บึงกาฬผลักดัน “บ่อเกลือโบราณหัวแฮด” มรดกภูมิปัญญา 200 ปี ต่อยอดเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน
ผู้ว่าราชการจังหวัดบึงกาฬ นายสุรพล เจริญภูมิ เปิดเผยถึงยุทธศาสตร์การบูรณาการมรดกทางวัฒนธรรมเข้ากับการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน โดยชู “บ่อเกลือโบราณหัวแฮด” ตำบลท่าสะอาด ซึ่งเป็นแหล่งผลิตเกลือสินเธาว์ใต้น้ำอายุเก่าแก่กว่า 200 ปี ริมแม่น้ำสงคราม ให้เป็นจุดศูนย์กลางในการพัฒนาภายใต้นโยบาย “8 ดี” (การเกษตรดี ท่องเที่ยวดี วัฒนธรรมดี การค้าชายแดนดี อากาศดี ผู้คนดี สิ่งศักดิ์สิทธิ์ดี และ คุณภาพชีวิตที่ดี ) โดยมุ่งหวังยกระดับวิถีชีวิตชุมชนผ่านการสร้างมูลค่าเพิ่มและส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
บ่อเกลือโบราณหัวแฮดแห่งนี้ไม่เพียงแต่เป็นรากเหง้าทางวิถีชีวิตของชุมชน แต่ยังมีจุดเด่นทางวิชาการที่น่าสนใจ โดยมีรายงานการศึกษาเบื้องต้น (อ้างอิงจากสถาบันอุดมศึกษาในพื้นที่) ระบุว่า ผลึกเกลือจากบ่อเกลือหัวแฮดมีคุณภาพสูงในระดับสากล โดยเป็นรองเพียงเกลือจากเมืองโอกินาวา ประเทศญี่ปุ่น ที่มีจุดเด่นทั้ง โครงสร้างแร่ธาตุ ปราศจากไมโครพลาสติก และมีระดับโซเดียมที่สมดุล, ผลึกเกลือมีความบริสุทธิ์สูง รสชาติเค็มกลมกล่อมและมีความละมุน ไม่เค็มจัดจนเกินไป และยังได้รับการประกาศให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ปี 2568 ซึ่งสะท้อนถึงองค์ความรู้ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่สืบทอดกันมายาวนาน
นายสุรพล ยังกล่าวต่อว่า ทางจังหวัดมีนโยบายสนับสนุนให้ชุมชนก้าวข้ามจากการจำหน่ายเกลือแกงบรรจุถุงแบบดั้งเดิม ไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ในระดับกลางน้ำและปลายน้ำ เพื่อตอบโจทย์ตลาดที่มีกำลังซื้อสูง อาทิ ด้านสุขภาพและความงาม : การแปรรูปเป็นเกลือสปา เกลือขัดผิว โดยเทียบเคียงกับโมเดลความสำเร็จของแหล่งท่องเที่ยวระดับโลก, ด้านการบริโภค : การพัฒนาเป็นเกลือปรุงรสคุณภาพสูงสำหรับร้านอาหารและเมนูอัตลักษณ์ท้องถิ่น และ นวัตกรรมบรรจุภัณฑ์ :การออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่เชื่อมโยงกับอัตลักษณ์ของจังหวัด เช่น การนำเกลือบริสุทธิ์บรรจุในรูปทรง ‘นาคี’ หรือพญานาค เพื่อใช้เป็นสินค้าที่ระลึก
นอกจากนี้ ยังเน้นการบูรณาการเครือข่ายการท่องเที่ยวและการมีส่วนร่วมของชุมชนเป้าหมายสูงสุดคือการสร้างศูนย์การเรียนรู้ชุมชนและเส้นทางการท่องเที่ยวที่เชื่อมโยง ร่วมกับแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติและวัฒนธรรมเชิงความเชื่อ ในพื้นที่ เช่น หินสามวาฬ, น้ำตกถ้ำพระ, น้ำตกกินรี และ ถ้ำนาคา
อย่างไรก็ตาม ผู้ว่าราชการจังหวัดบึงกาฬ เน้นย้ำถึงหลักการทำงานแบบ “One Team” โดยกระบวนการพัฒนาทั้งหมดต้องเกิดจากความสมัครใจและการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนเป็นหลัก ภาครัฐ (เช่น สำนักงานพัฒนาชุมชน, สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงาน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น) จะทำหน้าที่เป็นเพียงผู้อำนวยความสะดวก เพื่อให้เกิดความยั่งยืนอย่างแท้จริง
“การพัฒนาการท่องเที่ยวจะมีคุณค่าได้ก็ต่อเมื่อชุมชนได้รับประโยชน์อย่างแท้จริง หากการท่องเที่ยวไม่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ชุมชน ย่อมเป็นการดำเนินงานที่ขาดความหมาย ดังนั้น การทำงานของผมจึงยึดหลักการทำงานร่วมกับทุกภาคส่วนในลักษณะของการเป็นทีม พร้อมก้าวเดินไปกับชุมชน แม้กระบวนการอาจดำเนินไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป แต่จะนำไปสู่ความมั่นคงและความยั่งยืนในระยะยาว นอกจากนี้ ยังมุ่งประยุกต์ใช้ทั้งองค์ความรู้ทางวิชาการด้านการท่องเที่ยวและองค์ความรู้แบบบูรณาการ ร่วมกับภูมิปัญญาของปราชญ์ชุมชน เพื่อร่วมกันกำหนดแนวทางการพัฒนาที่สอดคล้องกับความต้องการและบริบทของพื้นที่ ทั้งนี้ เพื่อให้โครงการบ่อเกลือโบราณหัวแฮดสามารถดำรงอยู่ในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมด้านความรู้และการปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติและจักรวาล และได้รับการสืบทอดคงอยู่คู่กับชุมชนบ้านท่าสะอาดอย่างยั่งยืนครับ”
