นายสุรเกียรติ์ เสถียรไทย ประธานคณะที่ปรึกษาการนำข้อเสนอเรื่องยะไข่ไปปฏิบัติ กล่าวเมื่อวันที่ 26 ม.ค.ว่า. ตามข้อ12 ของเอกสารแถลงข่าวของคณะที่ปรึกษาหลังจากการประชุมกับทุกฝ่ายที่เมียนม่าและการดูงาน การลงพื้นที่ในรัฐยะไข่ คณะที่ปรึกษาฯได้ เน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนทั้งในชุมชนที่มีความขัดแย้งกัน ในรัฐยะไข่และในประเทศเมียนม่าเพื่อให้การนำข้อเสนอของนายโคฟี่ อานัน ทั้ง88ข้อไปปฏิบัติแล้วมีความยั่งยืน เป็นที่ยอมรับ
คณะที่ปรึกษาฯได้เน้นการให้ยูเอ็นเข้ามามีบทบาทเพิ่มขึ้นในการพัฒนาและในการช่วยผู้อพยพ เน้นการเปิดให้ความช่วยเหลือทางมนุษยธรรมได้เข้าถึงทุกจุดที่มีความต้องการ เน้นการให้สื่อมวลชนเข้าถึงบริเวณต่างๆในรัฐยะไข่ได้มากขึ้น และอีกข้อคือให้พิจารณาเป็นข้อเสนอจากฝ่ายเมียนม่าเองที่จะตั้งคณะกรรมการอิสระค้นหาข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์เดือนสิงหาคม2561 เพื่อให้ช่องว่างของความเข้าใจสถานการณ์ในเมียนม่าที่ห่างกันมากระหว่างสังคมระหว่างประเทศกับสังคมเมียนม่าได้แคบลงบ้าง
ซึ่งในข้อ12 ของคำแถลงข่าวหรือเพรสรีลีสดังกล่าวนี้ แสดงจุดยืนของที่ปรึกษาได้ดี ซึ่งตรงกันข้ามกับที่นายบิล ริชาร์ดสัน นักการทูตสหรัฐฯ ที่ถูกรัฐบาลเมียนม่าให้พ้นจากที่ปรึกษากล่าวหาว่าไม่จริงใจในการให้คำปรึกษา
นายสุรเกียรติ์กล่าวว่าถ้านายริชาร์ดสันมีเจตนาดีสนใจจะช่วยคิดเพื่อแก้ปัญหายะไข่จริง ทำไมในวันที่24 มค. ที่เขาพาลงพื้นที่ถึงไม่ไปร่วมด้วย ที่ปรึกษาทั้ง9คนลงพื้นที่ทั้งวัน ขึ้นลงเครื่องบินและฮ. ตั้ง5-6 ครั้ง บางที ฮ. ลงจอดกลางทุ่งนาก็มี ฝุ่นตลบไปหมด นั่งรถอ๊อฟโร๊ดบนถนนเหมือนคันนาไปพบชุมชนต่างๆ เราได้พูดคุยกับทั้งชาวมุสลิม(หรือโรฮิงยา) ทั้งชาวพุทธรวมถึงฮินดูด้วย ได้ดูการเตรียมการรับผู้อพยพจากบังคลาเทศด้วยตาตัวเอง
แต่นายริชาร์ดสันกลับมาพูดเอาดีใส่ตัวว่าเขาอยากช่วยคนเหล่านี้ แต่คณะที่ปรึกษาไม่จริงใจ ซึ่งไม่เป็นธรรมกับคณะที่ปรึกษาทั้ง9คน ซึ่งทุกคนมีเกียรติประวัติผลงานด้านต่างๆมายาวนาน
ผมเห็นว่าเราจะให้คำปรึกษาที่รอบด้านได้อย่างไรถ้าเราเพียงแต่อ่านจากเอกสารต่างๆแต่ไม่ได้ลงพื้นที่จริง คณะที่ปรึกษาจึงอยากฟังข้อมูลจากทุกฝ่ายและได้เห็นสภาพความเป็นจริงถึงระดับหนึ่ง ได้คุยกับผู้ประสบภัยบ้าง ก่อนจะมีข้อเสนอเบื้องต้นเช่นที่ปรากฏในเอกสารแถลงข่าวของคณะที่ปรึกษาเมื่อสิ้นสุดการสังเกตุการณ์ต่างๆในวันที่25มค. ที่ผ่านมา
นอกจากนี้การที่นายริชาร์ดสันกล่าวหาว่าคณะที่ปรึกษาได้ฟอกขาวให้รัฐบาลเมียนม่าหรือเป็น กองเชียร์รัฐบาลเมียนม่านั้นก็เป็นการกล่าวหาที่ไม่เป็นธรรม และเป็นเท็จเพราะในวันที่เนายริชาร์ดสันร่วมประชุมอยู่ด้วยคือวันที่23มกราคมนั้น คณะที่ปรึกษาทั้ง10 คนยังไม่ได้ให้คำปรึกษาหรือข้อแนะนำข้อเสนออะไรเลยเพราะเป็นช่วงการรับฟังการดำเนินการและปัญหาในรัฐยะไข่จากฝ่ายต่างๆที่เกี่ยวข้องเท่านั้น เราออกแถลงการณ์เมื่อวันที่25เมื่อการดูงานในเบื้องต้นเราเสร็จสิ้นแล้ว
คณะที่ปรึกษาได้ตกลงกันตั้งแต่ต้นว่าเราจะมาด้วยใจที่เปิดกว้าง พร้อมรับฟังทุกฝ่ายรวมทั้งรัฐบาลเมียนม่า นางออง ซาน ซู จีได้ให้ความเป็นอิสระทุกอย่าง เราไม่เป็นกระบอกเสียงให้ฝ่ายใดทั้งสิ้น แต่เราจะให้เกียรติประเทศเขา ไม่ชี้นิ้วสั่งการ ไม่กดดันแทรกแซงอธิปไตยใครเพราะเราเป็นคณะที่ปรึกษาว่าที่นายโคฟี่ อานันศึกษามาจะนำไปปฏิบัติอย่างไรให้ประสบความสำเร็จ นำสันติสุขมาสู่รัฐยะไข่ได้ยั่งยืน ไม่ใช่คณะกรรมการค้นหาความจริง ไม่ใช่คณะกรรมการไต่สวนเรื่องใดใด
