ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ 18 มาตราของตุรกี เพิ่งจะผ่านความเห็นชอบในการพิจารณาวาระแรกของรัฐสภาตุรกีไปไม่กี่วันก่อน ตอนนี้ต้องรอดูผลการพิจารณาในวาระสองต่อไปว่าจะผ่านหรือไม่ผ่าน ก่อนจะนำไปสู่การจัดลงประชามติในเรื่องนี้ว่าจะรับหรือไม่รับ คาดว่าจะมีขึ้นในราวเดือนเมษายน
ประเด็นที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์และถูกต่อต้านอย่างหนักจากฝ่ายตรงข้ามมองว่าการแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นการร่างขึ้นมาเพื่อตอบสนองความกระหายใคร่อยากรวบอำนาจเด็ดขาดไว้ในมือของนายเรเจพ เทยิพ แอร์โดอาน ประธานาธิบดีตุรกี ที่เอาตัวรอดจากเหตุความพยายามก่อรัฐประหารหมายล้มอำนาจนายแอร์โดอานที่เกิดขึ้นในปีที่แล้วมาได้
เสียงวิพากษ์วิจารณ์ที่ว่า ฟังดูมีน้ำหนักหรือไม่ ลองดูข้อมูลที่ผู้สื่อข่าวเอเอฟพีประมวลมาให้ได้ดูกัน
ในประเด็นอำนาจของประธานาธิบดี ภายใต้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขได้ให้อำนาจบริหารแก่ประธานาธิบดีเพิ่มมากขึ้นไปอีก โดยมีอำนาจในการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่รัฐ รวมถึงรัฐมนตรีได้โดยตรง และยังสามารถแต่งตั้งรองประธานาธิบดีว่าจะให้มีกี่คนก็ได้ ซึ่งนั่นจะทำให้สำนักนายกรัฐมนตรีและตำแหน่งนายกรัฐมนตรีของตุรกีถูกล้มเลิกไป
ขณะที่รัฐธรรมนูญที่ตุรกีใช้อยู่ในปัจจุบัน เป็นฉบับปี 1982 ซึ่งนำมาใช้หลังเหตุการณ์รัฐประหารในปี 1980 ให้หลักประกันความเป็นอิสระแก่ฝ่ายตุลาการ ทว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขเปิดทางให้ประธานาธิบดีสามารถแทรกแซงอำนาจตุลาการได้โดยตรง นอกจากนี้ ประธานาธิบดีและรัฐสภาตุรกียังมีอำนาจในการแต่งตั้งคณะตุลาการสูงสุดและอัยการสูงสุดด้วย จากที่รัฐธรรมนูญที่ใช้อยู่ ตำแหน่งดังกล่าวจะมีสภาตุลาการเป็นผู้แต่งตั้ง
ในประเด็นการบังคับใช้สถานการณ์ฉุกเฉินในประเทศ ที่จะมีการบังคับใช้เมื่อเกิดเหตุการณ์ไม่สงบหรือความรุนแรงที่ทำให้ประเทศชาติตกอยู่ในความเสี่ยง ประธานาธิบดีจะเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจว่าจะบังคับใช้สถานการณ์ฉุกเฉินดังกล่าวหรือไม่ ก่อนจะส่งต่อให้รัฐสภาพิจารณาผ่านความเห็นชอบ
ร่างรัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขนี้ยังระบุให้เพิ่มจำนวนสมาชิกรัฐสภาจาก 550 ที่นั่ง เป็น 600 ที่นั่ง โดยกำหนดลดเกณฑ์อายุขั้นต่ำของผู้เป็นส.ส.ลงด้วย จากอายุ 25 ปี เป็นอย่างต่ำ 18 ปี ขณะที่การเลือกตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติจะมีขึ้นทุกๆ 5 ปี จากเดิมมีทุกๆ 4 ปี และให้จัดการเลือกตั้งในวันเดียวกับการเลือกตั้งประธานาธิบดี โดยรัฐสภาจะยังคงมีอำนาจออกกฎหมาย แก้ไขและยกเลิกกฎหมาย
ร่างรัฐธรรรมนูญฉบับนี้ยังจะกำหนดให้การเลือกตั้งประธานาธิบดีและสมาชิกรัฐสภาตุรกีสมัยหน้ามีขึ้นในวันที่ 3 เดือนพฤศจิกายนปี 2019 โดยประธานาธิบดีจะมีวาระดำรงตำแหน่งเป็นเวลา 5 ปี และอยู่ในตำแหน่งสูงสุดได้ 2 สมัย
มีคำถามว่าหากร่างรัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขนี้ผ่านฉลุย ตลอดกระบวนการที่มีอยู่ ชาวตุรกีมีสิทธิจะได้เห็นนายแอร์โดอาน เป็นประธานาธิบดีไปได้อีกยาวๆหรือไม่
คำตอบคือ เป็นไปได้มาก เพราะแม้นายแอร์โดอานจะได้รับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีตุรกีเมื่อเดือนสิงหาคมปี 2014 หลังจากยึดเก้าอี้นายกรัฐมนตรีมานานกว่า 1 ทศวรรษ ทว่าทุกอย่างจะถูก”เซ็ตซีโร่”หมดในปี 2019 เมื่อร่างรัฐธรรมนูญฉบับแก้ไขมีผลบังคับใช้ นั่นเท่ากับว่าชาวตุรกีจะได้เห็นประธานาธิบดีแอร์โดอานไปได้ถึงปี 2029 หากเขาชนะเลือกตั้ง
ก็ต้องรอดูว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้จะผ่านด่าน ที่ดูเหมือนถูกปูทางรองรับไว้หมดแล้ว หรือไม่!
