ไทยเจ้าภาพถก รมว.กต.อาเซียนแบบขยาย 12 ก.ค. เปิดอกหารือ ติน หม่อง ซเว
เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม นางมาระตี นะลิตา อันดาโม รองอธิบดีกรมสารนิเทศและรองโฆษกกระทรวงการต่างประเทศ แถลงว่า ตามที่กระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ ในฐานะประธานอาเซียนและผู้แทนพิเศษเกี่ยวกับเมียนมา ได้เวียนข่าวสารนิเทศเมื่อเช้าวันนี้ นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ มีกำหนดเข้าร่วมการประชุมอย่างไม่เป็นทางการระหว่างรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนกับ นายติน หม่อง ชเว รัฐมนตรีต่างประเทศเมียนมา รวมถึงการหารืออย่างไม่เป็นทางการแบบขยายเรื่องเมียนมา ณ กรุงเทพ ในวันอาทิตย์ที่ 12 กรกฎาคม 2569 โดยประเทศไทยเป็นเจ้าภาพ
การประชุมครั้งนี้มีรัฐมนตรีต่างประเทศฟิลิปปินส์ทำหน้าที่ประธาน พร้อมด้วยผู้แทนระดับรัฐมนตรีและผู้แทนระดับสูงจากประเทศสมาชิกอาเซียนเข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง วัตถุประสงค์เพื่อเปิดโอกาสให้มีการแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นอย่างตรงไปตรงมา สร้างความเข้าใจร่วมกัน และหาแนวทางขับเคลื่อนฉันทามติ 5 ข้อ (5PC) ให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อสนับสนุนสันติภาพและเสถียรภาพในเมียนมา ทั้งนี้ ขอยืนยันว่าขณะนี้อยู่ระหว่างสรุปรายชื่อผู้เข้าร่วม โดยรัฐมนตรีต่างประเทศฟิลิปปินส์ ไทย และเมียนมา จะเข้าร่วมอย่างแน่นอน ส่วนประเทศอื่นคาดว่าจะส่งผู้แทนระดับสูงหรือผู้แทนพิเศษ ซึ่งการที่ทุกฝ่ายพร้อมใจกันส่งผู้แทน สะท้อนว่าทุกประเทศเห็นพ้องในการเปิดพื้นที่พูดคุยครั้งนี้และไม่ควรรีบด่วนตัดสินผลล่วงหน้า
สำหรับการจัดประชุมท่ามกลางวิกฤตเมียนมาที่ยืดเยื้อมานานกว่า 5 ปี ทางไทยมองว่าสถานการณ์การเลือกตั้งในเมียนมาเมื่อเร็วๆ นี้ เป็นโอกาสสำคัญที่จะเริ่มปฏิสัมพันธ์อย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อส่งผ่านข้อกังวลของภูมิภาค แสวงหาแนวทางทลายภาวะชะงักงัน และรับฟังการรายงานพัฒนาการจากฝ่ายเมียนมาโดยตรง อย่างไรก็ตาม การหารือครั้งนี้เป็นเวทีไม่เป็นทางการที่เน้นการเปิดอกคุย จึงจะไม่มีการออกเอกสารผลการประชุม และไม่มีผลผูกพันในการเปลี่ยนแปลงนโยบายหรือจุดยืนหลักใดๆ ของอาเซียนในปัจจุบัน
ส่วนวาระหลักจะถูกจำกัดวงเฉพาะภายใต้กรอบฉันทามติ 5 ข้อเป็นหลัก อาทิ การส่งมอบความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมและการส่งเสริมการเจรจาระหว่างกลุ่มต่างๆ ในเมียนมา สำหรับประเด็นระดับภูมิภาคด้านอื่นๆ เช่น การรับมือชาติมหาอำนาจหรือการเปลี่ยนผ่านพลังงาน จะยังไม่ถูกหยิบยกมาพูดคุย เนื่องจากต้องดำเนินงานแบบค่อยเป็นค่อยไป และควรเป็นเรื่องที่อาเซียนจะพิจารณาร่วมกันในโอกาสถัดไปหากสถานการณ์มีพัฒนาการในเชิงบวก
สำหรับข้อสงสัยเรื่องการเชิญระดับการเมืองเข้าร่วม แทนที่จะเป็นระดับข้าราชการประจำตามปกติ ขอยืนยันว่าทั้งสองส่วนมีบทบาทแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การขับเคลื่อนฉันทามติ 5 ข้อให้เกิดผลสัมฤทธิ์จำเป็นต้องเปิดการพูดคุยในระดับนโยบายและการเมือง เพื่อให้มั่นใจว่าข้อกังวลของอาเซียนจะถูกนำไปปฏิบัติจริง อย่างไรก็ดี หากการประชุมวันอาทิตย์นี้ประสบความสำเร็จ ก็ยังเร็วเกินไปที่จะด่วนสรุปว่าเมียนมาจะสามารถกลับเข้าร่วมประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน (AMM) อย่างเป็นทางการที่ฟิลิปปินส์ในสัปดาห์หน้าได้หรือไม่ เนื่องจากการคืนสิทธิ์ในเวทีที่เป็นทางการถือเป็นข้อตัดสินใจในระดับผู้นำประเทศ ไม่ใช่ระดับนี้
ทั้งนี้รองโฆษกกระทรวงการต่างประเทศได้ประเมินท่าทีของสหรัฐอเมริกาและประเทศเพื่อนบ้านหลังการหารือร่วมกับไทยก่อนหน้านี้ว่า ทุกฝ่ายต่างต้องการเห็นพัฒนาการที่เป็นรูปธรรมในเมียนมา เพราะความยืดเยื้อที่ผ่านมาส่งผลกระทบต่อความมั่นคงและเสถียรภาพในภูมิภาค อย่างไรก็ตาม ในขณะนี้ไทยยังไม่มีแผนจัดประชุมร่วมกับประเทศนอกกลุ่มอาเซียนหรือประเทศเพื่อนบ้านอื่นเพิ่มเติม โดยจะเน้นย้ำการดำเนินงานแบบทีละก้าวตามขั้นตอนในกรอบนี้ก่อน
