สำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (ยูเอ็นเอชซีอาร์) ออกแถลงการณ์ยกย่องความก้าวหน้าของรัฐบาลไทยที่มุ่งทำให้เด็กและเยาวชนซึ่งประสบกับภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติจำนวนประมาณ 80,000 คน ได้รับประโยชน์จากมติที่ได้รับการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีเมื่อเร็วๆ นี้ ในเรื่องการลดภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย
แถลงการณ์ของยูเอ็นเอชซีอาร์ระบุว่า เมื่อช่วงต้นเดือนธันวาคมที่ผ่านมา คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติแนวทางและมาตรการแก้ไขปัญหาสถานะบุคคลและคนไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย และขณะนี้อยู่ระหว่างรอการประกาศใช้อย่างเป็นทางการ
นายกฤษฎา บุญราช ปลัดกระทรวงมหาดไทย ได้ชี้แจงว่า แนวทางและมาตรการดังกล่าวเปิดโอกาสให้เด็กสามารถยื่นขอสัญชาติไทยได้ ถ้ามีคุณสมบัติคือ 1.เกิดในประเทศไทย และเป็นบุตรของคนต่างด้าวกลุ่มชาติพันธุ์หรือชนกลุ่มน้อยที่กระทรวงมหาดไทยได้จัดทำทะเบียนและเข้ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทยเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 15 ปี หรือ 2.เกิดในประเทศไทย เป็นบุตรของคนต่างด้าวอื่นๆ และเรียนหนังสือในประเทศไทยจนจบการศึกษาไม่ต่ำกว่าระดับอุดมศึกษาหรือเทียบเท่า แต่ถ้ายังเรียนไม่จบระดับอุดมศึกษา จะต้องให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยพิจารณาให้ความเห็นชอบเป็นรายกรณี
ถ้าเป็นกรณีของเด็กที่ถูกทอดทิ้งโดยไม่ทราบว่าบิดามารดาเป็นใคร เด็กสามารถใช้สิทธิในการยื่นขอสัญชาตินี้ได้เช่นเดียวกัน แต่ต้องมีหนังสือรับรองจากหน่วยงานในสังกัดของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และต้องอาศัยอยู่ในประเทศไทยมาแล้วไม่น้อยกว่า 10 ปี
เด็กที่มีคุณสมบัติครบถ้วนสามารถยื่นคำร้องขอสัญชาติไทยได้ที่สำนักทะเบียนอำเภอตามภูมิลำเนาที่ถูกระบุไว้ในหลักฐานการทะเบียนราษฎร โดยต้องมีเอกสารประกอบ เป็นต้นว่า สูติบัตรหรือหนังสือรับรองการเกิด ทะเบียนบ้านหรือทะเบียนประวัติ และบัตรประจำตัวที่ระบุเลขประจำตัว 13 หลัก
น.ส.รูเวนดรินี เมนิกดิเวลา ผู้แทนยูเอ็นเอชซีอาร์ประจำประเทศไทย กล่าวว่า “มติจากคณะรัฐมนตรีดังกล่าวเป็นการต่อยอดแนวทางและมาตรการที่ประกาศใช้ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โดยขยายขอบเขตของคุณสมบัติและชี้แจงหลักเกณฑ์และกระบวนการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งแสดงให้เห็นถึงเจตนารมณ์ที่ชัดเจนและแน่วแน่ของรัฐบาลไทยที่จะลดภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติที่เกิดขึ้นกับเด็ก”
ทั้งนี้ ประเทศไทยให้การรับรองอย่างเป็นทางการต่อโครงการ #IBelong ของยูเอ็นเอชซีอาร์ซึ่งเป็นการรณรงค์เพื่อยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติภายใน ค.ศ.2024 (พ.ศ.2567) ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อขจัดภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติให้หมดไป โดยประเทศไทยได้เป็นผู้นำของ “กลุ่มของเพื่อน” ภายใต้โครงการรณรงค์นี้
ผู้แทนยูเอ็นเอชซีอาร์ประจำประเทศไทยยังกล่าวอีกด้วยว่า “ประชาคมระหว่างประเทศต่างยินดีต่อการให้คำมั่นสัญญาของประเทศไทยที่จะทำการแก้ปัญหาสัญชาติ เรารอคอยที่จะเสริมสร้างความเข้มแข็งในการประสานงานและดำเนินการร่วมกันกับรัฐบาลไทย เพื่อที่จะเปลี่ยนคำมั่นสัญญาดังกล่าวให้เป็นแผนปฏิบัติงานและได้ผลลัพธ์ตามที่มุ่งหวัง”
ยูเอ็นเอชซีอาร์ได้ดำเนินโครงการร่วมกับมูลนิธิแอดเวนตีสเพื่อการพัฒนาและบรรเทาทุกข์ (อาดรา) ซึ่งเป็นองค์กรเอกชน โดยจัดตั้งศูนย์บริการในโรงเรียนต่างๆ ในพื้นที่อำเภอแม่ฟ้าหลวงและแม่จัน จังหวัดเชียงราย ซึ่งเปิดโอกาสให้นักเรียนที่ไร้รัฐไร้สัญชาติรวมทั้งครอบครัวของพวกเขาสามารถเข้าถึงข้อมูลที่เกี่ยวกับสัญชาติ รวมทั้งช่วยเหลือเพื่อยื่นคำร้องขอเอกสารรับรองการเกิด สัญชาติ สิทธิอาศัยถาวร และเอกสารอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับสถานะทางทะเบียนราษฎรได้
การดำเนินงานของโครงการดังกล่าวมีการประสานงานกับเจ้าหน้าที่รัฐในระดับอำเภอ ผู้อำนวยการโรงเรียน ผู้นำชุมชน รวมทั้งองค์กรภาคประชาสังคมท้องถิ่น ซึ่งต่างทำงานในประเด็นไร้รัฐไร้สัญชาติเช่นกัน นับจนถึงปัจจุบัน อาดราได้ดำเนินการในส่วนของคำร้องไปแล้วประมาณ 10,000 ฉบับ และในปี พ.ศ.2560 ยูเอ็นเอชซีอาร์และและอาดราจะทำการปรับยุทธศาสตร์การเข้าถึงชุมชนและยังคงให้ความช่วยเหลือประชากรที่ไร้รัฐไร้สัญชาติในการเตรียมเอกสารและยื่นคำร้องเพื่อขอสัญชาติต่อไป
ยูเอ็นเอชซีอาร์มีอาณัติที่ได้รับมอบหมายจากสมัชชาสหประชาชาติในการให้ความช่วยเหลือเพื่อลดภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติ ซึ่งกระทบประชากรประมาณ 10 ล้านคนทั่วโลก ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ.2557 ยูเอ็นเอชซีอาร์เริ่มโครงการรณรงค์เพื่อยุติภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติภายใน พ.ศ.2567 (#IBelong Campaign) ซึ่งดำเนินการทั่วโลก โดยสร้างความตระหนักรู้ถึงปัญหาของประชากรไร้รัฐไร้สัญชาติ และเสนอแนวทางเพื่อช่วยเหลือรัฐบาลในการปฏิรูปกฎหมายสัญชาติและปรับปรุงนโยบายเพื่อลดภาวะไร้รัฐไร้สัญชาติดังกล่าว
