ทีมนักสำรวจทางธรณีวิทยาของออสเตรเลีย ค้นพบลานที่เต็มไปด้วยภูเขาไฟน้อยใหญ่ราว 100 ลูก ฝังอยู่ลึกลงไปใต้ดินใจกลางทวีปออสเตรเลีย ตรวจสอบอายุย้อนหลังไปได้จนถึงยุคจูราสสิค เมื่อครั้งที่ไดโนเสาร์ยังคงตระเวนไปทั่วพื้นที่และประสบความสำเร็จในการจัดทำแผนภูมิโดยรวมของบรรดาภูเขาไฟทั้งหมดที่ฝังอยู่ใต้ผิวพื้นดินมานานนับล้านๆ ปีนี้ได้สำเร็จแล้ว
ลานภูเขาไฟดังกล่าว ประมาณว่าก่อตัวขึ้นมาระหว่าง 180 ล้านปีจนถึงราว 160 ล้านปีที่ผ่านมา ครอบคลุมเนื้อที่เกือบ 7,500 ตารางกิโลเมตร อยู่ลึกลงไปใต้ชั้นหินหลายร้อยเมตรบริเวณแอ่งคูเปอร์ กับ แอ่งเอโรแมงกาในพื้นที่ทะเลทรายตอนกลางของทวีปออสเตรเลียซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นแหล่งที่มีน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติสำรองอยู่ในปริมาณมาก
เมื่อกว่า 30 ปีที่ผ่านมา การขุดเจาะเพื่อค้นหาแหล่งน้ำในบริเวณแอ่งคูเปอร์และแอ่งเอโรแมงกาแสดงหลักฐานที่เป็นหินอันเกิดจากความร้อนมหาศาลให้เห็นเป็นครั้งแรก หินที่เก็บได้ในช่วงดังกล่าวคำนวณอายุย้อนหลังกลับไปได้ระหว่าง 199.6 ล้านปีถึง 145.5 ล้านปีมาแล้ว รองศาสตราจารย์ไซมอน โฮลฟอร์ด นักวิชาการด้านธรณีวิทยาปิโตรเลียม ของสำนักวิชาการด้านปิโตรเลียมในสังกัดมหาวิทยาลัย อเดเลด ประเทศออสเตรเลีย เปิดเผยว่า หลายทศวรรษของการขุดเจาะน้ำมันหลังจากนั้นช่วยให้นักวิชาการสามารถรวบรวมหลักฐานใต้ดินได้มากมายด้วยกัน
แต่นักวิทยาศาสตร์รอจนกระทั่งเมื่อเร็วๆ นี้กว่าจะมีการหวนกลับไปตรวจสอบข้อมูลและหลักฐานเหล่านั้นว่ามีที่มาจากไหน ไม่มีการทำความเข้าใจให้ทั่วถึงตลอดมา จนกระทั่งทีมวิจัยใหม่เข้าไปศึกษาและพยายามทำความเข้าใจถึงกระบวนการทางธรณีวิทยาที่เป็นที่มาของหลักฐานเหล่านั้นขึ้นมาใหม่ทั้งหมดอีกครั้ง
เทคโนโลยีการสร้างภาพใต้ดินใหม่ๆ อย่างเช่น อุปกรณ์ ซีสมิค รีเฟลคชัน ที่ใช้คลื่นสั่นสะเทือนสำหรับการประเมินคุณสมบัติทางกายภาพของชั้นหิน เปิดเผยให้เห็นโพรงแม็กมาซึ่งครั้งหนึ่งเคยเต็มไปด้วยหินหลอมเหลวและเป็นแหล่งพลังสำคัญของบรรดาภูเขาไฟในยุคจูราสสิคเหล่านี้, เส้นทางไหลของลาวาในยุคโบราณกาล, ปากปล่องภูเขาไฟเก่าแก่ทั้งหลาย
ทีมนักวิทยาศาสตร์ขนานนามพื้นที่ลานภูเขาไฟที่ค้นพบครั้งนี้ว่า “มณฑลภูเขาไฟวอร์นี” (Warnie Volcanic Province) เพื่อให้สอดคล้องกับบ่อเพื่อการสำรวจ “วอร์นี อีสต์ 1” ซึ่งอยู่ใกล้เคียงนั่นเอง
โฮลฟอร์ดเชื่อว่า ในยุคจูราสสิค เครือข่ายภูเขาไฟเหล่านี้คงคุกรุ่นและระเบิดอยู่ถี่ยิบ มีรอยแตกเพื่อปลดปล่อยลาวาและเถ้าถ่านออกมามากมาย แต่ทุกวันนี้ภูเขาไฟนับร้อยลูกเหล่านี้สงบเงียบลงหมดแล้ว แม้ว่าในพื้นที่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของออสเตรเลียจะเคยเกิดเหตุภูเขาไฟระเบิดครั้งล่าสุดเมื่อประมาณ 5,000 ปีมาแล้วก็ตาม
โฮลฟอร์ด ระบุว่า พื้นที่บริเวณเมืองเมาท์ แกมเบียร์ ตอนใต้ประเทศออสเตรเลียก็สร้างขึ้นอยู่บนภูเขาไฟในยุคโฮโลซีน (ราว 12,000-11,500 ปีก่อน) ซึ่งคล้ายคลึงกับพื้นที่ที่เพิ่งค้นพบใหม่นี้มากทั้งในเชิงขนาดและสัณฐานวิทยาของภูเขาไฟ
โฮลฟอร์ด เชื่อว่า ภูเขาไฟเหล่านี้ไม่ได้จมลงสู่ใต้ดินด้วยเหตุการณ์ใดเหตุการณ์เดียว แต่เป็นการเกิดเหตุต่อเนื่องที่ทำให้ค่อยๆ จมลงใต้ชั้นดินหินและตะกอนชั้นแล้วชั้นเล่าในช่วงเวลาหลายล้านปี
อันที่จริง พื้นที่ตอนกลางของออสเตรเลียจมลงอย่างช้าๆ ต่อเนื่องนานถึง 160 ล้านปี ซึ่งนักวิทยาศาสตร์ยังไม่แน่ใจว่าเป็นเพราะเหตุใดนั่นเอง
