ประเทศอิสราเอลเป็นประเทศที่มีหน่วยงานข่าวกรองหรือที่เรียกกันทั่วไปว่าหน่วยสืบราชการลับ หลักๆ อยู่ 3 หน่วย คือ อิสราเอลมีหน่วยงานหลักสามแห่ง ได้แก่ 1) อามาน 2) มอสสาด และ 3) ชินเบต โดยอามานเป็นหน่วยข่าวกรองทางทหารเน้นในการป้องกันประเทศจากการรุกรานภายนอก มอสสาดเป็นหน่วยข่าวกรองต่างประเทศเปรียบเสมือน ซีไอเอของสหรัฐอเมริกา และชินเบตดูแลความปลอดภัยภายในประเทศคล้ายๆ กับเอฟบีไอของสหรัฐอเมริกานั่นเอง ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะมอสสาดที่เป็นตัวการสำคัญในการปฏิบัติการล้วงคองูเห่าอิหร่านด้วยการสังหาร ผู้นำสูงสุดของกลุ่มฮามาสในที่พักกลางกรุงเตหะราน เมืองหลวงของประเทศอิหร่านซึ่งอยู่ห่างจากอิสราเอลกว่า 2,100 กิโลเมตร
ทั้งนี้ ทางอิสราเอลก็ไม่ได้แถลงอะไรในเรื่องการสังหาร นายอิสมาอิล ฮานิเยห์ นี้เลยซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ เพราะอิสราเอลถือเป็นนโยบายที่จะไม่ออกมาโอ้อวดปฏิบัติการในผ่านดินแดนของอิหร่านมาตั้งแต่แรกเริ่ม แต่ทางกองกำลังพิทักษ์อิสลามของอิหร่านแถลงว่านายอิสมาอิล ฮานิเยห์พร้อมกับผู้คุ้มกัน 1 คนถูกฆ่าตายเนื่องจากถูกเครื่องยิงระเบิดที่ยิงลูกระเบิดหนัก 7 กิโลกรัม ถล่มเข้าไปในบ้านพักที่นายฮานิเยห์พักอยู่ตอนตี 2 ในระยะใกล้
แต่หนังสือพิมพ์เดลี่เทเลกราฟของอังกฤษรายงานแตกต่างออกไปว่า ความจริงลูกระเบิดถูกวางเอาไว้ในบ้านพักแห่งนี้ใน 3 ห้อง โดยสายลับของมอสสาด 2 คนได้เข้ามาวางระเบิดเอาไว้ก่อนหน้านี้ ซึ่งมีผู้อ้างว่าได้เห็นจากกล้องวงจรปิดขณะที่สายลับทั้ง 2 ปฏิบัติการวางระเบิดและสายลับทั้ง 2 คนนี้ก็ได้ออกจากประเทศอิหร่านไปแล้ว และการจุดระเบิดสังหารนั้นทำกันนอกประเทศอิหร่าน
ส่วนหนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทม์ของสหรัฐอเมริการายงานว่าระเบิดที่สังหารนายฮานิเยห์และผู้คุ้มกันนั้นถูกวางเอาไว้ เป็นเวลา 2 เดือนก่อนหน้านี้แล้ว
สำหรับสำนักข่าว บีบีซีของอังกฤษรายงานว่า พนักงานของฮามาสได้แจ้งต่อทางสำนักข่าวว่านายฮานิเยห์พำนักอยู่ที่ประเทศการ์ตาตั้งแต่ พ.ศ.2560 และเดินทางมาประเทศอิหร่าน แล้ว 15 ครั้ง และทุกครั้งก็พำนักอยู่ที่บ้านพักหลังนี้ในกรุงเตหะราน
ดังนั้น เราควรจะทราบความเป็นมาของหน่วยข่าวกรองมอสสาดที่กล่าวกันว่าเป็นหน่วยงานข่าวกรองที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 รองจากหน่วยข่างกรองซีไอเอของสหรัฐอเมริกาเลยทีเดียว มอสสาดเป็นภาษาฮีบรู แปลว่า “สถาบัน” ชื่อเต็มของหน่วยงานแห่งนี้คือ Mossad Merkazi Le Modiin Uletafkidim Meyuhadim แปลว่า สถาบันกลางสำหรับข่าวกรองและปฏิบัติการพิเศษ
