าภาพเอเปคในปีนี้ ทรัพย์สินทางปัญญาจะนำไปสู่การช่วยฟื้นเศรษฐกิจหลังโควิด-19 ซึ่งเป็นประเด็นที่เขตเศรษฐกิจเอเปคให้ความสำคัญหรือไม่อย่างไร
เราขอขอบคุณไทยที่เป็นเจ้าภาพเอเปคปี 2565 และตั้งตารอที่จะได้สานต่อความสำเร็จนี้เมื่อสหรัฐเป็นเจ้าภาพต่อในปีหน้า ทรัพย์สินทางปัญญาเป็นหัวข้อสำคัญที่จะพูดคุยกันในปีนี้ และหนึ่งในโครงการที่สำคัญที่สุดที่เขตเศรษฐกิจเอเปคต่างเห็นพ้องกันคือ การพัฒนาบทสรุปเกี่ยวกับแนวทาง ข้อแนะนำ และเรื่องราวความสำเร็จเกี่ยวกับการใช้เครื่องมือด้านทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อส่งเสริมการพัฒนาและฟื้นฟูเศรษฐกิจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับประชากรกลุ่มเปราะบาง ตลอดจนธุรกิจขนาดย่อย ขนาดย่อม และขนาดกลาง เขตเศรษฐกิจเอเปคยังเห็นพ้องในโครงการเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาที่สำคัญอื่นๆ ซึ่งรวมถึงการระบุอุปสรรคและความท้าทายที่สตรีเผชิญในการพยายามเข้าถึงระบบทรัพย์สินทางปัญญาและสิทธิบัตร อีกทั้งยังเห็นพ้องเกี่ยวกับโครงการที่เน้นความสำคัญที่เพิ่มขึ้นของระบบจัดหาเงินทุนสำหรับทรัพย์สินทางปัญญาด้วย
๐สหรัฐกับไทยมีความร่วมมือด้านทรัพย์สินทางปัญญาอย่างไรบ้าง
USPTO ของสหรัฐและกรมทรัพย์สินทางปัญญาของไทย ทำงานร่วมกันเพื่อส่งเสริมการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญาและระบบการบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิผล ตลอดจนเพิ่มความตระหนักรู้เกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อส่งเสริมนวัตกรรม และสนับสนุนการลงทุนเพิ่มเติมในประเทศของเราทั้งสอง ดิฉันยินดีที่เราทำงานร่วมกันมาอย่างต่อเนื่อง และรอคอยที่จะได้เห็นสิ่งที่เราจะร่วมกันสร้างขึ้นต่อไปในอนาคต
