แพทย์สมอง เตือน 5 อาการก่อน อัลไซเมอร์ นึกคำพูดยากขึ้น เรียก ‘ไอ้นั่นๆ’ แทนสิ่งของบ่อยๆ ต้องหมั่นเช็ก
อัลไซเมอร์ – สังคมไทยกำลังเข้าสู่ “สังคมสูงวัยขั้นสุด” (Super-Aged Society) อย่างชัดเจน หลังจำนวนผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) พุ่งสูงถึง 13.6 ล้านคน แซงหน้าเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี ที่เหลือเพียง 9.5 ล้านคน
อ่านข่าว – สูงวัยไทยครองเมือง พุ่งแตะ 13.6 ล้านคน แซงหน้าเด็กเกิดน้อย ‘เหนือ-อีสาน’ ครองแชมป์
ล่าสุด ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท ได้ให้ความรู้ผ่านเพจ “สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์” เมื่อวันที่ 14 กันายนที่ผ่านมา เกี่ยวกับ 5 อาการที่เกิดก่อนสมองเสื่อม (Alzheimer’s) ว่า
“หลายคนคิดว่าสมองเสื่อมเท่ากับลืมความจำ แต่ความจริงแล้ว โรค Alzheimer’s ส่งสัญญาณเตือนล่วงหน้าเป็นปีๆ อาจถึง 10 ปี ก่อนที่เราจะเห็นอาการหลงลืมชัดเจน นั่นเราเรียก prodrome อาการเตือน สำคัญ เพราะตอนนี้มันมีการตรวจระยะแรกได้แล้ว เช่นตรวจเลือด หรือ น้ำไขสันหลัง
ทั้งนี้ 5 อาการสำคัญที่มักเกิดขึ้นก่อนเข้าสู่ ระยะสมองเสื่อม ประกอบด้วย
1. ความจำคำพูดเริ่มถดถอย (Verbal memory decline)
• มักเกิด ประมาณ 8 ปีก่อน ระยะ MCI (Mild Cognitive Impairment สมองเสี่ยงเสื่อม ขั้นต้น )
• ลืมบทสนทนาที่เพิ่งคุยไป หรือจำคำพูดบางอย่างไม่ได้
คนรอบข้างมักยังไม่ทันสังเกตเห็น เพราะอาการยังไม่รุนแรง
2. การหาคำพูดยากขึ้น เราเนียก word finding difficulty
• เวลาจะพูดหรืออธิบายอะไร มักจะ “นึกไม่ออก”
• ใช้คำง่าย ๆ แทนคำที่เฉพาะเจาะจง เช่น บอกว่า “ไอ้นั่น ๆ” แทนที่จะพูดชื่อสิ่งของตรง ๆ น้อยๆ ไม่เป็นไร บ่อยๆ ต้องสงสัย
เป็นอาการที่มักเริ่มชัดขึ้นใน 2–3 ปีก่อน MCI อันนี้เสี่ยง
3. การตัดสินใจและการคิดวิเคราะห์ถดถอย
• ทำงานที่เคยง่ายกลับรู้สึกยุ่งยากขึ้น เช่น การวางแผนการเงิน การขับรถในเส้นทางเดิม
• ตัดสินใจผิดพลาดบ่อยขึ้น หรือทำอะไรช้า
อันนี้ สะท้อนถึง “ความยืดหยุ่นในการคิด” ที่เริ่มลดลง การประมวลผลจะเสีย เคยเฉียบคม เริ่มโง่ทึบ
4. อารมณ์และพฤติกรรมเปลี่ยนไป
• บางคนอาจมีอาการ วิตกกังวลมากขึ้น หงุดหงิดง่าย หรืออารมณ์แกว่ง
• ไม่ค่อยสนุกกับกิจกรรมที่เคยชอบ
• อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากอารมณ์เพียงอย่างเดียว แต่เป็นสัญญาณของการเปลี่ยนแปลงในสมอง เรียกว่า Mild Behavioral impairment (MBI)
5. ความสับสนเล็กน้อยในชีวิตประจำวัน
• เช่น ลืมว่าวางของไว้ที่ไหน ลืมขั้นตอนเล็ก ๆ ในการทำงาน งง ๆ นี่ฉันทำอะไรอยู่ บางคนหลงสถานที่ แม้ยังไม่ถึงขั้นรบกวนการใช้ชีวิตมาก แต่เป็นสัญญาณเริ่มต้นที่ควรจับตา
อาการก่อนสมองเสื่อมอาจเริ่มขึ้นตั้งแต่ 8–10 ปีก่อน ที่คนรอบข้างจะสังเกตเห็น โดยเริ่มจาก ความจำคำพูดถดถอย → หาคำพูดยาก → ตัดสินใจไม่ดีเหมือนเดิม → อารมณ์เปลี่ยน → เริ่มสับสนในชีวิตประจำวัน
อันนี้สงสัยต้องเจอหมอหรือติดตามตรวจสมอง จะให้ดีก็มาเทสต์ ดีไปอีก ก็เจาะเลือดหาสาร amyloid หรือ tau ขยะอัลไซล์เมอร์ในสมอง”