มอสสาดมีหน้าที่รับผิดชอบในการรวบรวมข่าวกรอง ปฏิบัติการลับ และต่อต้านการก่อการร้าย โดยได้รับงบประมาณประจำปีสูงถึง 3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณแสนล้านบาท) ประมาณว่ามีเจ้าหน้าที่ในสังกัดประมาณ 7,000 คน และที่สำคัญก็คือมอสสาดนั้นสายการบังคับบัญชานั้นขึ้นโดยตรงต่อนายกรัฐมนตรีอิสราเอลเท่านั้น รัฐสภาอิสราเอลไม่มีอำนาจอะไรต่อมอสสาดเลยคล้ายกับหน่วยข่าวกรองลับของอังกฤษ คือ Secret Intelligence Service ย่อว่า เอสไอเอส (SIS) และยังเรียกว่า เอ็มไอ 6 (MI6) เป็นหน่วยสืบราชการลับของอังกฤษ มีหน้าที่หลักเป็นการรวบรวมและวิเคราะห์ข่าวกรองจากสายลับในต่างแดนและด้วยวิธีการลับ เพื่อส่งเสริมความมั่นคงแห่งชาติของอังกฤษ และหัวหน้าของเอสไอเอสต้องรายงานตรงต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศของอังกฤษเช่นกัน
มอสสาดแบ่งการทำงานออกเป็น 3 ฝ่ายใหญ่ๆ คือ
1.ฝ่ายเก็บรวบรวมข้อมูล ซึ่งถือเป็นแผนกที่ใหญ่ที่สุดของมอสสาดที่รับผิดชอบงานด้านข่าวกรองและข้อมูลต่างๆ ทั่วโลก เครือข่ายและแหล่งข่าวของมอสสาดแทรกซึมอยู่ในประเทศที่มีทีท่าเป็นศัตรูกับอิสราเอล เช่น เลบานอน ซีเรีย เยเมน และอิหร่าน เครือข่ายสายลับขนาดใหญ่นี้ทำให้รัฐบาลอิสราเอลรับรู้ความเคลื่อนไหวของบรรดากลุ่มกองกำลังติดอาวุธกลุ่มต่างๆ อย่างเป็นอย่างดี
2.ฝ่ายปฏิบัติการทางการเมือง ที่จะทำงานประสานความร่วมมือกับหน่วยงานด้านข่าวกรองของบรรดาประเทศพันธมิตรของอิสราเอล โดยเฉพาะอย่างสหรัฐอเมริกา รวมถึงประเทศอื่นๆ ที่อิสราเอลยังไม่ได้มีความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการอีกด้วย
3.ฝ่ายปฏิบัติการพิเศษ หรือที่รู้จักกันในชื่อ “เมตซาดา” ที่จะเป็นหน่วยปฏิบัติการลอบสังหาร ภารกิจช่วยเหลือตัวประกัน และรับผิดชอบงานด้านสงครามจิตวิทยาที่เป็นการสงครามที่ใช้ทฤษฎีทางด้านจิตวิทยาที่มุ่งเน้นต่อความคิดและความเชื่อของบุคคลและกลุ่มบุคคล โดยอาศัยการโฆษณาชวนเชื่อร่วมกับกิจกรรมทางจิตวิทยา สงครามจิตวิทยานั้นกระทำทั้งในยามสงบและยามสงครามทั้งฝ่ายข้าศึกและฝ่ายเดียวกัน รวมถึงฝ่ายเป็นกลางอีกด้วย ทั้งในด้านการเมืองและการทหาร ในระดับยุทธศาสตร์ ยุทธการ และระดับยุทธวิธี
นอกจากนี้ ยังต้องมีแผนกงานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีต่างๆ เพื่อการทำงานของมอสสาดในแง่ต่างๆ อีกด้วย เนื่องจากเครือข่ายองค์กรที่กระจายอยู่ในหลายภูมิภาคทั่วโลก เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานที่มีจำนวนมาก และภารกิจสำคัญต่างๆ ที่ได้รับมอบหมาย จึงทำให้มอสสาดได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐบาลอิสราเอลเป็นเงินจำนวนมหาศาลต่อปี มอสสาดถูกสถาปนาขึ้นใน พ.ศ.2492 หลังจากการก่อตั้งประเทศอิสราเอลได้ 2 ปี แบบว่าเป็นสถาบันคู่บ้านคู่เมืองของประเทศอิสราเอลเลยทีเดียว
โกวิท วงศ์สุรวัฒน์
