มะกัน-อิหร่าน ถกต่อวันที่ 2 ทรัมป์ขู่เตหะราน เจอถล่มซ้ำ หากผลหารือไม่ถูกใจสหรัฐ

การเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐและอิหร่านที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์เข้าสู่วันที่ 2 ในวันจันทร์ที่ 22 มิถุนายน หลังจากวันแรกของการหารือเต็มไปด้วยความตึงเครียด โดยอิหร่านประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ขณะที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐ ขู่ว่าจะกลับมาโจมตีอิหร่านอีกหากสถานการณ์ไม่เป็นไปตามที่วอชิงตันต้องการ

เมื่อวันอาทิตย์ที่ 21 มิถุนายน เจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐ ได้พบหารือกับเจ้าหน้าที่อิหร่านที่เมืองบือร์เกนชต็อก รีสอร์ตบนภูเขาในสวิตเซอร์แลนด์ซึ่งเป็นของกาตาร์ โดยการเจรจาดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อผลักดันข้อตกลงตามบันทึกความเข้าใจ (MoU) ที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกันเมื่อสัปดาห์ก่อน ซึ่งมีสาระสำคัญคือการขยายเวลาหยุดยิงที่เริ่มมาตั้งแต่เดือนเมษายนออกไปอย่างน้อยอีก 60 วัน

ก่อนที่การเจรจาจะเริ่มต้นอย่างเป็นทางการในวันอาทิตย์ สำนักข่าวฟ็อกซ์นิวส์รายงานว่า ทรัมป์กล่าวว่าเขาได้เตือนเจ้าหน้าที่อิหร่านว่า “พวกคุณจะไม่มีประเทศเหลืออยู่” หากพยายามปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้ง ทรัมป์ยังย้ำคำขู่เดิมว่า สหรัฐอาจเข้าควบคุมช่องแคบแห่งนี้ และอาจเรียกเก็บค่าผ่านทางจากเรือที่สัญจรเองอีกด้วย

แหล่งข่าวจากสหรัฐและอิหร่านให้รายละเอียดเกี่ยวกับการเจรจาในสวิตเซอร์แลนด์ที่แตกต่างกันอย่างมาก

สำนักข่าวทัสนิมของอิหร่าน ซึ่งเป็นสื่อกึ่งทางการของอิหร่านอ้างแหล่งข่าวว่า หลังจากคำขู่ของทรัมป์ถูกเผยแพร่ออกสู่สาธารณะ คณะผู้แทนอิหร่านปฏิเสธที่จะกลับเข้าไปในห้องเจรจา แม้ว่าทั้งสองฝ่ายยังคงส่งสารถึงกันผ่านผู้ไกล่เกลี่ยจากปากีสถานและกาตาร์ก็ตาม

แหล่งข่าวยังบอกอีกว่า ฝ่ายอิหร่านยืนยันว่าการเริ่มต้นเจรจาเกี่ยวกับประเด็นนิวเคลียร์จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อสหรัฐได้ดำเนินการตามข้อตกลงส่วนอื่น ๆ ของ MoU เสียก่อน ซึ่งรวมถึงการปลดล็อกทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้ และการออกข้อยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรเพื่อให้อิหร่านสามารถส่งออกน้ำมันได้

ด้านเจ้าหน้าที่การทูตสหรัฐที่เข้าร่วมการเจรจาบอกกับรอยเตอร์ว่า อิหร่านไม่เคยจากไปไหน พวกเขายังคงอยู่ที่นี่และเจรจากันต่อเนื่องจนดึกดื่นตลอดทั้งคืน โดยการหารือครอบคลุมทั้งเรื่องช่องแคบฮอร์มุซ เลบานอน ประเด็นนิวเคลียร์ ตลอดจนรายละเอียดการดำเนินการตาม MoU และหัวข้ออื่นๆ

เจ้าหน้าที่สหรัฐกล่าวว่า การเจรจาระดับสูงคาดว่าจะสิ้นสุดลงในวันจันทร์นี้ โดยเจ้าหน้าที่ด้านเทคนิคของทั้งสองฝ่ายจะยังคงอยู่เพื่อหารือรายละเอียดต่างๆ เพิ่มเติมต่อไป

