ทีมวิจัยขององค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติ (นาซา) ใช้วิธีการใหม่จัดทำแผนที่แสดงสภาพพื้นผิวของเปลือกโลกใต้แผ่นน้ำแข็งของทวีปแอนตาร์กติกา บริเวณขั้วโลกใต้ออกมาได้อย่างชนิดที่ไม่เคยพบเห็นกันมาก่อน และพบส่วนที่ลึกที่สุดบนโลกแห่งใหม่ ซึ่งมีความลึกยิ่งกว่าก้นทะเลเดดซี ที่ได้ชื่อว่าเป็นจุดที่ลึกที่สุดบนพื้นผิวเปิดของโลกทั้งหมดอีกด้วย
กรรมวิธีใหม่ในการจัดทำแผนที่แสดงสภาพภูมิประเทศของพื้นผิวใต้แผ่นน้ำแข็งดังกล่าว เรียกว่า “เบดแมชีน” ซึ่งเป็นการจัดทำแผนภูมิทัศน์ซึ่งมองด้วยตาเปล่าอาจเห็นเป็นเพียงผิวน้ำแข็งราบเรียบขึ้นมาใหม่ภายใต้โครงการที่เรียกว่า “เบดแมชีน แอนตาร์กติกา แมป” ของนาซา โดยอาศัยการประมวลผลจากข้อมูลหลากหลายรวมกัน ตั้งแต่การวัดการเคลื่อนที่ของมวลน้ำแข็ง, การวัดการไหวสะเทือนของแผ่นดิน, เรดาร์ และข้อมูลบ่งชี้อื่นๆ อีกจำนวนหนึ่ง จัดทำขึ้นมาเป็นแผนที่โดยละเอียดของสภาพพื้นผิวโลกโบราณใต้แผ่นน้ำแข็งแอนตาร์กติกา ที่ซุกซ่อนอยู่นานนับล้านล้านปี
มาทิเยอ มอริเกห์ม นักวิทยาศาสตร์ระบบโลก จากมหาวิทยาลัยแห่งแคลิฟอร์เนีย เออร์วิน ซึ่งเป็นหัวหน้าทีมวิจัยของนาซาในครั้งนี้ เปิดเผยว่า เมื่อใช้ เบดแมชีน “ซูม” เข้าไปในพื้นที่จำเพาะหลายๆ พื้นที่ของแอนตาร์กติกา ก็จะแสดงให้เห็นรายละเอียดของสภาพพื้นผิวที่มีทั้งปูดนูนขึ้นมา และส่วนที่กลวงโบ๋อยู่ใต้แผ่นน้ำแข็ง ทั้งพื้นผิวที่มีลักษณะเป็นทิวเขาและมีส่วนที่เป็นหุบเหวลึก
มอริเกห์มชี้ว่า สภาพพื้นผิวเหล่านี้บางส่วนสามารถเร่งความเร็วในการละลายตัวของน้ำแข็ง บางส่วนสามารถชะลอ หรือแม้กระทั่งยับยั้งการถอยร่นเข้ามาของแนวธารน้ำแข็ง หรือกลาเซียร์ ทั้งหลายได้ เมื่อนำแผนภูมิทั้งหมดมาประเมินและวิเคราะห์ร่วมกันก็ส่งผลให้นักวิทยาศาสตร์สามารถคาดการณ์การหลอมละลายที่ทำให้แผ่นน้ำแข็งสูญเสียมวลน้ำแข็งในอนาคตได้แม่นยำมากยิ่งขึ้นนั่นเอง
แผนที่ใหม่ “เบดแมชีน แอนตาร์กติกา แมป” นี้ ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารวิชาการ เนเจอร์ จีโอไซนซ์ เจอร์นัล เมื่อวันที่ 12 ธันวาคมที่ผ่านมา แสดงให้เห็นภูมิประเทศซึ่งเป็นตัวกำหนดสภาพการไหลของน้ำแข็งเหนือพื้นทวีปแห่งนี้ต่อเนื่องกันเป็นเวลานานหลายยุคหลาย
สมัย และยังจะส่งผลต่อการตอบสนองของกลาเซียร์ที่มีต่อสภาวะโลกร้อนในขณะนี้และในอนาคต โดยมอริเกห์มยกตัวอย่างเช่นกรณีของเทือกเขาทรานส์แอนตาร์กติก ที่มีแนวทิวเขาหลายแนว ทำหน้าที่ป้องกันการเคลื่อนตัวของกลาเซียร์ให้จำกัดอยู่ภายในแนวทิวเขาเหล่านั้น เป็นต้น
การทำความเข้าใจการเคลื่อนตัวของน้ำแข็งในแอนตาร์กติกา มีความสำคัญมากยิ่งขึ้นเรื่อยๆ เมื่อโลกร้อนขึ้นเรื่อยๆ ทั้งนี้เป็นเพราะมวลน้ำแข็งแอนตาร์กติกามีปริมาณมหาศาล หากละลายเป็นน้ำทั้งหมด จะส่งผลให้ระดับน้ำทะเลของโลกเพิ่มสูงขึ้นมากถึง 60 เมตร ตามข้อมูลของศูนย์ข้อมูลน้ำแข็งและหิมะแห่งชาติ (เอ็นเอสไอดีซี) อย่างไรก็ตาม สภาวะดังกล่าวคงไม่เกิดขึ้นในระยะเวลาสั้นๆ ในอนาคต แต่แม้มีเพียงส่วนเล็กๆ ส่วนหนึ่งของทวีปหลอมละลาย ก็จะส่งผลกระทบต่อโลกมหาศาล
นอกเหนือจากข้อมูลของพื้นผิวซึ่งสามารถนำไปวิเคราะห์เพื่อประเมินการละลายของน้ำแข็งในอนาคตได้แล้ว “เบดแมชีน แอนตาร์กติกา แมป” ยังเผยให้เห็นจุดซึ่งลึกที่สุดของพื้นผิวของโลกแห่งใหม่ออกมาอีกด้วย จุดดังกล่าวมีสภาพเป็นแคนยอนหรือหุบเหวน้อยใหญ่ในพื้นที่แคบๆ ที่เรียกว่า “เดนแมน” เป็นร่องลึกที่เกิดจากการไหลและกัดเซาะของธารน้ำแข็งเป็นเวลานาน ทีมวิจัยเชื่อว่าจุดลึกที่สุดของเดนแมนนั้น ต้องลึกถึง 3,500 เมตร ต่ำกว่าระดับน้ำทะเล จึงสามารถรองรับมวลน้ำแข็งที่อยู่เหนือมันทั้งหมดได้
ความลึกดังกล่าวลึกกว่าจุดที่ลึกที่สุดบนพื้นผิวเปิดโล่งของพื้นโลกซึ่งคือก้นทะเลเดดซี ที่ถูกระบุว่ามีความลึก 432 เมตร ต่ำกว่าระดับน้ำทะเลมากมายหลายเท่าตัวทีเดียว
