ผ่าทางตันราชวงศ์หดตัว! ญี่ปุ่นดันกม.ใหม่ รับชายอดีต 11 ราชสกุลเป็นบุตรบุญธรรม ปูทางสืบราชบัลลังก์เบญจมาศ เปิดทางเจ้าหญิงคงฐานันดรหลังเสกสมรสกับสามัญชน
สำนักข่าวเกียวโด รายงานว่า เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน คณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น ได้อนุมัติการแก้ไขกฎหมาย เพื่อให้มั่นใจได้ว่า ระบบราชวงศ์จะมีความยั่งยืน ท่ามกลางความกังวลเกี่ยวกับการลดลองของขนาดของราชวงศ์ ในขณะที่ยังคงยึดมั่นในระบบการสืบราชสันตติวงศ์ของญี่ปุ่น ในระบบจักรพรรดิที่สืบเชื้อสายทางฝ่ายชายไว้ แม้ว่าจำนวนผู้สืบราชสันตติวงศ์จะลดน้อยลงก็ตาม
ทั้งนี้ พรรคเสรีประชาธิปไตย (แอลดีพี) ซึ่งเป็นพรรคร่วมรัฐบาลของนายกรัฐมนตรี ซานาเอะ ทาคาอิจิ และพรรคร่วมรัฐบาลขนาดเล็ก อย่างพรรคนวัตกรรมญี่ปุ่น (เจพีพี) ตั้งเป้าที่จะออกกฎหมายแก้ไขพระราชบัญญัติราชวงศ์ปี 1947 ภายในวันที่ 17 กรกฎาคม ซึ่งเป็นวันสิ้นสุดสมัยประชุมรัฐสภาปัจจุบัน
โดยหลักการสำคัญ 2 ประการของร่างกฎหมายนี้ คือ เรื่องแรก คือ อนุญาตให้ราชวงศ์รับบุตรบุญธรรม ที่เป็นเพศชายอายุ 15 ปีขึ้นไป ซึ่งสืบเชื้อสายทางสายบิดาจากจักรพรรดิในอดีตราชสกุลสาขา ทั้ง 11 ราชสกุลสาขา และเรื่องที่สอง คือการอนุญาตให้สมาชิกราชวงศ์ที่เป็นสตรีสามารถคงสถานะความเป็นราชวงศ์ไว้ได้ แม้จะแต่งงานกับสามัญชนแล้วก็ตาม
ร่างกฎหมายฉบับนี้ จะสร้าง “ข้อยกเว้น” ให้กับบุรุษที่ถูกรับเป็นบุตรบุญธรรมเหล่านี้ จากข้อกฎหมายในปัจจุบันที่สั่งห้ามการรับบุตรบุญธรรม โดยในขณะที่กฎหมายนี้จะห้ามไม่ให้ตัวสมาชิกที่ถูกรับเลือกเป็นบุตรบุญธรรมก้าวขึ้นเป็นจักรพรรดิ แต่จะอนุญาตให้ทายาทสายบุรุษของพวกเขา (ลูกชาย/หลานชายที่เป็นชาย) มีสิทธิในการขึ้นครองสิริราชสมบัติแห่งราชบัลลังก์เบญจมาศได้
ข้อเสนอดังกล่าว สะท้อนให้เห็นถึงจุดยืนของความเป็นอนุรักษนิยมของพรรคแอลดีพี ที่กำลังเผชิญกับการต่อต้านจากฝ่ายค้านในการพิจารณาของรัฐสภา ที่กำลังจะมีขึ้น เนื่องจากประเด็นการเปลี่ยนแปลงระบบการสืบราชสันตติวงศ์ แทบจะไม่มีการหยิบยกขึ้นมาหารือกันเลยในการประชุมร่วมระหว่างพรรคการเมืองต่างๆ ว่าด้วยการแก้ไขกฎหมายนี้
