การบังคับขับไล่ออกจากพื้นที่เป็นหัวใจสำคัญในกรณีพิพาทเกี่ยวกับที่ดินส่วนใหญ่ในแอฟริกา และความโกรธเกรี้ยวในเรื่องที่ต้องจำใจย้ายออกนี้เป็นภัยคุกคามการลงทุนไปทั่วทั้งทวีป
รายงานการวิเคราะห์ข้อมูลที่จัดทำร่วมกันของบริษัทที่ปรึกษาทีเอ็มพีซิสเต็มส์และกองทุนความริเริ่มด้านสิทธิและทรัพยากรของสหรัฐอเมริกา (อาร์อาร์ไอ) เผยแพร่เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา พบว่า 63 เปอร์เซ็นต์ของข้อพิพาทเรื่องที่ดิน มีปัญหาจากกรณีที่ประชนชนต้องถูกขับไล่ให้ย้ายออกจากที่อยู่อาศัยและที่ทำกินของตนเอง บ่อยครั้งเพื่อเปิดทางให้บริษัทเอกชนเข้ามาพัฒนาโครงการต่างๆ บนที่ดินผืนนั้น
“หลายๆ ประเทศจำเป็นต้องพัฒนาธรรมาภิบาลในเรื่องสิทธิการถือครองที่ดินอย่างทั่วถึงเพื่อสร้างบรรยากาศการลงทุนที่น่าดึงดูดและมีเสถียรภาพ” ลู มันเดน ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (ซีอีโอ) ของบริษัทที่ปรึกษาทีเอ็มพีซิสเต็มส์บอก
รายงานให้ภาพรูปแบบที่คล้ายคลึงกันของข้อขัดแย้งในเรื่องที่ดินทั่วทั้งแอฟริกา แต่มีเดิมพันในเรื่องของทรัพยากรที่แตกต่างกันไปของผู้มีสิทธิถือครองที่ดินในแอฟริกาตะวันตก การปลูกพืชเกษตรกรรมโดยเฉพาะอย่างยิ่งปาล์มน้ำมัน เป็นสาเหตุสำคัญของข้อพิพาท ขณะที่ในแอฟริกาตะวันออกนั้น สาเหตุที่ทำให้เกิดความตึงเครียดคือ การยึดที่ดินเป็นวงกว้างเพื่อนำไปสร้างสาธารณูปโภคโครงสร้างพื้นฐานและพัฒนาโครงการด้านพลังงาน ขณะที่ทางตอนใต้ของทวีป การทำเหมืองแร่และการปลูกพืชเพื่อผลิตน้ำตาลนำไปสู่การเวนคืนที่ดินจำนวนมาก
อลิยูน กูเอเย ประธานสหพันธ์ชาวไร่ชาวนาผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินของเซเนกัลเปิดเผยไว้ในรายงานฉบับนี้ว่า “บริษัทต่างๆ รู้ว่าพวกเขาสามารถบรรลุข้อตกลงกับรัฐบาลได้ จากนั้นค่อยรุกที่รื้อถอนสิ่งปลูกสร้าง เพื่อสร้างพื้นที่เพาะปลูกขนาดใหญ่ ขณะที่คนท้องถิ่นถูกผลักดันขับไล่ออกไปอย่างง่ายดาย”
อย่างไรก็ตาม แอนดี้ ไรท์ ผู้ประสานงานของอาร์อาร์ไอระบุว่า ทวีปแอฟริกาแสดงให้เห็นถึงสัญญาณของความก้าวหน้าในการร่างกรอบการทำงานด้านกฎระเบียบที่เข้มแข็งยิ่งขึ้นในการแก้ปัญหาสิทธิการถือครองที่ดินและข้อพิพาทต่างๆ โดยยกตัวอย่างประเทศที่มีพัฒนาการอย่างโดดเด่นในเรื่องนี้ ประกอบไปด้วยแคเมอรูน เคนยา ไลบีเรีย มาลี และเซเนกัล
ไรท์ระบุว่า มีความเร่งด่วนที่ต้องแก้ปัญหาก่อนที่ความโกรธเคืองและความไม่เชื่อใจจะเปลี่ยนแปลงไปเป็นความวุ่นวายทางการเมือง
มันเดนบอกว่า บริษัทเอกชนที่มองหาลู่ทางการลงทุนในแอฟริกา มีความเข้าใจเพิ่มมากขึ้นเกี่ยวกับเรื่องสิทธิในการถือครองที่ดินในแอฟริกาที่ไม่ชัดเจนซึ่งอาจเป็นปัจจัยเสี่ยงทั้งด้านการเงินและภาพลักษณ์ได้
“รัฐบาลในแอฟริกากำลังแข่งขันกันดึงดูดการลงทุน โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากต่างชาติ เพื่อกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจและพัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ โดยอาจละเลยหรือมองข้ามตรงจุดนี้ไป”
