พ่อแม่จะเกษียณปีหน้า อยากทำ’ห้องน้ำผู้สูงอายุ’ ต้องทำยังไงบ้าง

และจะว่าไปแล้วมันก็เป็นเรื่องแปลกแต่จริง เวลาผู้สูงวัยหรือคนแก่จะเป็นอะไรในบ้าน ส่วนใหญ่ (อันนี้ไม่รู้บ้าละครมากไปหรือเปล่า) เท่าที่เห็นหรือได้ยินมามักจะมีสาเหตุจากคำว่า “ล้มในห้องน้ำ”แล้วทำให้กระดูกแตก เอวหัก ศีรษะฟาดพื้น เป็นอัมพาตครึ่งซีก และต่างๆ นานาอีกเยอะแยะพอมองย้อนกลับไปดูฟังก์ชันในห้องน้ำ ก็จะพบว่ามีความสมจริงมากทีเดียว เพราะองค์ประกอบห้องน้ำมี 2 ส่วนสำคัญที่เรียกว่า “ส่วนเปียก” กับ “ส่วนแห้ง” นั่นเอง

ถ้ายังแอดเวนเจอร์หรือผจญภัยไม่พอ ห้องน้ำสมัยนี้ยังมีการดีไซน์ให้เล่นระดับบ้างล่ะ มีอ่างอาบน้ำบ้างล่ะ ยิ่งเท่ากับเป็นการเพิ่มความเสี่ยงให้กับผู้สูงวัยหรือเปล่าก็ไม่รู้ (อันนี้หมอเมตต์รำพึงรำพันเด้อค่ะ)

กลับมาตอบคำถามกันดีกว่านะคะ อยากจะปรับปรุงห้องน้ำเพื่อรองรับคุณพ่อคุณแม่วัยเกษียณ มีอยู่ 3-4 จุดหลักๆ ที่ต้องพิจารณา

เรื่องแรก คงจะมีข้อมูลสำรวจวิจัยอะไรมาบ้างแล้ว ทำให้มีข้อสรุปว่า ฟังก์ชันห้องน้ำเป็นจุดเสี่ยงที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ง่ายกว่าฟังก์ชันอื่นๆ ในบ้าน เมื่อรู้ดังนั้น จึงจำเป็นต้องลดความเสี่ยงลง เช่น ถ้าเคยเป็นพื้นต่างระดับ ทางที่ดีก็ควรจะทำให้เป็นพื้นระดับเดียวกัน เพื่อไม่ให้ผู้สูงอายุเดินแล้วสะดุดล้มโดยไม่จำเป็น

เรื่องที่ 2 “ส่วนเปียก-ส่วนแห้ง” แน่นอนว่ากิจกรรส่วนเปียกในห้องน้ำก็คือการอาบน้ำนั่นเอง ในวิถีปกติถ้าจะออกแบบให้ยกระดับก็เนื่องมาจากป้องกันไม่ให้น้ำในห้องน้ำไหลนองออกมาข้างนอก แล้วทีนี้จะทำยังไงดีล่ะ ข้อแนะนำก็ต้องออกมาในแนวที่ว่าให้วางตำแนห่ง “ส่วนเปียก” ไว้ด้านใน มีรูระบายน้ำให้เรียบร้อย เท่านี้เราก็ลดความเสี่ยงได้ระดับหนึ่ง และวาง “ส่วนแห้ง” ไว้ด้านหน้าหรือด้านใกล้ประตูห้องน้ำ ได้ทั้งความสะดวกและความปลอดภัยชึ้นมาอีกโขทีเดียว

เรื่องที่ 3 ส่วนเปียกที่ว่า ควรจะมีสิ่งอำนวยความสะดวกเพราะผู้สูงอายุทำอะไรไม่คล่องแคล่วว่องไว้เหมือนหนุ่มๆ สาวๆ ดังนั้น การอาบน้ำก็อาจต้องใช้เวลาเช่นกัน จะดีกว่าไหมถ้าหากคุณทำ “ที่นั่งอาบน้ำ” ไว้ใต้ฝักบัวซะเลย ให้ผุ้สูงอายุได้นั่งอาบน้ำ แทนที่จะยืนอาบน้ำ กว่าจะถูตัว ล้างหน้า สระผม ถ้าได้นั่งทำกิจกรรมเหล่านี้ก็คงจะมีความสุขขึ้นอีกเยอะทีเดียว

เรื่องการทำที่นั่งอาบน้ำ ในชีวิตจริงหมอเมตต์ได้ไปเห็นมานักต่อนักแล้วในหมู่บ้านจัดสรรราคาแพง หลังละ 10 ล้านขึ้นไป บางยี่ห้อห้องน้ำเขาจะเป็นเอกลักษณ์เลยว่ามีที่นั่งอาบน้ำอยู่ใต้ฝักบัว กิ๊บเก๋ไปอีกแบบ เวลาถามเขาก็อธิบายมาอย่างนี้แหละว่าทำเป็นฟาซิลิตี้ แปลว่าสิ่งอำนวยความสะดวก ประมาณว่าอาบน้ำแล้วได้ทั้งความสะอาดและความรื่นรมย์ (คิดแทนคนรวยไปหมดเลยเนาะ)

