เจาะประเด็นสำคัญ SCO Summit 2026
สิ้นสุดไปสำหรับ การประชุมสุดยอดเซี่ยงไฮ้ (SCO Summit) ครั้งที่ 26 ระหว่างวันที่ 31 สิงหาคม – 1 กันยายน ที่ผ่านมา โดยมีสาธารณรัฐคีร์กีซ หรือที่เป็นที่รู้จักกันในชื่อ คีร์กีซสถาน เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมที่กรุงบิชเคก ในปัจจุบัน กรอบความร่วมมือ SCO มีสมาชิก 10 ประเทศ ได้แก่ รัสเซีย จีน อินเดีย ปากีสถาน อิหร่าน เบลารุส อุซเบกิสถาน คาซัคสถาน ทาจิกิสถาน และคีร์กีซสถาน โดยอัลซาจีราได้สรุปประเด็นสำคัญของการประชุมดังกล่าวไว้
สงครามภูมิรัฐศาสตร์
ผู้นำชาติสมาชิก SCO ลงนามในแถลงการณ์ร่วมภายใต้ชื่อปฏิญญาบิชเคก ประณามการทำสงครามของสหรัฐและอิสราเอลต่ออิหร่าน ซึ่งก่อให้เกิดการสูญเสียชีวิตของพลเรือนจำนวนมาก ทั้งยังส่งผลกระทบครั้งใหญ่ต่อเศรษฐกิจของอิหร่านด้วย พร้อมระบุว่า สงครามที่เกิดขึ้นจากการโจมตีของสหรัฐต่ออิหร่านได้ละเมิดหลักการและบรรทัดฐานของกฎหมายระหว่างประเทศและกฎบัตรสหประชาชาติ และทำให้สันติภาพ ความมั่นคงและเสถียรภาพระหว่างประเทศตกอยู่ในความเสี่ยงอย่างรุงแรง
แถลงการณ์ระบุด้วยว่า รัฐสมาชิกแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อประชาชนและรัฐบาลอิหร่านต่อการเสียชีวิตอันโศกเศร้าของอยาตอลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี รวมถึงครอบครัวของเหยื่อจากความรุนแรง และชาติสมาชิกให้คำมั่นว่า จะให้การสนับสนุนอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของอิหร่าน และส่งเสริมการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้วยแนวทางทางการเมืองและทางการทูต
พร้อมระบุถึงกรณีการโจมตีของอิสราเอลในปาเลสไตน์ด้วยว่า ได้ทำให้ภูมิภาคเอเชียตะวันตกเผชิญกับความไร้เสถียรภาพ พร้อมระบุว่า รัฐสมาชิกเห็นพ้องว่า หนทางเดียวที่จะรับประกันสันติภาพและเสถียรภาพในตะวันออกกลางได้ คือการบรรลุข้อตกลงที่ครอบคลุมและเป็นธรรมเพื่อแก้ไขปัญหาปาเลสไตน์
แม้ไม่ได้ระบุถึงมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐต่ออิหร่านและประเทศอื่นๆ ที่ทำธุรกิจโดยตรง รวมถึงมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตกต่อรัสเซียจากสงครามยูเครน รัฐสมาชิก SCO กล่าวร่วมกันว่า ไม่เห็นด้วยกับมาตรการบีบบังคับฝ่ายเดียวที่ขัดต่อกฎระเบียบขององค์การสหประชาชาติ (ยูเอ็น) และองค์การการค้าโลก (WTO) ซึ่งมีแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบเชิงลบต่อเศรษฐกิจโลกด้วย
หนุนอิหร่านดำเนินโครงการนิวเคลียร์อย่างสันติ
รัฐสมาชิก SCO ยังให้การสนับสนุนสิทธิของอิหร่านในฐานะประเทศภาคีสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (NPT) โดยประเทศสมาชิก NPT มีสิทธิที่จะดำเนินโครงการนิวเคลียร์เพื่อสันติ สามารถสร้างเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์เพื่อการพลเรือน รวมถึงใช้เทคโนโลยีนิวเคลียร์เพื่อการวิจัยและการแพทย์ได้ โดยได้เน้นย้ำถึงสิทธิที่ไม่อาจเพิกถอนได้ของอิหร่านในการพัฒนา วิจัยและใช้พลังงานปรมาณูเพื่อวัตถุประสงค์สันติ ตลอดจนการส่งเสริมความร่วมมือในด้านนี้อย่างเท่าเทียม ยั่งยืนและเป็นประโยชน์ร่วมกัน โดยปราศจากการเลือกปฏิบัติ และย้ำอีกว่า มาตรการใดๆ ที่ขัดขวางการดำเนินการตามสิทธิดังกล่าวถือเป็นการกระทำที่ขัดต่อกฎหมายระหว่างประเทศ
ความร่วมมือทางเศรษฐกิจ
