คอลัมน์ไฮไลต์โลก: ‘ดอนบาส’ เดิมพัน ‘ปูติน’ ปิดเกมสงครามยูเครน
“ดอนบาส” ภูมิภาคที่ตั้งอยู่ทางภาคตะวันออกของประเทศยูเครน ซึ่งประกอบด้วยแคว้นโดเนตสค์และแคว้นลูฮานสค์ กลายเป็นเดิมพันหลักของ “วลาดิมีร์ ปูติน” ในการใช้เป็นเบี้ยต่อรองสำคัญในการจะยุติสงครามยูเครนที่ยืดเยื้อมานานกว่า 3 ปี โดยก่อนที่ “โดนัลด์ ทรัมป์” จะพบปะเจรจาสุดยอดกับปูติน ที่รัฐอะแลสกา เมื่อปลายสัปดาห์ก่อน ทรัมป์เปรยว่าจะต้องมี “การแลกเปลี่ยนดินแดน” เพื่อมุ่งสู่ข้อตกลงสันติภาพยูเครน แต่ไม่ได้แย้มพรายว่าดินแดนที่จะแลกนั้นเป็นพื้นที่ส่วนไหน
ภายหลังการเจรจาสุดยอดดังกล่าว แหล่งข่าววงในออกมาเผยว่า ปูตินยื่นข้อเสนอที่จะตรึงแนวรบในพื้นที่อื่นๆ ไว้ หากยูเครนยอมถอนกำลังทั้งหมดออกจากภูมิภาคดอนบาส นั่นเป็นสัญญาณชัดเจนว่าปูตินต้องการที่จะครอบครองภูมิภาคดอนบาสไว้ให้ได้แบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาด
ต่อคำถามว่า ดอนบาส มีความสำคัญอย่างไร ปูตินจึงจ้องจะฮุบดินแดนนี้ไว้ให้ได้?
ดอนบาส (Donbas) มีชื่อเต็มว่า Donets Coal Basin จัดเป็นภูมิภาคที่รุ่มรวยไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติมากที่สุดแห่งหนึ่งในยุโรปตะวันออก โดยเป็นแหล่งถ่านหินและก๊าซธรรมชาติที่เคยเป็นเชื้อเพลิงสำคัญของโครงข่ายพลังงานและอุตสาหกรรมเหล็กกล้าของยูเครน ก่อนเกิดสงคราม อุตสาหกรรมโลหะและเหมืองแร่ในภูมิภาคนี้มีบทบาทในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของยูเครนเป็นอย่างมาก
ในรายงานประจำปี 2025 ของศูนย์ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศและการพัฒนาที่ยั่งยืน (CIRSD) ซึ่งเป็นองค์กรไม่แสวงผลกำไรในเบลเกรด ระบุว่า ดอนบาส และคาบสมุทรไครเมีย ดินแดนยูเครนที่รัสเซียผนวกยึดไปได้ในปี 2014 นั้น เมื่อรวมกันแล้วถือเป็นแหล่งถ่านหิน ก๊าซธรรมชาติและแร่ธาตุสำคัญระดับโลก ซึ่งภายในไม่กี่เดือนหลังจากรัสเซียรุกรานยูเครนในปี 2022 มอสโกได้ควบคุมทรัพยากรสำคัญในภูมิภาคดอนบาสเพียงแห่งเดียว มีมูลค่ากว่า 12.5 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นมากกว่า 56% ของถ่านหินของยูเครนทั้งหมด
ดอนบาส ยังเป็นแหล่งทรัพยากรน้ำสำคัญต่อการเกษตรในภาคใต้ของยูเครน และเป็นแหล่งน้ำหลักที่ป้อนไปยังไครเมีย ซึ่งประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ หลังจากรัสเซียผนวกยึดพื้นที่ดังกล่าวไป
“เอลินา เบเคโตวา” นักวิจัยจากศูนย์นโยบายยุโรป (CEPA) มองว่า การควบคุมดอนบาสไว้ได้ จะทำให้รัสเซียมีความได้เปรียบทางเศรษฐกิจและทางการทหารอย่างมหาศาล โดยดอนบาส นอกจากจะเป็นแหล่งทรัพยากรแล้ว ยังเป็นแนว”ปราการป้องกัน” ที่ยูเครนสร้างมานานหลายปี หากปราการนี้แตกออก รัสเซียก็จะสามารถรุกคืบเข้าสู่ภาคตะวันตกของยูเครนได้อย่างง่ายดาย
ปัจจุบัน รัสเซียควบคุมพื้นที่อยู่มากกว่า 88% ของภูมิภาคดอนบาส โดยควบคุมพื้นที่เกือบทั้งหมดของแคว้นลูฮานสค์ และ 3 ใน 4 ของแคว้นโดเนตสค์ ที่ยูเครนถือครองพื้นที่อยู่ประมาณ 6,600 ตารางกิโลเมตร
“โวโลดิมีร์ เซเลนสกี” ผู้นำยูเครนยืนกรานประกาศกร้าว จะไม่มีวันยกดินแดนยูเครนให้ รวมถึงดอนบาส ไม่เพียงเพราะเป็นดินแดนภายใต้สิทธิอธิปไตยโดยชอบธรรมของยูเครนเท่านั้น แต่หากยอมถอนทัพออกจากดอนบาสไปโดยสมัครใจหรือภายใต้แรงกดดัน ก็จะกลายเป็น “สปริงบอร์ด” ให้รัสเซียบุกโจมตีถึงใจกลางยูเครนในอนาคตได้อย่างง่ายดาย
นั่นเท่ากับเป็นการฆ่าตัวตายทางยุทธศาสตร์ของยูเครน!!
