กาตาร์ระงับบทบาท ‘ผู้ไกล่เกลี่ย’ ถกหยุดยิง-ปล่อยตัวประกัน ‘อิสราเอล-ฮามาส’ คาดรบ.ไบเดนบีบ เร่งสร้างผลงานก่อนพ้นเก้าอี้
กาตาร์ประกาศระงับบทบาทการทำหน้าที่ผู้ไกล่เกลี่ยในการเจราหยุดยิงและปล่อยตัวประกันระหว่างอิสราเอลและฮามาส โดยระบุว่าจะกลับมาทำงานอีกครั้งเมื่อฮามาสและอิสราเอลแสดงความตั้งใจที่จะเจรจา
การประกาศยุติระงับบทบาทของกาตาร์มีขึ้นหลังจากที่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐเผยว่า สหรัฐจะไม่ยอมรับการมีอยู่ของตัวแทนฮามาสในกาตาร์อีกต่อไป โดยกล่าวหาว่าฮามาสปฏิเสธข้อเสนอที่จะนำไปสู่การยุติสงครามในฉนวนกาซา
ขณะที่กรระทรวงต่างประเทศกาตาร์ออกแถลงการณ์ว่า รายงานเบื้องต้นที่ระบุว่าสำนักงานการเมืองของฮามาสในกาตาร์จะไม่ทำหน้าที่ของตนอีกต่อไปนั้นไม่ถูกต้อง โดยกาตาร์ได้แจ้งให้ทั้งสองฝ่ายทราบเมื่อ 10 วันก่อนความพยายามครั้งสุดทายเพื่อบรรลุข้อตกลงว่า กาตาร์จะระงับความพยายามในการบรรบุการไกล่เกลี่ยระหว่างฮามาสกับอสราเอล หากไม่สามารถบรลุข้อตกลงในการเจรจาในครั้งนั้นได้ และกาตาร์จะลับมาดำเนินการไกล่เกลี่ยอีกครั้งเมื่อทุกฝ่ายแสดงความเต็มในและจริงจังที่จะยุติสงครามอันโหดร้ายนี้
สำนักข่าวหลายแห่งรายงานเมื่อันที่ 9 พฤศจิกายนว่า กาตาร์ได้ตกลงกับสหรัฐที่จะให้ฮามาสปิดสำนักงานในกรุงโดฮา เนื่องจากฮามาสปฎิเสธที่จะเจาจาด้วยความสุจริตใจ แต่ทั้งกระทรวงต่างประเทศกาตาร์ยืนยันว่ารายงานดังกล่าวไม่ถกต้อง เช่นเดียวกับเจ้าหน้าที่ฮามาสที่ปฎิเสธคำกล่าวอ้างดังกล่าวอีกด้วย
รัฐอ่าวเปอร์เซียที่เล็กแต่มีอิทธิพลแห่งนี้เป็นพันธมิตรสำคัญของสหรัฐในภูมิภาคตะวันออกกลาง โดยเป็นฐานทัพอากาศหลักของสหรัฐ และเคยจัดการเจรจาทางการเมืองที่ละเอียดอ่อนหลายกรณี รวมถึงกับอิหร่าน กลุ่มตาลีบัน และรัสเซีย
นอกเหนือจากสหรัฐ และอียิปต์แล้ว กาตาร์ยังมีบทบาทสำคัญในการเจรจาเพื่อไกล่เกลี่ยการหยุดยิงในสงครามระหว่างอิสราเอลและฮามาสในฉนวนกาซาที่ดำเนินมายาวนานกว่า 1 ปี ซึ่งยังไม่ประสบความสำเร็จ แต่มีหลักฐานมากขึ้นเรื่อยๆ ว่าความสัมพันธ์ได้เปลี่ยนแปลงไป
การเจรจารอบล่าสุดเมื่อกลางเดือนตุลาคมไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้ เนื่องจากฮามาสปฏิเสธข้อเสนอหยุดยิงระยะสั้น เพราะทางกลุ่มได้เรียกร้องให้ยุติสงครามโดยสมบูรณ์และถอนทหารอิสราเอลออกจากฉนวนกาซาทั้งหมดมาโดยตลอด
แถลงการณ์ของกระทรวงต่างประเทศกาตาร์ระบุว่า “รายงานของสื่อเกี่ยวกับสำนักงานฮามาสในกรุงโดฮาไม่ถูกต้อง เป้าหมายหลักของสำนักงานในกาตาร์คือการเป็นช่องทางการสื่อสาร… ซึ่งมีส่วนสนับสนุนในการบรรลุการหยุดยิงในขั้นตอนก่อนหน้านี้”
อิสราเอลยังถูกกล่าวหาว่าปฏิเสธข้อตกลงอีกด้วย ไม่กี่วันหลังถูกไล่ออกเมื่อต้นสัปดาห์นี้ นายยูอาฟ กัลลันต์ อดีตรัฐมนตรีกลาโหมอิสราเอล กล่าวหา นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอล ว่าปฏิเสธข้อตกลงสันติภาพ ซึ่งขัดกับคำแนะนำของหัวหน้าฝ่ายความมั่นคงของเขา
การเรียกร้องให้ขับไล่กลุ่มฮามาสออกจากกาตาร์ดูเหมือนจะเป็นความพยายามของรัฐบาลไบเดนที่พ้นจากตำแหน่ง เพื่อบังคับให้มีข้อตกลงสันติภาพบางรูปแบบก่อนที่เขาจะหมดวาระในเดือนมกราคม
อย่างไรก็ดี หากกลุ่มฮามาสถูกบังคับให้ออกจากโดฮา ยังไม่ชัดเจนว่าพวกเขาจะตั้งสำนักงานการเมืองที่ใด อิหร่าน ซึ่งเป็นพันธมิตรสำคัญก็เป็นตัวเลือกหนึ่ง แม้ว่าการลอบสังหารนายอิสมาอิล ฮานีเยห์ อดีตผู้นำฮามาสในกลางกรุงเตหะรานเมื่อเดือนกรกฎาคม แสดงให้เห็นว่าพวกเขาอาจเสี่ยงต่อการโจมตีของอิสราเอลหากตั้งฐานที่มั่นอยู่ที่นั่น นอกจากนี้ ยังทำให้กลุ่มฮามาสไม่มีช่องทางการทูตที่ใกล้ชิดกับทางตะวันตกอีกด้วย
ตัวเลือกที่น่าจะเป็นไปได้มากกว่าคือตุรกี เนื่องจากเป็นสมาชิกนาโตแต่ก็เป็นรัฐที่มีชาวซุนนีเป็นส่วนใหญ่ ตุรกีจึงสามารถเป็นฐานที่มั่นแก่กลุ่มฮามาสในการดำเนินการอย่างปลอดภัย เมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา ประธานาธิบดีตุรกียังเป็นเจ้าภาพต้อนรับนาย ฮานิเยห์ ผู้นำทางการเมืองของฮามาสในขณะนั้นและคณะผู้แทนของเขาที่อิสตันบูล โดยพวกเขาได้หารือถึง “สิ่งที่ต้องทำเพื่อให้แน่ใจว่าความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมจะถูกส่งไปยังกาซาอย่างเพียงพอและไม่หยุดชะงัก และกระบวนการสันติภาพที่ยุติธรรมและยั่งยืนในภูมิภาค”
การเคลื่อนไหวดังกล่าวน่าจะได้รับการต้อนรับจากอังการา ซึ่งมักพยายามวางตำแหน่งตัวเองให้ทำหน้าที่เป็นตัวกลางระหว่างตะวันออกและตะวันตก
