เสวนาเปิดตัวหนังสือ ‘ทำวัตรเช้ากับอาสา สารสิน’ จากบันทึกการประชุมรมว.กต
เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม ศูนย์ศึกษาการต่างประเทศ (ไอเอสซี) ของกระทรวงการต่างประเทศ ได้จัดเสวนาเปิดตัวหนังสือ ทำวัตรเช้ากับอาสา สารสิน: การต่างประเทศภาคปฏิบัติ ที่ห้องสุรศักดิ์บอลรูม 1 โรงแรมอีสติน แกรนด์ สาทร กรุงเทพมหานคร โดยมีแขกเข้าร่วมงานเป็นจำนวนมาก ซึ่งรวมถึงรัฐมนตรีต่างประเทศจากทั้งในอดีตและปัจจุบัน โดยมีผู้บรรยาย 3 ท่านได้แก่ ดร.เตช บุนนาค อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งขณะนี้ดำรงตำแหน่งเป็นประธานกรรมการที่ปรึกษา ศูนย์ศึกษาการต่างประเทศ และเลขาธิการสภากาชาดไทย พิศาล มาณวพัฒน์ อดีตเอกอัครราชทูต ณ กรุงวอชิงตัน และรองศาสตราจารย์ ดร.ศุภมิตร ปิติพัฒน์ จากคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
กิจกรรมในงานเริ่มในเวลา 10.00 น. โดยดร.อนุสนธิ์ ชินวรรโณ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการต่างประเทศขึ้นกล่าวต้อนรับว่า ในสมัยที่อาสา สารสิน ดำรงตำแหน่งเป็นปลัดและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศจะมีการหารืออย่างไม่เป็นทางการกินเวลาประมาณ 1 ชั่วโมงทุกเช้า เพื่อรับทราบรายงานเร่งด่วน ความคืบหน้าล่าสุด แลกเปลี่ยนความเห็น และรับคำสั่งหรือแนวทางจากรัฐมนตรีไปปฏิบัติโดยมีการจดบันทึกอย่างละเอียด ซึ่งบันทึกดังกล่าวได้นำมาจัดพิมพ์เป็นหนังสือ ทำวัตรเช้ากับอาสา สารสิน: การต่างประเทศภาคปฏิบัติ จากคำแนะนำของดร.เตช บุนนาค เพื่อเป็นประโยชน์ต่อคนรุ่นหลังใช้ศึกษา โดยมีเอกอัครราชทูตพิศาลร่วมหารือกับศูนย์ศึกษาการต่างประเทศ ในฐานะที่เป็นผู้จด เรียบเรียง และเก็บรักษาเอกสารต้นฉบับไว้เป็นอย่างดีจนได้ดำเนินการมาจนสำเร็จลุล่วงซึ่งใช้เวลาเกือบ 2 ปี
ดร.อนุสนธิ์กล่าวถึงรายละเอียดในหนังสือเล่มนี้ว่าแบ่งเป็น 4 ภาค ซึ่งหากอ่านครบทั้ง 4 ภาคคงพอทำให้เห็นภาพรวมของการต่างประเทศไทยในช่วงปีพ.ศ. 2534 – 2535 และนำบทเรียนที่สามารถนำมาประยุกต์กับสถานการณ์ต่างประเทศในปัจจุบันได้
ต่อมาในงานเสวนา ดร.เตชได้บรรยายถึงภาพรวมการต่างประเทศในสมัยที่นายอาสาเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศในปี 2534 – 2535 ว่าถือเป็นเรื่องโชคดีที่มีการเก็บบันทึกการประชุม morning prayers หรือการทำวัตรเช้า และตีพิมพ์ขึ้นมา ขอให้ทุกท่านได้อ่านทุกหน้าเพราะหนังสือเล่มนี้มีประโยชน์มาก โดยยกเหตุการณ์ Paris International Conference of Cambodia ที่ไทยมีบทบาทในการประชุมดังกล่าว เพราะมีการประชุมสำคัญ 2 ครั้งที่พัทยา จังหวัดชลบุรี ซึ่งรัฐบาลอานันท์และรัฐมนตรีอาสาจัดขึ้นเพื่อให้เขมร 4 ฝ่ายมาพบกันก่อนการประชุมที่กรุงปารีส ทำให้เกิดสันติภาพเกิดขึ้นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นครั้งแรกนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 และการก่อตั้งเขตการค้าเสรีอาเซียน หรือ อาฟตา ในการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียนครั้งที่ 4 ในปี 2535 รวมถึงการเปิดสะพานข้ามแม่น้ำโขงแห่งแรก และการจัดการประชุมเวิลด์แบงก์ในสมัยรัฐบาลอานันท์
ด้านเอกอัครราชทูตพิศาลได้เล่าประสบการณ์การทำงานในกระทรวงการต่างประเทศในสมัยรัฐมนตรีอาสา โดยบอกว่าหนังสือเล่มนี้ไม่มีการปรับเปลี่ยนประวัติศาสตร์หรือเขียนประวัติศาสตร์ใหม่เข้าไป ไม่มีการแก้ไขข้อมูลใดๆ และไม่มีการละเว้นข้อมูลที่ละเอียดอ่อนเลย ความยากของหนังสือเล่มนี้คือการตรวจสอบข้อมูลความถูกต้อง ทั้งยังกล่าวถึงผลงานด้านนโยบายต่างประเทศในสมัยของรัฐมนตรีอาสา อาทิ การปรับความสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้าน ผลงานการก่อตั้งอาฟตา และการปฏิรูปโครงสร้างของกระทรวงการต่างประเทศ
ขณะที่ดร.ศุภมิตรกล่าวถึงวัฒนธรรมของกระทรวงการต่างประเทศในสมัยของรัฐมนตรีอาสา ที่เจ้าหน้าที่สามารถยกมือถามรัฐมนตรีได้ ทำให้มีการถกเถียงและอธิบายกันได้โดยไม่ปิดกั้นความคิดของรัฐมนตรี ประเด็นยุทธศาสตร์เป็นสิ่งที่ต้องอธิบาย กำหนดเป้าหมายให้ตรงกันแล้วการเดินหน้าเป็นทีมจะตามมา และมีการตั้ง 7 ชุดคำถามในภาคที่ 4 ซึ่งจะให้ภาพที่น่าถอดบทเรียนในยุครัฐมนตรีอาสา คิดว่าการอ่านหนังสือเล่มนี้ไม่ควรอ่านคนเดียว และควรตั้งกลุ่มอ่านหลายคนเพื่อร่วมกันถอดบทเรียนซึ่งอาจมีความเห็นไม่ตรงกัน เพราะคนที่ผ่านช่วงเวลาต่างกันอาจมองไม่เหมือนกัน
