รู้เท่าทันสื่อ ท่องไว้ คาถาหยุดเฟคนิวส์ ‘หยุด คิด ถาม ทำ’
เพราะโลกของผู้สูงอายุเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัยที่ในปัจจุบันมีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี เศรษฐกิจ และสังคมเพิ่มมากขึ้น
ทำให้ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เข้าสู่โลกออนไลน์เพื่อเติมเต็มชีวิตที่ขาดไป ซึ่งสื่อออนไลน์ที่ผู้สูงอายุใช้งานมากที่สุด ได้แก่ ไลน์ และเฟซบุ๊ก นอกจากนี้ยังพบว่า ผู้สูงอายุ เป็นผู้ใช้งานออนไลน์กลุ่มใหญ่ที่แชร์ข่าวปลอม (Fake News) มากที่สุด เนื่องจากในบางรายสูญเสียความสามารถในการวิเคราะห์อย่างมีวิจารณญาณตามวัยที่มากขึ้น จึงตกเป็นเหยื่อข่าวลวงได้โดยง่าย
ขณะเดียวกันท่ามกลางสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อโควิด-19 ได้มีการประกาศ พ.ร.ก. ฉุกเฉิน กำหนดห้ามการนำเสนอเฟคนิวส์เกี่ยวกับสถานการณ์โควิด-19 ที่เป็นเท็จ หรือบิดเบือน ซึ่งก่อให้เกิดความเสียหายต่อประเทศ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ หรือก่อให้เกิดความตื่นตระหนกต่อประชาชน โทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 1 แสนบาท
รศ.ดร.นันทิยา ดวงภุมเมศ สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้วิจัยหลักของโครงการสูงวัยไม่เสพสื่ออย่างสุ่มเสี่ยง แนะคาถา “หยุด คิด ถาม ทำ” มาใช้เป็นเครื่องมือในการรู้เท่าทันสื่อสำหรับผู้สูงวัย ดังนี้ “หยุด” คือ การยับยั้งชั่งใจอย่าด่วนเชื่อในข้อมูลที่ได้รับมา “คิด” คือ การคิดถึงความจำเป็น ข้อดี ข้อเสีย ตลอดจนผลกระทบที่ตามมา “ถาม” คือ การหาข้อมูลเพิ่มเติมจากการถามเพื่อน ผู้รู้ หรือจากสื่ออื่นๆ อย่าเชื่อข้อมูลมาจากสื่อเพียงแหล่งเดียว และ “ทำ” คือ เมื่อคิดทบทวนและถามหาข้อมูลเพิ่มเติมแล้ว จึงตัดสินใจว่าจะแชร์ต่อหรือไม่
“จริงๆ คาถา ‘หยุด คิด ถาม ทำ’ สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้กับทุกคน ทุกเพศ ทุกวัยตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงด้วย กล่าวคือ ในยามที่ได้รับผลกระทบทางเศรษฐกิจจากวิกฤตโควิด ‘หยุด’ ก่อนจะซื้อ แล้ว ‘คิด’ ว่าดีหรือไม่ จากนั้นจึง ‘ถาม’
เพื่อหาข้อมูล แล้วค่อยตัดสินใจ ‘ทำ’ ว่าจะซื้อสิ่งนั้นหรือไม่” รศ.ดร.นันทิยา กล่าวทิ้งท้าย
สูงวัยอย่างมีคุณภาพ
