“โอ้คโจคุลล์” หรือเรียกกันสั้นๆ ว่า “โอ้ค” คือหนึ่งใน 400 กลาเซียร์เก่าแก่ที่ประดับบรรดายอดเขาทั้งหลายในไอซ์แลนด์ หรืออย่างน้อยก็เคยเป็นอย่างนั้น
ที่เคยเป็นเพราะว่า กลาเซียร์ หรือ ธารน้ำแข็ง ที่ไอซ์แลนด์หดตัวลงมากขึ้นเรื่อยๆ จากสภาวะโลกร้อน ที่เกิดขึ้นจากน้ำมือของมนุษย์
“โอ้คโจคุลล์” สิ้นสุดสภาพการเป็นธารน้ำแข็งอย่างเป็นทางการไปเมื่อปี 2014 “ตาย”ไปจากไอซ์แลนด์ โดยถาวร
ถือกันว่าในบรรดากลาเซียร์ทั้งหลาย โอ้คโจคุลล์ คือเหยื่อรายแรกในไอซ์แลนด์ที่สิ้นสภาพเพราะการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่เป็นที่แน่ชัดว่า จะไม่ใช่รายสุดท้ายอย่างแน่นอน
ทุกวันนี้ กลาเซียร์ในไอซ์แลนด์ สูญเสียมวลน้ำแข็งไปมากถึงปีละ 10,000 ล้านตัน และเชื่อกันว่า บรรดาธารน้ำแข็งที่เหลือทั้งเกือบ 400 แห่งจะเดินตามชะตากรรมของ โอ้คโจคุลล์ ไปภายในปี 2200 นี้ หากไม่มีการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างจริงๆ จังๆ ในช่วงหลายทศวรรษถัดจากนี้ไป
เพื่อรำลึกถึงการสูญเสียโอ้คโจคุลล์และกลาเซียร์อีกหลายร้อยที่จะมีชะตากรรมร่วมกันในอนาคตอันใกล้ บรรดานักวิจัยจากไอซ์แลนด์และสหรัฐอเมริกา ลงขันกันจัดทำแผ่นจารึกขึ้นมาเพื่อเป็นเครื่องหมายที่จะคงอยู่ตลอดไปว่า ณ จุดตรงนี้ครั้งหนึ่งเคยเป็นที่ตั้งของ โอ้คโจคุลล์
จารึกแห่งโอ้ค จะมีการประกอบพิธีสถาปนาอย่างเป็นทางการกันในวันที่ 18 สิงหาคมที่จะถึงนี้ ตรงจุดที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นกลาเซียร์เก่าแก่แห่งนี้
แผ่นจารึกทองเหลืองดังกล่าว ไม่ได้ทำถึงใครผู้ใดผู้หนึ่งเป็นพิเศษ ข้อความที่จารึกเริ่มต้นด้วยคำว่า “ถึง อนาคต”
ต่อด้วยข้อความง่ายๆ แต่มีความหมายลึกซึ้ง ดังนี้
“โอ้ค เป็นกลาเซียร์ของไอซ์แลนด์แห่งแรกที่ต้องสิ้นสภาพการเป็นกลาเซียร์
“ในอีก 200 ปีถัดจากนี้ไป กลาเซียร์ ของเราทั้งหมดถูกคาดหมายว่าจะเดินไปตามรอยเดียวกันนี้ อนุสรณ์สถานแห่งนี้มีขึ้นเพื่อยอมรับว่าพวกเรารู้ว่าสิ่งนี้กำลังเกิดขึ้น และ รู้ว่า จำเป็นต้องทำอะไร มีเพียงคุณเท่านั้นที่รู้ว่า เราได้ทำ(สิ่งที่จำเป็น)ไปหรือไม่”
ปิดท้ายข้อความของจากรึกทั้งหมดด้วยตัวเลขและตัวอักษรว่า “415พีพีเอ็ม ซี02”
“415พีพีเอ็ม ซี02” แสดงถึงสัดส่วนของก๊าซเรือนกระจกในบรรยากาศของโลกในปัจจุบัน และมีแนวโน้มที่จะเป็นปริมาณในสัดส่วนที่สูงที่สุดเท่าที่โลกของเราใบนี้เคยพบพานมา นับตั้งแต่ก่อนหน้าที่มนุษย์จะวิวัฒนาการขึ้น
ซายมีน ฮาว นักมานุษยวิทยาจากมหาวิทยาลัยไรซ์ ในนครฮุสตัน ซึ่งเป็นผู้ร่วมผลิตสารคดีว่าด้วย โอ้ค เผยแพร่เมื่อปี 2018 ระบุว่า นี่จะเป็นอนุสรณ์แห่งกลาเซียร์ที่สูญเสียสภาพไปจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศแห่งแรกของโลก
ฮาว กับเพื่อนนักวิจัยที่เป็นเจ้าของโครงการอนุสรณ์สถานนี้ กำหนดจะนำแผ่นจารึกนี้ไปติดตั้งไว้ในจุดที่เหมาะสม ซึ่งจะเป็นส่วนหนึ่งของการทัวร์ เดินป่าปีนเขาที่ขนานนามไว้ว่า “ทัวร์ ไม่มีกลาเซียร์” ซึ่งเริ่มต้นที่ เรคยะวิค เมืองหลวงของไอซ์แลนด์ และเปิดรับผู้เข้าร่วมปีนป่ายไปยัง “โอ้ค” ที่ไม่มีอีกต่อไปแล้วโดยอิสระ ไม่มีข้อจำกัดใดๆ
ฮาวบอกว่า ด้วยการสร้างหมุดหมายเพื่อรำลึกถึงการจากไปของโอ้ค นี้ หวังว่าจะสามารถดึงดูดความใส่ใจให้พิเคราะห์ พิจารณาว่า เมื่อกลาเซียร์สิ้นสภาพกลาเซียร์ไปนั้น เราได้สูญเสียอะไรไปด้วยบ้าง
นี่คือแหล่งสำรองน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดบนโลกใบนี้ ฮาวระบุ ก่อนย้ำว่า ภายใต้มวลเยือกแข็งมหาศาลนั้น คือประวัติศาสตร์ทั้งหมดของบรรยากาศโลกอีกด้วย
