การซ้อมรบใหญ่ของกองทัพปลดปล่อยจีนทางทะเลและอากาศรอบเกาะไต้หวันเมื่อวันที่ 23-24 พฤษภาคม นั้น จุดประสงค์หลักคือ เพื่อทดสอบความสามารถในการรบจริง ทั้งภายในและภายนอก
เครื่องบินรบและเรือรบของจีนได้ประชิดเกาะไต้หวัน พร้อมทั้งเรือรบตำรวจรักษาความปลอดภัยทางทะเลได้แล่นเข้าไปยังพื้นที่ทะเลของมณฑลฝูเจี้ยนที่ทหารไต้หวันประจำการอยู่ก่อน ร่วมเปิดการซ้อมรบครั้งใหญ่
การร่วมซ้อมรบทหารกับตำรวจครั้งนี้ ถือเป็นการซ้อมรบที่ใหญ่ที่สุดในรอบปี และถือเป็นการ “ลงโทษ” อำนาจภายในที่เล่นเกม “เอกราชไต้หวัน” อีกทั้งเป็นการ “ตักเตือน” อำนาจภายนอกที่เข้าทำการแทรกแซง
หลายปีที่ผ่านมา จีนมองการซ้อมรบของไต้หวันเป็นเรื่องธรรมดา เพราะผลทางการเมืองมีไม่มาก แต่ความหมายทางการทหารนั้นยิ่งใหญ่
ส่วนกระบวนท่าของทหารจีนดำเนินไปอย่างมีระบบ มีขั้นตอน จึงเป็นการสร้างแรงกดดันให้แก่การป้องกันทางอากาศของไต้หวันประสบความลำบาก หากเกิดศึกสองฝั่ง น่าเชื่อว่าคงไม่ยืดเยื้อยาวนาน
การซ้อมรบครั้งยิ่งใหญ่ของจีนครั้งนี้ ชัดเจนยิ่งว่าเกิดจากคำปราศรัยในวันสาบานตนเข้ารับตำแหน่งของผู้นำไต้หวันคนใหม่ “ไล่ ชิงเต๋อ” เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม ซึ่งปักกิ่งตำหนิการเล่นเกม “ทฤษฎีสองประเทศ” จงใจเจตนาสร้าง “เอกราชไต้หวัน” จึงต้องทำการลงโทษ
“ไล่ ชิงเต๋อ” เล่นเกม “เอกราชไต้หวัน” ตั้งแต่วันที่เข้ารับตำแหน่ง เพราะเขาคงเข้าใจว่าเข้าใกล้การเลือกตั้งใหญ่สหรัฐ ซึ่งเป็นช่วงอ่อนไหว กอรปกับจีนกำลังปรับเปลี่ยนระบบเศรษฐกิจ จึงมั่นใจว่าปักกิ่งไม่กล้าใช้กำลังทหารกับไต้หวัน การเหยียบเส้นแดงก็เกิดขึ้น ปัญหาก็ตามมา
หากกล่าวกับแผ่นดินใหญ่ ปักกิ่งประกาศว่า “เอกราชไต้หวัน” คือทางตันทางตาย อย่างน้อยภายในเวลา 4 ปี การรวมไต้หวันเข้ากับมาตุภูมิอย่างสันติ มิใช่เรื่องเพ้อฝันต่อไป จึงได้รีบเร่งเตรียมความพร้อมด้านทหาร และบรรจุเข้าไทม์ไลน์แห่งการรวมไต้หวัน เจ้าหน้าที่กระทรวงกลาโหมจีนกล่าวชัดเจนว่า หากเกม “เอกราช” ท้าทาย 1 ก้าว กองทัพจีนก็มุ่งหน้า 1 ก้าว กระทั่งบรรลุการรวมไต้หวันเข้ากับมาตุภูมิ
การซ้อมรบครั้งนี้ แม้ไม่ได้ใช้กระสุนจริง แต่เป็นการมุ่งเน้นโจมตีทั่วเกาะไต้หวันแบบบูรณาการอย่างไม่เคยมีมาก่อน เป็นปฏิบัติการอย่างสมจริงสมจัง แต่ที่มีจุดต่างคือไม่ประกาศล่วงหน้า แต่มิใช่กะทันหัน
การซ้อมรบของจีน ถือเป็นการตักเตือนสหรัฐ ญี่ปุ่น และประเทศอื่นที่แทรกแซงและสร้างความแตกแยก
สำหรับมุมมองสังคม ไม่เกินความคาดหมายที่มีสหรัฐ ญี่ปุ่น พันธมิตรยุโรปให้ความสนใจ และเรียกร้องให้ยับยั้ง แม้เมื่อไม่นานมานี้จีน-ฟิลิปปินส์มีความขัดแย้งกันที่ทะเลจีนใต้ สังคมก็ถือว่าเป็น “กิจการภายใน”
ที่สำคัญที่สุดคือโฆษกสมัชชาใหญ่สหประชาชาติเน้นย้ำว่า “ไต้หวันคือมณฑลหนึ่งของประเทศจีน” ฉะนั้น ความคิดประเด็นเอกราชไต้หวัน จึงเป็นเรื่องเพ้อฝัน เพราะเป็นเพียงจินตนาการ ไม่อยู่ในวิสัยที่เป็นไปได้
ประเด็นที่น่าสนใจมากคือ หลังการประชุมพรรคจีนสมัยที่ 20 ไม่ว่าผู้นำประเทศใดที่มาเยือนจีนและมีการออกแถลงการณ์ร่วม ประเด็นเกี่ยวกับไต้หวัน ล้วนต้องเติมคำว่า “ยืนยันแข็งขัน” เพื่อสนับสนุนรัฐบาลจีนให้บรรลุปฏิบัติการรวมไต้หวันจนสำเร็จ ณ บัดนี้ มีประเทศที่ให้คำมั่นประมาณ 20 ประเทศ จึงสามารถกล่าวได้ว่า การเตรียมการทางการทูตสำหรับ “รวมจีน” นั้น ได้ดำเนินการภายใต้ภาวะอย่างเร่งรีบ จริงจังและแข็งขัน
