เปิดงานวิจัยใหม่ น้ำอัดลม มีส่วนเปลี่ยนจุลินทรีย์ในลำไส้ ทำให้ซึมเศร้าโดยไม่ตั้งใจ
น้ำอัดลม – สำหรับหลายๆ คน การได้กระดกน้ำอัดลมเย็นๆ ในวันที่อากาศร้อนๆ นับว่าเป็นความสุขอย่างหนึ่ง แต่กระนั้นก็ไม่ควรดื่มในปริมาณเยอะๆ เพราะอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้ ทว่าล่าสุดได้มีงานวิจัยใหม่ ระบุว่า การดื่มน้ำอัดลม เปลี่ยนจุลินทรีย์ในลำไส้ ทำให้ซึมเศร้าได้
โดย ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสมองและระบบประสาท ได้ให้ความรู้ผ่านเพจสาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ เมื่อวันที่ 27 กันายน เกี่ยวกับเรื่อง การดื่มน้ำอัดลมเปลี่ยนจุลินทรีย์ทำให้ซึมเศร้า ความว่า
“ผู้ป่วยภาวะซึมเศร้ามีจำนวนมากจริงๆ ไม่ว่าจะสังคม ผู้คนหรือโลก ไม่ได้กล่าวลอยๆ แต่มันมีหลักฐานจริง ผู้ร้ายที่ถูกกล่าวโทษมากที่สุด คือ โซเชียลมีเดีย (social media) การเสพสังคมออนไลน์
วันนี้มีผู้ร้ายตัวใหม่มานำเสนอ มันคือ “น้ำอัดลม” ที่เราชอบดื่ม ชอบกินทั่วบ้านทั่วเมือง น้ำอัดลม ควรเป็นเหตุแห่งความสุขไม่ใช่หรือ ในวันที่อากาศร้อนจนแทบละลาย เสียงเปิดฝาขวดน้ำอัดลม เสียง “ปุ๊ง” ที่ดังขึ้น เหมือนจะปลดล็อกความสุขทันทีที่กลิ่นซ่าลอยออกมา แต่ความสุขชั่วคราว มันจะเป็นการก่อตัวของการเปลี่ยนแปลงจุลินทรีย์ในลำไส้ ให้ก่อความเศร้าแบบที่เราไม่ตั้งใจ
งานวิจัยใหม่จาก JAMA Psychiatry กันยายน 2025 โดย Thanarajah และทีมวิจัยนานาชาติ พบว่า การดื่มน้ำอัดลมสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า ผ่านการเปลี่ยนแปลงของจุลินทรีย์ในลำไส้ อ่านดูก็แปลก
จุลินทรีย์ที่เกี่ยวข้องชื่อ Eggerthella และ Hungatella มันอาศัยอยู่ในตัวเรามานาน บางชนิดช่วยเราย่อยอาหาร บางชนิดช่วยสร้างสารที่สมองใช้ เช่น ซีโรโทนิน (serotonin) และโดปามีน (dopamine) แต่เมื่อสมดุลเปลี่ยนไป ผลลัพธ์ก็อาจไม่ใช่แค่ท้องอืด แต่อาจลามไปถึงอารมณ์และความคิด
กลไกที่นักวิจัยพูดถึงมีอยู่หลายทาง “แกนลำไส้–สมอง” (gut–brain axis) คือกลไกที่เป็นได้ เหมือนหากเครียด เราก็ท้องผูก ท้องเสีย ตัวจุลินทรีย์ผลิตสารสื่อประสาท ส่งสัญญาณไปยังสมองผ่านเส้นประสาทเวกัส (vagus nerve) และคุมอารมณ์
จุลินทรีย์ขาดสมดุล อารมณ์ก็ล่ม ก็ดิ่ง
นอกจากนี้ น้ำตาลสูงจากน้ำอัดลมที่ shoot ขึ้นในเลือดอย่างรวดเร็ว อาจกระตุ้นจุลินทรีย์บางชนิดให้ปล่อยสารก่อการอักเสบ (pro-inflammatory cytokines) ทำให้สมองอยู่ในสภาพ “หม่นหมอง” มากขึ้น
พูดให้ง่ายคือ แก้วน้ำซ่าที่เราดื่มเพื่อ “แก้เครียด” อาจกำลังเขียนโปรแกรมใหม่ให้จุลินทรีย์ในลำไส้ และสิ่งที่ลำไส้ส่งขึ้นไปบอกสมองนั้น กลับกลายเป็นความรู้สึกเศร้า เหงา หรือซึมแทน
แต่แน่นอนว่า บริษัทน้ำอัดลมไม่ได้เล่าเรื่อง Eggerthella หรือ Cytokines ให้เราเห็นในโฆษณา เขาเล่าเพียงว่า น้ำอัดลมคือความสดชื่นของเพื่อนฝูง ความสุขของครอบครัว และสัญลักษณ์แห่งความสนุก จนผู้บริโภคยอม “จ่ายค่าตั๋วเข้าสู่ภาวะซึมเศร้า” ที่อาจเป็นภัยไม่รู้ตัว มันมีหลายปัจจัย ซึมเศร้า ไม่ใช่ทุกคนดื่มแล้วจะเป็น ดื่มได้ แต่อย่าบ่อยครับ”
