คอลัมน์ไฮไลต์โลก: ฟินแลนด์ ยังแชมป์สุขที่สุดในโลก แม้เศรษฐกิจซบ
ช่วงหลายปีมานี้ินแลนด์ ประเทศกลุ่มนอร์ดิก เผชิญความสั่นคลอนจากสภาพเศรษฐกิจซบเซา มีอัตราการว่างงานสูงและสถานะทางการคลังที่ตึงตัวอย่างมาก ทว่า ฟินแลนด์ ยังคงรักษาตำแหน่ง “ประเทศที่มีความสุขที่สุดในโลก” เป็นปีที่ 8 ติดต่อกันในปี 2568 นี้ไว้ได้ตามรายงานของ World Happiness Report
ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าความสำเร็จนี้ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการเป็น “รัฐสวัสดิการ” ที่เข้มแข็งของฟินแลนด์ แต่ตอนนี้กำลังจะถูกลดทอนลงเพื่อรับมือกับต้นทุนทางสังคมที่สูงขึ้นจากจำนวนประชากรสูงวัยที่เพิ่มขึ้น
จูโฮ เปกกา ปาโลมา อดีตโปรดิวเซอร์ วัย 33 ปี เป็นหนึ่งในคนหนุ่มสาวฟินแลนด์ที่กลายเป็นคนว่างงานซึ่งเดินเตะฝุ่นมาครบ 1,000 วัน แม้จะยื่นใบสมัครงานไปนับไม่ถ้วนและสัมภาษณ์งานมาถึง 11 ครั้งแล้วแต่ก็ยังไม่ประสบผล เขาได้มาทำกิจกรรมเล็กๆ ด้วยการนำอาหารมานั่งกินบนบันไดรัฐสภา เพื่อแสดงการประท้วงตอกย้ำถึงปัญหาปากท้องที่ชาวฟินแลนด์กำลังเผชิญ
กระนั้นก็ดี ปาโลมา ยังบอกว่า เขารู้สึกขอบคุณที่ฟินแลนด์ยังมีสวัสดิการและระบบประกันสังคมในการช่วยเหลือประชาชน ทำให้พวกเขาไม่ได้รู้สึกทุกข์หนักไปมากกว่านี้ และเขาจะไม่ยอมให้ปัญหานี้ทำให้เขาสิ้นหวัง
เศรษฐกิจของฟินแลนด์ ที่พึ่งพาการส่งออกเป็นสำคัญ เริ่มส่อเค้าลางไม่ดีมาตั้งแต่ธุรกิจโทรศัพท์มือถือของ “โนเกีย” (Nokia) บริษัทเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคมยักษ์ใหญ่ของฟินแลนด์ที่เคยมีมูลค่าสูงที่สุดในยุโรป ล่มสลายลงในปี 2557 หลังปรับตัวไม่ทันกระแสสมาร์ทโฟนหน้าจอสัมผัส ขณะที่มาตรการคว่ำบาตรรัสเซียจากการทำสงครามยูเครนได้ส่งผลกระทบต่อการส่งออกและการท่องเที่ยวให้ชะงักงัน ผนวกกับความไม่แน่นอนของการค้าโลกยิ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงซ้ำเติม
ธนาคารกลางฟินแลนด์ คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจของฟินแลนด์ในปีนี้จะเติบโตเพียง 0.3% ลดลงจาก 0.4% ในปี 2567 ขณะที่ฟินแลนด์มีอัตราว่างงานสูงที่สุดแห่งหนึ่งในกลุ่มสหภาพยุโรปที่เกือบ 10% โดยในกลุ่มอายุ 15–24 ปี มีอัตราว่างงานสูงถึง 21.2% และสถานะทางการคลังที่ไม่สู้จะดีนัก ทำให้รัฐบาลฟินแลนด์เริ่มตัดลดสวัสดิการหลายด้าน ทั้งสวัสดิการว่างงาน ที่อยู่อาศัย ไปจนถึงบริการสาธารณสุขส่วนหนึ่ง
ฮันนา ไทมิโอ อายุ 54 ปี ที่ยังตกงานและมาร่วมกิจกรรมประท้วงกับปาโลมา บอกว่า เธอกังวลว่าอาจจะไม่มีวันได้ทำงานอีก “การตัดลดทุกอย่างแบบนี้มันน่ากลัวจริงๆ” ซึ่งมีขึ้นหลังจากรัฐมนตรีแรงงานของฟินแลนด์ออกมากล่าวว่า รัฐบาลมีเป้าหมายชัดเจนที่จะเสริมสร้างสถานะทางการคลังที่เข้มแข็งและควบคุมหนี้ที่เพิ่มขึ้น พร้อมยอมรับว่าอัตราว่างงานสูงในขณะนี้เป็นเรื่องที่น่าห่วงมาก
อย่างไรก็ดี มาตรวัดความสุขไม่ได้ผูกติดกับเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียง โดยศาสตราจารย์จอห์น เฮลลิเวลล์ นักเศรษฐศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบียและบรรณาธิการของ World Happiness Report มองว่า การประเมินชีวิตของผู้คนในการสำรวจเรื่อง
ความสุขนั้นยังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัยเช่น ความยืดหยุ่น และ ความสามารถในการร่วมมือกันฝ่าฟันช่วงเวลาที่ยากลำบาก มากกว่าสภาพเศรษฐกิจของประเทศ ซึ่งแน่นอนว่า ฟินแลนด์ มีความยืดหยุ่นสูงมาก
นอกจากนี้ข้อมูลที่สำรวจโดย กัลลัพ ยังบ่งชี้ว่า ความสุขของชาวฟินแลนด์แทบไม่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ โดยแบบสำรวจยังพิจารณาจากตัวแปรชี้วัดสำคัญ เช่น GDP ต่อหัว การสนับสนุนทางสังคม และอายุคาดเฉลี่ยของการมีสุขภาพดี
มองในแง่ดี การเป็นรัฐสวัสดิการที่เข้มแข็ง ได้ช่วยสร้างความสุขและภูมิคุ้มกันความเปราะบางให้คนฟินแลนด์ได้ดีในระดับหนึ่ง แต่หากปากท้องถูกกระทบหนักมากเข้า ก็อาจสะสมเป็นระเบิดเวลาที่รอให้คนฟินแลนด์ระเบิดความทุกข์ร้อนออกมาได้ทุกเมื่อ