ข่าวระบุว่า ในการประชุมนั้น ประธานและรองประธานสภาผู้แทนราษฎรและสภาสูง ได้รับฟังความคิดเห็นจากทั้ง 13 พรรค และกลุ่มต่างๆของทั้งสองสภา ก่อนที่จะรวบรวมฉันทามติ ซึ่งเป็นพื้นฐานของร่างกฎหมายฉบับนี้ อย่างไรก็ตาม ร่างกฎหมายฉบับนี้ ไม่ได้มีการกล่าวถึงว่า จะอนุญาตให้สตรีหรือผู้ที่มีเชื้อสายทางมารดาจากจักรพรรดิขึ้นครองราชบัลลังก์ได้หรือไม่ แม้ว่าจะเป็นแนวคิดที่ได้รับการสนับสนุนอย่างมากจากประชาชน
ทั้งนี้ ภายใต้กฎหมายปัจจุบัน จะมีเฉพาะผู้ชายที่สืบเชื้อสายมาจากจักรพรรดิฝ่ายบิดาเท่านั้น ที่จะขึ้นครองราชย์ได้ ในขณะที่สมาชิกราชวงศ์ที่เป็นสตรีจะสูญเสียสถานะราชวงศ์ทันทีเมื่อเสกสมรส ส่งผลให้จำนวนผู้สืบทอดราชบัลลังก์และสมาชิกราชวงศ์ลดลงเรื่อยๆ
โดยปัจจุบัน มีผู้สืบราชสันตติวงศ์ในสมเด็จพระจักรพรรดินารูฮิโตะ พระชนมพรรษา 66 พรรษ เพียง 3 พระองค์ คือ เจ้าชายฟูมิฮิโตะ มกุฎราชกุมาร ซึ่งเป็นพระอนุชาต พระชนมายุ 60 พรรษา , เจ้าชายฮิชาฮิโตะ พระภาคิไนย พระชนมายุ 19 พรรษา และเจ้าชายฮิตาชิ พระปิตุลา พาชนมายุ 90 พรรษา
ทั้งนี้ ราชสกุลสาขาทั้ง 11 ตระกูล มีบรรพบุรุษร่วมกันกับราชวงศ์ญี่ปุ่นในปัจจุบัน ซึ่งมีชีวิตอยู่เมื่อราว 600 ปีก่อน
โดยในปี 1947 สมาชิกราชวงศ์ 51 พระองค์ จาก 11 ราชสกุลสาขา ถูกถอดถอนออกจากฐานันดรศักดิ์ ขณะที่ราชสกุลทั้ง 3 สาขา ของพระเชษฐา และพระอนุชา ในสมเด็จพระจักรพรรดิฮิโรฮิโตะ ซึ่งต่อมาได้รับพระราชทานนามว่า จักรพรรดิโชวะ ยังคงรักษาสถานะความเป็นราชวงศ์ไว้ได้ ภายใต้ช่วงเวลาที่ญี่ปุ่นถูกยึดครองโดยกองทัพที่นำโดยสหรัฐอเมริกา ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2
อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอแก้ไขกฎหมายทั้ง 2 ข้อนี้ แต่เดิมถูกนำเสนอเป็นครั้งแรก เมื่อปี 2021 โดยคณะกรรมการของรัฐบาล แต่ไม่ได้มีการกล่าวถึงว่า สตรี หรือผู้สืบเชื้อสายจักรพรรดิจากฝ่ายมารดา จะสามารถขึ้นครองราชย์ได้หรือไม่ โดยให้เหตุผลว่า ยังเร็วเกินไปที่จะศึกษาเรื่องนี้
ทั้งนี้ จากการสำรวจความคิดเห็น โดยสำนักข่าวเกียวโด ที่จัดทำขึ้นเมื่อเดือนพฤษภาคม พบว่า ร้อยละ 83 ของผู้ตอบแบบสอบถาม สนับสนุนแนวคิดที่จะให้มีจักรพรรดิที่เป็นผู้หญิง
