1 เดือน เช็กสุขภาพใจแม่ ผ่านโครงการ ‘แฮปปี้มัมเช็ก’ รับมือ ‘ภาวะซึมเศร้าหลังคลอด’
ในยุคที่สังคมคาดหวังให้ “แม่” เป็นทุกบทบาทในเวลาเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็น ผู้หญิงที่เก่งในการทำงาน เป็นภรรยาที่ดี เป็นลูกที่กตัญญู และเป็นแม่ที่เลี้ยงลูกได้อย่างสมบูรณ์แบบ แต่ในความเป็นจริง “ความเข้มแข็งของแม่” มักถูกตีความจนกลายเป็น “ความอดทน” และเบื้องหลังรอยยิ้มของผู้หญิงคนหนึ่ง อาจซ่อนความเหนื่อยล้าและความเจ็บปวดทางใจที่ไม่มีใครมองเห็น ที่ผ่านมาองค์การอนามัยโลก (WHO) เปิดเผยข้อมูลที่น่าตระหนักว่า ผู้หญิง 1 ใน 10 คนทั่วโลกเผชิญกับภาวะซึมเศร้าระหว่างตั้งครรภ์หรือหลังคลอด
สำหรับประเทศไทย ตัวเลขความชุกของภาวะซึมเศร้าหลังคลอดอยู่ระหว่าง ร้อยละ 9.5-25 ซึ่งนับว่า “สูง” และสะท้อนให้เห็นว่าปัญหานี้ไม่ใช่เรื่องของแม่คนใดคนหนึ่ง หากแต่เป็น “ปัญหาสังคม” ที่เกี่ยวพันกับโครงสร้างทางเศรษฐกิจ วัฒนธรรม และการขาดระบบสนับสนุนที่เพียงพอ
จากปัญหาดังกล่าว โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (BMHH) ผนวกกับพลังการสื่อสารจาก แซมมี่-ชนิตา ศรีดาเกษ เครธอร์น Mrs. Thailand World 2025 เปิดตัวโครงการระดับชาติ “1 เดือน เช็กสุขภาพใจแม่ทั่วไทย Happy Mom Check: 1 Month Challenge” อย่างเป็นทางการ เพื่อเปลี่ยนคลื่นเงียบของความเจ็บปวดให้กลายเป็นข้อมูลเชิงประจักษ์ และผลักดันให้เกิดการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมในระดับนโยบาย
โดยโครงการนี้มุ่งหวังให้คุณแม่ 1,000 คนทั่วประเทศได้เข้าถึงบริการ ตรวจคัดกรองสุขภาพจิตเบื้องต้นผ่านระบบออนไลน์ที่ได้มาตรฐานโดยไม่มีค่าใช้จ่าย โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการนำข้อมูลเชิงลึกที่ได้ไปจัดทำ “รายงานผลการสำรวจเชิงลึกสุขภาพจิตแม่ปี 2568” พร้อมข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เพื่อเป็นเครื่องมือทรงพลังในการสื่อสารกับหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง และสร้างการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน
“นพ.ณชารินทร์ พิภพทรรศนีย์” จิตแพทย์จากโรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ (Bangkok Mental Health Hospital : BMHH) อธิบายว่า ภาวะซึมเศร้าหลังคลอด (Postpartum Depression) ไม่ใช่แค่ความเศร้าชั่วคราวหรือความเหนื่อยล้าจากการเลี้ยงลูก แต่เป็น “โรคทางจิตเวช” ที่มีอาการชัดเจน เช่น นอนไม่หลับ เบื่ออาหาร รู้สึกไร้ค่า ไม่ผูกพันกับลูก หรือแม้แต่มีความคิดทำร้ายตัวเอง “หลายครั้งแม่ที่ยิ้มให้ลูกทุกวัน อาจกำลังฝืนยิ้มทั้งที่หัวใจกำลังกรีดร้อง”
พร้อมเน้นย้ำว่า การเข้าถึง และการตรวจคัดกรองสุขภาพจิตเบื้องต้น คือก้าวแรกของการช่วยเหลืออย่างทันท่วงที เพราะสุขภาพใจของแม่ส่งผลโดยตรงต่อพัฒนาการของลูก ความสัมพันธ์ในครอบครัว และคุณภาพชีวิตในระยะยาว