เรื่องที่ 4 สุขภัณฑ์ หรือโถส้วมนั่นเอง อย่าทำเป็นเล่นไปนะคะ เรื่องส้วมไม่ใช่แค่ส้วม แต่เป็นวาระแห่งชาติมาแล้ว เพราะทางกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ทั่นนั่งมองสถิติคนชนบทหรือคนต่างจังหวัดพบว่ามีสาเหตุการล้มในห้องน้ำสูงกว่าในเมือง เพราะส่วนใหญ่ใช้ “ส้วมนั่งยอง” ในขณะที่คนในเมืองมักจะใช้ “ส้วมนั่งราบ”

อั้นแน่ กำลังถามอยู่ในใจใช่มั้ยคะ ว่าส้วมนั่งยองกับส้วมนั่งราบแตกต่างกันยังไง

จริงๆ ถ้าอธิบายภาษาชาวบ้าน ส้วมนั่งยองก็คือส้วมหลุม กับส้วมที่ต้องนั่งแล้วอาการเหมือนนั่งยองๆ ปัญหาคือเมื่อยขา เมื่อยน่อง ขาชา นั่งนานๆ พาลจะลุกไม่ขึ้น หรือลุกแล้วล้มนั่นเอง ส่วนส้วมนั่งราบ อภิโถ มันก็คือส้วมชักโครกนั่นเอ๊ง เวลาใช้งานอิริยาบถของเราจะเหมือนนั่งบนเก้าอี้ธรรมดาๆ สบายกว่ากันเยอะเลย

ดังนั้น จึงเป็นสาเหตุเบื้องหลังที่รัฐบาลโดยกระทรวงสาธารณสุขต้องลุกขึ้นมาเป็นเจ้าภาพในการรณรงค์ให้คนไทยทั่วประเทศใช้ “ส้วมนั่งราบ” (โถชักโครก) แทนส้วมนั่งยอง

เรื่องที่ 5 อุปกรณ์ในห้องน้ำ สำหรับผู้สูงอายุแล้ว ให้ตั้งสมมติฐานไว้ก่อนเลยว่าสังขารร่วงโรย ร่างกายไม่แแข็งแรงเท่าคนหนุ่มสาว ดังนั้น ฟังก์ชันในห้องนำ้จำเป็นจะต้องจัดให้มี “ตัวช่วย” ให้เยอะๆ อย่างเช่น ติดตั้งราวจับในห้องน้ำ สำหรับผู้สูงอายุใช้พยุงตัวเวลาจะลุกจะนั่ง หรือแม้แต่เวลาเดินในห้องน้ำ

นอกจากนี้ ก็ควรใส่ใจสิ่งเล็กๆ น้อยๆ เช่น ก๊อกน้ำ ปกติจะมีแบบหมุนบ้าง แบบกดปุ่มบ้าง ล้วนแต่ใช้แรงหรือต้องใช้ความเพียรทั้งนั้น ข้อแนะนำก็คือให้ปรับเปลี่ยนเป็นก๊อกน้ำแบบก้านโยก จะสะดวกและใช้งานง่ายมากจริงๆ

เรื่องที่ 6 อันนี้ถือว่าแถมก็แล้วกันค่ะ ว่าด้วยพื้นห้องน้ำ อย่า อย่า อย่า ไม่ต้องเถียงในใจเลยว่าใครๆ ก็รู้ว่าจะต้องใช้กระเบื้องพื้นฝืด ไม่ใช้กระเบื้องลื่น แต่คุณๆ อย่าลืมว่าห้องน้ำใช้งานมานานพอๆ กับบ้าน ถ้าบ้านอายุ 20 ปี ห้องน้ำก็อายุ 20 ปีเช่นกัน มีโอกาสที่กระเบื้องเคยฝืดแล้วโดนฝ่าเท้าถูทุกวันจนทำให้ลื่นมากขึ้นก็เป็นไปได้ ดังนั้น ถ้าเห็นว่ากระเบื้องเริ่มลื่นแล้วยังไม่มีงบประมาณที่จะเปลี่ยน ก็ใช้แผนสำรองจัดหาผ้ายางกันลื่นปูไว้ตรงทางเดินก็พอจะกล้อมแกล้มได้ค่ะ

เรื่องอื่น ๆ ที่เหลือน่าจะเป็นไลฟ์สไตล์ของผู้สูงวัยแล้วล่ะค่ะ เช่น อยากได้ผ้ายางกั้นอาบน้ำลายคิตตี้ อยากมีโมบายเปลือกหอยทำเป็นม่านกั้น อยากโน่น อยากนี่ ฯลฯ

ขอให้มีความสุขกับการใช้ห้องน้ำ โดยเฉพาะผู้สูงวัยในบ้านทุกท่านค่ะ