แผ่นไม้จารึกอักขระโรมันคือเอกสารเก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยค้นพบมาในประเทศอังกฤษ อายุย้อนหลังไปถึงคริสต์ศักราช 57 ในช่วงเวลาที่ลอนดอนยังเริ่มเป็นเมืองขึ้นมาใหม่ๆ ภายใต้ก่อร่างสร้างเมืองของชาวโรมัน ซึ่งเป็นหนึ่งในจำนวนแผ่นไม้สี่เหลี่ยมผืนผ้าจำนวน 405 แผ่น ที่นักโบราณคดีค้นพบระหว่างการขุดค้นบริเวณถนนควีนวิคตอเรีย เพื่อสร้างอาคารสำนักงานใหญ่ประจำภาคพื้นยุโรปของสำนักข่าวบลูมเบิร์ก ในกรุงลอนดอน
แผ่นไม้จารึกที่ถือกันว่าเป็นเอกสารที่เก่าแก่ที่สุดของอังกฤษ ซึ่งมีอายุเกือบๆ 2,000 ปีนั้น เป็น “บัญชีแสดงความเป็นหนี้” ลงวันที่ 8 มกราคม ปี ค.ศ.57 เขียนโดย “ทิบัลลุส เสรีชนแห่ง วีนัสตุส” เพื่อแสดงว่าตนเป็นหนี้ “กราตุส เสรีชนแห่ง สปิวริอุส” เป็นเงิน “105 ดีนารี จากราคาของสินค้าซึ่งถูกขายและส่งมอบให้เรียบร้อยแล้ว”
โซฟี แจคสัน ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งลอนดอน (โมลา) ระบุว่า สำหรับนักโบราณคดีแล้ว การค้นพบแผ่นไม้จารึกตัวอักษรเหล่านี้เปรียบเสมือนได้ของขวัญล้ำค่า เพราะช่วยให้นักโบราณคดีในยุคปัจจุบันสามารถเข้าถึงชนชาวโรมันอังกฤษ (โรมันบริตัน) ในสมัยโบราณมากขึ้น สามารถทำความเข้าใจและเรียนรู้วิถีการดำรงชีวิตในยุคนั้นได้เป็นอย่างดี
ตามข้อมูลของ “โมลา” แผ่นไม้เหล่านั้นเดิมทีจะถูกเคลือบให้มีสีเข้มจนเกือบดำด้วยขี้ผึ้งที่ได้จากผึ้ง จากนั้นก็ใช้เหล็กแหลมเป็นเหมือนปากกาขีดเขียนตัวอักษร ตัวเลขและข้อความต่างๆ ชาวโรมันในอังกฤษในเวลานั้นใช้แผ่นไม้เหล่านี้เหมือนแผ่นกระดาษ ใช้สำหรับจดบันทึกข้อความสั้นๆ จดบัญชี ใช้เป็นเครื่องมือในการติดต่อสื่อสารซึ่งกันและกัน และเป็นเอกสารหลักฐานทางกฎหมาย
พื้นที่ตรงที่ขุดค้นพบแผ่นไม้จารึกดังกล่าวเดิมทีเป็นแม่น้ำชื่อ วอลบรูก ที่เป็นแหล่งน้ำหลักในพื้นที่ดังกล่าวในยุคโรมัน ก่อนที่จะตื้นเขินและถูกถมเป็นที่ราบไป นักโบราณคดีเชื่อว่า โคลนเปียกๆ ในแม่น้ำทำหน้าที่ป้องกันออกซิเจนไม่ให้เข้าถึงและทำให้แผ่นไม้เปื่อยผุไป แม้ว่าจนถึงขณะนี้ขี้ผึ้งที่ใช้เคลือบไม่หลงเหลืออยู่แล้ว แต่รอยขีดของเหล็กแหลมที่กินลึกลงไปในเนื้อไม้ในบางครั้งทำให้ผู้เชี่ยวชาญในยุคปัจจุบันสามารถอ่านมันได้
โรเจอร์ ทอมลิน นักประวัติศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญอักขระโบราณและประวัติศาสตร์คลาสสิก สามารถอ่านข้อความบนแผ่นไม้ถอดออกมาเป็นภาษาอังกฤษยุคใหม่ได้แล้ว 87 แผ่น ทอมลินระบุว่า ถือเป็นโชคของตนที่กลายเป็นคนแรกที่ได้อ่านข้อความในแผ่นไม้เหล่านี้อีกครั้ง หลังจากเวลาผ่านไปมากกว่า 19 ศตวรรษ ย้อนกลับไปเมื่อครั้งที่กรุงลอนดอนยังมีอายุอยู่ในช่วง 40 ปีแรกเท่านั้นเอง
แผ่นไม้จารึกเหล่านี้ ปรากฏชื่อของผู้คนยุคนั้นอยู่เกือบ 100 ชื่อ มีอาชีพแตกต่างกันออกไป ตั้งแต่ช่างทำถังไม้ นักต้มกลั่น ผู้พิพากษา ทหาร ทาส และเสรีชน ซึ่งแสดงให้เห็นว่า เมื่อก่อตั้งขึ้นมาใหม่ๆ นั้น ลอนดอนเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของบรรดาพ่อค้ากับทหาร ซึ่งเชื่อว่ามาจากแคว้นกอล และจากไรห์แลนด์
แผ่นจารึกบางแผ่นแสดงให้เห็นการขีดเขียนเป็นตัวอักษร “ABCDIIFGHIKLMNOPQRST” ซึ่งผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าเป็นผลจากการฝึกเขียนของบางคนในยุคนั้น
พิพิธภัณฑ์โบราณคดีแห่งลอนดอนชี้ว่า อาจเป็นหลักฐานชิ้นแรกที่แสดงถึงโรงเรียนในอังกฤษก็เป็นได้
