กลุ่มสิทธิฯมะกันฟ้องทรัมป์ บี้เลิกคว่ำบาตร ศาลอาญาระหว่างประเทศ

กลุ่มสิทธิมนุษยชนชั้นนำ 4 กลุ่มของสหรัฐอเมริกา ได้ยื่นฟ้องรัฐบาลภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เมื่อวันที่ 11 สิงหาคม เกี่ยวกับการรณรงค์ของรัฐบาลที่มีเป้าหมายทำลายศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) โดยระบุว่าการดำเนินการดังกล่าวขัดต่อรัฐธรรมนูญ

เมื่อปีที่แล้วทรัมป์ได้ออกคำสั่งฝ่ายบริหารที่ให้อำนาจรัฐบาลสหรัฐดำเนินมาตรการคว่ำบาตรต่ออัยการ ผู้พิพากษา และบุคคลอื่นๆ ที่ทำงานร่วมกับ ICC เพื่อดำเนินคดีกับเจ้าหน้าที่ของสหรัฐและอิสราเอล ซึ่งเป็นพันธมิตรของสหรัฐ โดยที่ทั้งสหรัฐและอิสราเอลไม่ได้เป็นสมาชิกของ ICC

กลุ่ม Human Rights Watch, Open Society Institute, American Friends Service Committee และ Center for Constitutional Rights ระบุในคำฟ้องที่ยื่นต่อศาลในนครนิวยอร์กว่า มาตรการคว่ำบาตรดังกล่าวทำให้พวกเขาไม่สามารถทำงานร่วมกับ ICC เพื่อแสวงหาความยุติธรรมในคดีที่เกี่ยวข้องกับการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ อาชญากรรมสงคราม และอาชญากรรมต่อมนุษยชาติที่เกิดขึ้นในพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก

แอนดรูว์ โลเวนสไตน์ ทนายความหลักของฝ่ายโจทก์จากสำนักงานกฎหมาย Foley Hoag ซึ่งเป็นตัวแทนของกลุ่มสิทธิมนุษยชนทั้ง 4 กลุ่ม กล่าวว่า โจทก์ต้องการให้ยุติระบอบมาตรการคว่ำบาตรนี้ ซึ่งเป็นการใช้อำนาจเกินขอบเขตของประธานาธิบดี ทั้งยังเป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายของสหรัฐ รวมถึงสิทธิในเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและเสรีภาพทางศาสนา

การฟ้องร้องครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากเมื่อเดือนกรกฎาคม กลุ่มรณรงค์ด้านสิทธิมนุษยชนที่ทำงานเกี่ยวกับสิทธิของชาวปาเลสไตน์ยื่นฟ้องรัฐบาลในลักษณะเดียวกัน ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐตอบโต้ว่า กลุ่มเหล่านั้นกำลังพยายามเปิดทางให้ ICC ใช้อำนาจเกินขอบเขต และกล่าวว่า ICC เป็นภัยคุกคามต่ออธิปไตยของสหรัฐ

ขณะเดียวกัน ผู้พิพากษา ICC 3 คนก็ได้ยื่นฟ้องรัฐบาลทรัมป์แยกต่างหากเกี่ยวกับมาตรการคว่ำบาตรดังกล่าวด้วยเช่นกัน

การต่อต้าน ICC ของทรัมป์ย้อนกลับไปถึงสมัยที่เขาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีครั้งแรก โดยในปี 2020 ทรัมป์เคยออกคำสั่งฝ่ายบริหารในลักษณะเดียวกัน ซึ่งผู้พิพากษาได้มีคำสั่งระงับการบังคับใช้ หลังเห็นว่าคำสั่งดังกล่าวมีแนวโน้มที่จะละเมิดรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 1 (First Amendment) ซึ่งคุ้มครองเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและสิทธิต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ก่อนที่รัฐบาลของประธานาธิบดีโจ ไบเดน จะยกเลิกคำสั่งดังกล่าวในปี 2021

หนึ่งเดือนก่อนหน้านี้ มาร์โค รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐ กล่าวว่า รัฐบาลทรัมป์จะเพิ่มความพยายามในการเล่นงาน ICC รวมถึงการรณรงค์ทางการทูตเพื่อโน้มน้าวให้ประเทศอื่นๆ ถอนตัวออกจากศาล ซึ่งรูบิโอให้เหตุผลว่า ICC เป็นภัยคุกคามต่อเจ้าหน้าที่สหรัฐที่ปฏิบัติตามนโยบายตรวจคนเข้าเมืองที่เข้มงวดของทรัมป์ หรือการโจมตีเรือซึ่งถูกกล่าวหาว่าลักลอบขนยาเสพติด

ระหว่างการประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม ทรัมป์กล่าวภายหลังได้รับรายงานความคืบหน้าจากรูบิโอว่า การรณรงค์ดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อปกป้องนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูของอิสราเอลและบุคคลอื่นๆ มากกว่าที่จะเป็นการปกป้องตัวทรัมป์เอง