ความร่วมมือทางเศรษฐกิจเป็นหัวข้อการหารือสำคัญระหว่างรัฐสมาชิก SCO ในการประชุมสุดยอดที่ผ่านมา รัฐสมาชิกเห็นพ้องในการเสริมสร้างความเข้มแข็งระบบการค้าพหุภาคีที่เปิดกว้าง โปร่งใส เป็นธรรม ครอบคลุม และไม่เลือกปฏิบัติ โดยตั้งอยู่บนหลักการและกฎเกณฑ์ระหว่างประเทศที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป โดยมีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจโลก สร้างหลักประกันให้เกิดการเข้าถึงตลาดอย่างเป็นธรรม รวมถึงรับรองการปฏิบัติเป็นพิเศษและแตกต่างสำหรับประเทศกำลังพัฒนา
อีกทั้ง รัฐสมาชิกยังระบุว่าจะดำเนินการตามยุทธศาสตร์การพัฒนาเศรษฐกิจของ SCO จนถึงปี 2030 เพื่อยกระดับความร่วมมือทางเศรษฐกิจให้แน่นแฟ้นมากขึ้น พร้อมยืนยันว่าจะเดินหน้าสร้างกลไกการหารือในทางปฏิบัติเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือด้านการเงิน
ท่ามกลางภาวะชะงักงันของตลาดพลังงานโลกจากสงครามในอิหร่าน รัฐสมาชิก SCO เห็นพ้องในการขยายความร่วมมือด้านพลังงานที่ครอบคลุมและเป็นประโยชน์ร่วมกัน รวมถึงการดำเนินยุทธศาสตร์ความร่วมมือด้านพลังงานของประเทศสมาชิก SCO จนถึงปี 2030 เช่นกัน
การก่อการร้าย
อินเดียและปากีสถานต่างเป็นสมาชิก SCO และกล่าวหากันและกันว่าอีกฝ่ายให้การสนับสนุนกลุ่มก่อการร้าย นับตั้งแต่ปลายทศวรรษที่ 1980 อินเดียกล่าวหาปากีสถานว่าให้การสนับสนุนด้านอาวุธ เงินทุน และที่พักพิงแก่กลุ่มติดอาวุธ เพื่อสนับสนุนการก่อความไม่สงบในแคชเมียร์ ส่วนที่อยู่ภายใต้การปกครองของอินเดีย
และนับตั้งแต่ทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา อินเดียกล่าวหาปากีสถานอีกว่าให้การสนับสนุนการก่อเหตุก่อการร้ายในหลายพื้นที่ของอินเดีย รวมถึงเหตุโจมตีเมืองมุมไบในปี 2008 ด้วย ซึ่งปากีสถานปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมด ขณะเดียวกัน ปากีสถานกล่าวหาอินเดียว่า ให้การสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธที่ก่อเหตุโจมตีปากีสถานเช่นกัน ซึ่งอินเดียก็ให้ได้การปฏิเสธ
ทั้งนี้ ในการประชุมสุดยอด นายนเรนทรา โมดี นายกรัฐมนตรีอินเดีย กล่าวว่า การก่อการร้ายเป็นความท้าทายที่ร้านแรงต่อมวลมนุษยชาติ พร้อมเรียกร้องให้ประเทศต่างๆ ยุติการดำเนินการสองมาตรฐานในเรื่องนี้ และกล่าวว่าต้องรื้อถอนระบบทั้งหมดที่เอื้อให้เกิดการจัดหาเงินทุน การรับสมัครสมาชิก การปลูกฝังแนวคิดสุดโต่ง และการจัดหาแหล่งพักพิงให้แก่ผู้ก่อการร้าย เราต้องแสดงจุดยืนเป็นเสียงเดียวกัน และทำให้ชัดเจนว่าไม่ควรมีพื้นที่สำหรับสองมาตรฐานในประเด็นร้ายแรงนี้
“เราต้องส่งสารที่หนักแน่นไปยังประเทศที่ใช้การก่อการร้ายเป็นเครื่องมือทางนโยบาย และให้ที่พักพิงหรือการสนับสนุนแก่ผู้ก่อการร้ายว่า การก่อการร้ายไม่อาจเป็นเครื่องมือเชิงยุทธศาสตร์ที่สร้างประโยชน์ให้แก่ฝ่ายใดได้” โมดีกล่าว
ขณะที่นายเชห์บาซ ชารีฟ นายกรัฐมนตรีปากีสถาน กล่าวว่า ปากีสถานเองเป็นเหยื่อของการก่อการร้าย โดยบอกว่า เมื่อรำลึกถึงความสูญเสียและการเสียสละอย่างมหาศาลของปากีสถานในการต่อสู้กับการก่อการร้าย การก่อการร้ายในทุกรูปแบบและทุกรูปลักษณ์ต้องถูกประณาม
ในปฏิญญาบิชเคก รัฐสมาชิก SCO ให้คำมั่นว่าจะร่วมกันต่อสู้กับการก่อการร้าย การแบ่งแยกดินแดน และลัทธิสุดโต่ง โดยระบุว่า ประเทศสมาชิกประณามการก่อการร้ายอย่างรุนแรงในทุกรูปแบบและทุกลักษณะ ขอให้ประชาคมระหว่างประเทศร่วมกันต่อต้านการก่อการร้าย รวมถึงการเคลื่อนย้ายข้ามพรมแดนของผู้ก่อการร้ายด้วย
ในปีหน้า ปากีสถาน จะรับหน้าที่เป็นเจ้าภาพจัดการประชุม SCO Summit ที่กรุงอิสลามาบัด ซึ่งก็เป็นประเทศที่เป็นตัวกลางไกล่เกลี่ยความขัดแย้งระหว่างสหรัฐและอิหร่าน เป็นที่น่าจับตาว่า ปากีสถานจะทำหน้าที่เจ้าภาพได้เป็นอย่างไร