ในขณะที่เสียงจากผู้หญิงผู้เข้าใจหัวใจของแม่ อย่าง “แซมมี่ ชนิตา” เผยว่า แรงบันดาลใจของเธอมาจากประสบการณ์ตรงในช่วงหลังคลอด ที่ทำให้ตระหนักถึงความเปราะบางทางใจของแม่ “ช่วงที่คลอดลูกใหม่ๆ แซมมี่รู้สึกเหมือนตัวเองเป็นแค่ ‘วัวตัวหนึ่ง’ ที่มีหน้าที่ให้ลูกกินนม มันคือความรู้สึกที่บั่นทอนและไม่มีใครเข้าใจ แต่เมื่อวันหนึ่งได้ผ่านช่วงนั้นมา แซมมี่อยากใช้เสียงของตัวเองช่วยแม่คนอื่นๆ ที่อาจกำลังเงียบและเหนื่อยอยู่เหมือนกัน” เธอเชื่อว่า “เมื่อแม่มีความสุข ลูกก็จะมีความสุข” และการสร้างพื้นที่ปลอดภัยให้แม่ได้พูด ได้รับฟัง และได้รับการช่วยเหลืออย่างเหมาะสม คือก้าวสำคัญของการสร้างครอบครัวที่แข็งแรงและสังคมที่ยั่งยืน
ด้าน “พญ.ปวีณา ศรีมโนทิพย์” ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร BMHH เสริมว่า โรงพยาบาลแบงค็อก เมนทัล เฮลท์ มุ่งมั่นที่จะเป็นผู้นำในการยกระดับมาตรฐานการดูแลสุขภาพจิตของคนไทย โดยเฉพาะในกลุ่มคุณแม่หลังคลอด ซึ่ง พญ.ปวีณาได้กล่าวถึงแนวคิดและวิสัยทัศน์เบื้องหลังการตัดสินใจสนับสนุนโครงการว่ามีวิสัยทัศน์ 4 ด้าน คือ 1.สร้างความตระหนักรู้ระดับสังคม ที่ไม่เพียงมุ่งเน้นการรักษา แต่เน้น “การป้องกัน” และการให้ความรู้ เพื่อให้สังคมเข้าใจและเห็นใจแม่มากขึ้น 2.บทบาทของภาคเอกชนในการแก้ปัญหาสังคม เพราะปัญหาดังกล่าว ควรเป็นบทบาทของทุกคนในสังคม ที่ต้องเข้ามามีส่วนร่วมแก้ไข เราเชื่อว่าการลงทุนด้านสุขภาพจิตของแม่คือการลงทุนเพื่ออนาคตของชาติ เราจึงเข้ามาสนับสนุนและส่งเสริมโครงการนี้อย่างเต็มความสามารถ เพื่อสร้างความตระหนักรู้และสร้างมาตรฐานใหม่ในการดูแลสุขภาพจิตในวงการสุขภาพ” 3.ความน่าเชื่อถือและความปลอดภัยของข้อมูล และ 4.ความยั่งยืนและการต่อยอดในระยะยาว
“โครงการ ‘Happy Mom Check’ เป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้น นอกเหนือจากการรวบรวมข้อมูลเชิงนโยบายแล้ว BMHH มีแผนจะต่อยอดกิจกรรมต่อเนื่องในการให้ความรู้และทักษะการดูแลสุขภาพจิตสำหรับกลุ่มผู้หญิงและแม่ ผ่านช่องทางต่างๆ ของโรงพยาบาล โดยเน้นย้ำถึงแนวคิดที่ว่า ผู้หญิงไม่จำเป็นต้อง ‘อดทน’ เพียงอย่างเดียว แต่ควรได้รับการสนับสนุน เครื่องมือ และกลไกที่ช่วยให้พวกเธอสามารถดูแลใจตัวเองและครอบครัวได้อย่างยั่งยืน” พญ.ปวีณากล่าว
ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลง ขอเชิญชวนคุณแม่ทั่วประเทศเข้าร่วมเช็กสุขภาพใจแม่ แบบทดสอบออนไลน์เพื่อคัดกรองสุขภาพจิตเบื้องต้น ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย ร่วมสร้างฐานข้อมูลที่มีคุณค่าเพื่อใช้ผลักดันนโยบายด้านสุขภาพจิตของแม่ไทยในอนาคต โดยสามารถเข้าทำแบบทดสอบได้ที่ https://bangkokmentalhealthhospital.com/th/quizzes/happy-mom-check/
สำหรับแม่ที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงจากผลคัดกรอง แนะนำให้เข้ารับคำปรึกษาจากจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาอย่างทันท่วงที เพื่อให้ได้รับการดูแลที่ถูกต้องและเหมาะสม เพราะ “แม่” ไม่จำเป็นต้องเข้มแข็งตลอดเวลา “แม่ก็มีสิทธิอ่อนแอได้” และการขอความช่วยเหลือไม่ใช่ความล้มเหลว แต่คือ “ความกล้าที่จะเริ่มต้นใหม่” เพื่อให้แม่ทุกคนได้กลับมามีความสุขอีกครั้ง และเพื่อให้สังคมไทยเติบโตอย่างมั่นคงบนรากฐานของ สุขภาพใจที่แข็งแรงของแม่
