คอลัมน์ไฮไลต์โลก: บ้านเลขที่ 38 Oxley Road ศึกมรดกตระกูลลี สู่อนุสรณ์สถานแห่งชาติ?
เป็นประเด็นร้อนขึ้นอีกสำหรับ บ้านเลขที่ 38 ถนนอ็อกซ์ลีย์ (38 Oxley Road) อันเป็นบ้านพักของ นายลี กวนยิว วีรบุรุษสร้างชาติและนายกรัฐมนตรีคนแรกของสิงคโปร์ ที่จุดชนวนให้เกิดศึกสายเลือดในตระกูลลีมาแล้ว จากความไม่ลงรอยกันของพี่น้องตระกูลลีในการจัดการกับบ้านหลังนี้ที่บิดาทิ้งเป็นมรดกไว้ให้หลังจากลาโลก
เรื่องนี้กลับมาเป็นประเด็นร้อนอีกเมื่อรัฐบาลพรรคกิจประชาชน(PAP)ของสิงคโปร์ เผยแผนที่จะประกาศให้บ้านหลังนี้เป็น อนุสรณ์สถานแห่งชาติ หลังการประเมินของคณะกรรมการมรดกแห่งชาติของสิงคโปร์เห็นว่าบ้านหลังนี้เป็นสถานที่ที่มีความสำคัญในระดับชาติ มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และสมควรได้รับการอนุรักษ์ไว้ เนื่องจากบ้านหลังนี้ผ่านเหตุการณ์สำคัญต่างๆ ในช่วงทศวรรษ 1950 ที่เกิดการเปลี่ยนผ่านของสิงคโปร์จากการเป็นอาณานิคมสู่การเป็นประเทศเอกราช
ความเคลื่อนไหวข้างต้นส่งผลให้ ลี เซียนหยาง บุตรชายคนเล็กของนายลี ออกมาวิจารณ์ดังๆ ผ่านโซเชียลมีเดียในทันควันว่า รัฐบาลได้เลือกที่จะ “เหยียบย่ำ” ความปรารถนาอันแน่วแน่ของบิดาตนที่ระบุไว้ในพินัยกรรมชัดเจนว่าต้องการให้รื้อถอนบ้านหลังนี้ที่ถือเป็นทรัพย์สินส่วนตัว และเป็นการปฏิเสธคำร้องที่เขายื่นไปเมื่อตุลาคมปี 2024 เพื่อขอให้มีการรื้อถอนบ้านหลังนี้
บ้านเลขที่ 38 ถนนอ็อกซ์ลีย์ เป็นบ้านเดี่ยวชั้นเดียว ขนาด 8 ห้องนอน สร้างขึ้นในปลายศตวรรษที่ 19 ก่อนลี กวนยิว จะเข้ามาครอบครองอยู่อาศัยช่วงกลางทศวรรษ 1940 จนกระทั่งถึงแก่อสัญกรรมในปี 2015 บ้านหลังนี้เต็มไปด้วยเรื่องราวสำคัญมากมาย รวมถึงการจุดกำเนิดของ PAP พรรครัฐบาลที่กุมอำนาจปกครองสิงคโปร์อย่างเด็ดขาดมายาวนาวต่อเนื่องตั้งแต่ปีค.ศ.1959 ขึ้นที่ห้องอาหารชั้นใต้ดินของบ้าน ซึ่งยังเป็นสถานที่ประชุมของพรรค PAP ที่มีการตัดสินใจและกำหนดทิศทางประวัติศาสตร์ของสิงคโปร์
ขณะรอยร้าวที่นำมาสู่การแตกหักของพี่น้องตระกูลลีก็เริ่มจากมรดกชิ้นนี้ โดยลี เซียนหยาง และ ดร.ลี เว่ยหลิง พี่สาวของเขา ยืนกรานให้รื้อถอนบ้านหลังนี้โดยไม่มีข้อยกเว้นตามเจตจำนงของบิดา แต่ลี เซียนลุง อดีตนายกรัฐมนตรีคนที่ 3 ของสิงคโปร์ ซึ่งเป็นพี่ชายคนโตของตระกูล เห็นว่าบิดาของเขาพร้อมจะพิจารณาทางเลือกอื่น หากรัฐบาลตัดสินใจไม่ให้รื้อถอน
หลังการระหองระแหงหนัก ลี เซียนลุง ที่บิดาเป็นผู้ยกบ้านหลังนี้ให้ พยายามที่จะหย่าศึก ด้วยการยอมขายบ้านหลังนี้ให้กับลี เซียนหยาง ตามราคาตลาดในช่วงปลายปี 2015
แต่ปัญหาขัดแย้งไม่จบเมื่อลี เซียนหยางและลี เว่ยหลิง กล่าวหาพี่ชายคนโตว่าขัดขวางพวกเขาในการสานต่อเจตนารมณ์ดังกล่าวของบิดา
หลังการเสียชีวิตของดร.ลี ในปี 2024 ได้ไม่นาน ลี เซียนหยาง ได้ยื่นคำขอรื้อถอนบ้านเลขที่ 38 ถนนอ็อกซ์ลีย์ เพื่อจะสร้างบ้านพักอาศัยส่วนตัวหลังเล็กๆ ซึ่งจะทำให้พื้นที่ดังกล่าวคงอยู่ในความครอบครองของครอบครัวลีตลอดไป
ขณะที่คณะกรรมการมรดกแห่งชาติประกาศจะดำเนินการศึกษาพื้นที่ดังกล่าว จนกระทั่งได้ข้อสรุปว่ามีบ้านหลังนี้มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ สมควรแก่การอนุรักษ์ พร้อมเสนอแนวทางเลือกหลายทางว่าจะอนุรักษ์บ้านไว้ทั้งหลัง เก็บรักษาไว้เฉพาะห้องอาหาร การรื้อถอนเฉพาะบางส่วนหรือรื้อถอนทั้งหมด ก่อนปรับเป็นพื้นที่สาธารณะ เช่น เป็นอุทยานมรดกทางวัฒนธรรม เพื่อเป็นประโยชน์ต่อสาธารณชนต่อไป
มรดกชิ้นนี้มีข้อขัดแย้งมานาน คงต้องรอดูต่อไปว่าท้ายที่สุดแล้วจะได้ข้อสรุปยุติอย่างไร
