คอลัมน์ไฮไลต์โลก: ถึงฤดูกาลเฟ้นหา ‘เลขาธิการสหประชาชาติ’
กระบวนการสรรหาเลขาธิการคนใหม่ประจำองค์การสหประชาชาติ (ยูเอ็น) องค์การเสาหลักที่มีหน้าที่สำคัญในการธำรงไว้ซึ่งสันติภาพและความมั่นคงของโลก ได้เปิดฉากขึ้นอย่างเป็นทางการแล้ว หลังจากเมื่อปลายเดือนที่ผ่านมา คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ(ยูเอ็นเอสซี) ซึ่งมีสมาชิก 15 ชาติ และประธานของสมัชชาใหญ่สหประชาชาติ(ยูเอ็นจีเอ) ซึ่งมีสมาชิก 193 ประเทศ ได้ร่อนหนังสือแจ้งให้มีการเสนอชื่อผู้สมัครกันเข้ามา เพื่อหาบุคคลที่มีคุณสมบัติเหมาะสมที่จะทำหน้าที่นำการบริหารจัดการและดำเนินงานขององค์การยูเอ็น แทนที่นายอันโตนิอู กุแตร์เรซ เลขาธิการยูเอ็นคนปัจจุบันที่กำลังจะหมดวาระลงในปีหน้า
การโหวตเลือกเลขาธิการยูเอ็นคนใหม่ ที่มีวาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี จะมีขึ้นในช่วงปลายปีหน้า ก่อนเริ่มรับตำแหน่งในวันที่ 1 มกราคมปีค.ศ.2027 ในส่วนกระบวนการขั้นตอนการสรรหาเป็นอย่างไรนั้น พอจะสรุปคร่าวๆ ได้ดังนี้
เริ่มจากคณะมนตรีความมั่นคงจะคัดเลือกผู้สมัครที่ผ่านการเสนอชื่อ โดยการลงคะแนนลับที่เรียกว่า การหยั่งเสียง (straw poll) จนกว่าจะได้ฉันทามติในตัวผู้สมัคร โดยผู้สมัครที่ผ่านการคัดเลือกนั้นจะต้องได้รับคะแนนเสียงจากสมาชิกคณะมนตรีความมั่นคงอย่างน้อย 9 เสียง และจะต้องไม่มีเสียงคัดค้านจากสมาชิกถาวรคณะมนตรีความมั่นคงที่มีทั้งสิ้น 5 ชาติ ประกอบด้วย สหรัฐอเมริกา รัสเซีย อังกฤษ จีน และ ฝรั่งเศส ซึ่งมีอำนาจยับยั้ง(Veto)
จากนั้นคณะมนตรีความมั่นคงจะเสนอชื่อผู้สมัครเพียงคนเดียวต่อสมัชชาใหญ่เพื่อทำการโหวตรับรองผู้สมัครรายดังกล่าวเป็นเลขาธิการยูเอ็นคนที่ 10 ต่อไป
ตามธรรมเนียมแล้ว ตำแหน่งเลขาธิการยูเอ็น จะเป็นการหมุนเวียนกันไปตามภูมิภาค แต่ในครั้งที่นายกุแตร์เรซ ซึ่งเป็นชาวโปรตุเกส ได้รับเลือกเป็นเลขาธิการยูเอ็นในปี 2016 นั้น ควรเป็นคราวของยุโรปตะวันออก แต่ผลปรากฎไม่ได้เป็นเช่นนั้น ขณะที่วาระถัดไปเป็นคราวของภูมิภาคลาตินอเมริกา ทว่าในแวดวงนักการทูตส่วนหนึ่งมองว่าผู้สมัครยังอาจมาจากภูมิภาคอื่น
ก่อนหน้านี้มีโผแคนดิเดตออกมาให้ได้เห็นกันบ้างแล้ว อาทิ นางมิเชล บาเชเลต์ อดีตประธานาธิบดีหญิงคนแรกของชิลี วัย 74 ปี ผู้เคยดำรงตำแหน่งข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติระหว่างปี 2018-2022 และผู้อำนวยการบริหารของ UN Women ระหว่างปี 2010-2013 ซึ่งนายกาบริเอล โบริช ประธานาธิบดีชิลีคนปัจจุบัน ประกาศในเดือนกันยายนว่าจะเสนอชื่อบาเชเลต์ชิงเก้าอี้เลขาธิการยูเอ็น
ด้านประธานาธิบดีโรดริโก ชาเวส ของคอสตาริกา ประกาศในต้นเดือนตุลาคมว่า จะเสนอชื่อ นางรีเบกา กรีนสปัน อดีตรองประธานาธิบดีคอสตาริกา วัย 69 ปี ปัจจุบันดำรงตำแหน่งเลขาธิการการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา(UNCTAD) ลงชิงเลขาธิการยูเอ็นเช่นกัน
ขณะที่นายราฟาเอล มารีอาโน กรอสซี ผู้อำนวยการใหญ่ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ชาวอาร์เจนตินา อายุ 64 ปี ไม่ปิดบังความทะเยอทะยานที่มีต่อตำแหน่งเลขาธิการยูเอ็น โดยนักข่าวรอยเตอร์เคยซักถามเขาก่อนหน้านี้ว่ามีความคิดที่จะชิงเก้าอี้เลขาธิการยูเอ็นหรือไม่ ซึ่งกรอสซีตอบรับว่ามี
ที่ผ่านมายังไม่เคยมีเลขาธิการยูเอ็นที่เป็นผู้หญิงมาก่อน ทำให้เกิดกระแสผลักดันให้องค์การเสาหลักของโลกแห่งนี้ ได้มีเลขาธิการยูเอ็นเป็นผู้หญิงคนแรกในประวัติศาสตร์ 80 ปีของยูเอ็น แต่ความปรารถนานี้จะบรรลุผลหรือไม่ ต้องรอลุ้นในปลายปีหน้า