ระหว่างการหารือในสวิตเซอร์แลนด์ ซึ่งมีผู้แทนจากกาตาร์เข้าร่วมในฐานะคนกลาง แวนซ์พยายามลดทอนความสำคัญของเหตุรุนแรงในเลบานอนที่การโจมตีของอิสราเอลในเลบานอนยังไม่ยุติลง โดยกล่าวว่ามีความคืบหน้าในการยุติการสู้รบแล้ว แต่เรื่องแบบนี้มักจะยุ่งยากและไม่ราบรื่นอยู่เสมอ

ขณะที่ทรัมป์ยังคงส่งสัญญาณแข็งกร้าวต่ออิหร่าน โดยขู่ว่าจะกลับมาโจมตีอีกครั้ง หากอิหร่านไม่ควบคุมกลุ่มพันธมิตรของตน

“อิหร่านต้องสั่งให้กลุ่มตัวแทนที่ได้รับค่าจ้างสูงในเลบานอนหยุดสร้างปัญหาโดยทันที” ทรัมป์โพสต์บนโซเชียลมีเดีย โดยดูเหมือนจะหมายถึงกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ และว่า “หากพวกเขาไม่ทำ เราจะโจมตีอิหร่านอย่างหนักอีกครั้ง เหมือนที่เราทำเมื่อสัปดาห์ก่อน แต่ครั้งนี้จะรุนแรงยิ่งกว่าเดิม”

แม้ทรัมป์จะส่งคำขู่ดังกล่าว แวนซ์กลับให้ภาพที่แตกต่างออกไป โดยบอกกับผู้สื่อข่าวว่า ท่านประธานาธิบดีอขอให้เราต้นใหม่ เพื่อเปลี่ยนแปลงความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับประชาชนอิหร่าน

เจ้าหน้าที่การทูตสหรัฐกล่าวเมื่อค่ำวันอาทิตย์ว่า การหารือยังรวมถึงการทำความเข้าใจต่อถ้อยแถลงที่สร้างความสับสนจากฝ่ายอิหร่านเกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซ และการจัดทำกลไกป้องกันความขัดแย้ง เพื่อให้มั่นใจว่าช่องแคบแห่งนี้จะยังคงเปิดใช้งานได้อย่างเต็มรูปแบบ

ทั้งนี้ อิหร่านได้ประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซเมื่อวันเสาร์ที่ 20 มิถุนายน โดยให้เหตุผลว่า แม้จะมีการประกาศหยุดยิงครั้งใหม่ในเลบานอนเมื่อวันศุกร์ แต่ก็แทบไม่มีสัญญาณบ่งชี้ว่าการสู้รบจะยุติลง ด้วยเหตุนี้อิหร่านจึงได้ปิดช่องแคบอีกครั้ง

เจ้าหน้าที่สหรัฐแย้งว่า ช่องแคบฮอร์มุซไม่ได้ถูกปิดจริง แต่ข้อมูลการเดินเรือเชิงพาณิชย์บ่งชี้ว่า มีผลกระทบเกิดขึ้นทันที โดยข้อมูลจาก Kpler บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลระบุว่า มีเรือเพียง 5 ลำที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซในวันอาทิตย์ ลดลงอย่างมากจาก 26 ลำในวันก่อนหน้า แม้ข้อมูลดังกล่าวอาจไม่ครอบคลุมเรือที่ปิดระบบส่งสัญญาณติดตามตำแหน่งระหว่างเดินทางในอ่าวเปอร์เซียก็ตาม

ด้านสำนักข่าวฟาร์สของอิหร่านอ้างแหล่งข่าวทางทหารที่ระบุว่า ทางการอิหร่านได้ระงับการออกใบอนุญาตใหม่ให้เรือเดินสมุทรผ่านช่องแคบฮอร์มุซจนกว่าจะมีประกาศเพิ่มเติม

ทรัมป์กล่าวว่า เหตุผลสำคัญที่เขาตกลงทำบันทึกความเข้าใจเมื่อสัปดาห์ก่อน เป็นเพราะต้องการหลีกเลี่ยงภาวะเศรษฐกิจถดถอยครั้งใหญ่ทั่วโลก ซึ่งอาจเกิดจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูงเนื่องจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ โดยในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา ราคาน้ำมันได้ปรับตัวลดลงอย่างมาก จนแตะระดับต่ำที่สุดนับตั้งแต่สงครามที่เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ จากการโจมตีอิหร่านโดยสหรัฐและอิสราเอล