ถอดรหัส ‘รัฐธรรมนูญ’ ‘ผู้หญิง เพศสภาพ’ พอแค่นี้หรือไปต่อ!
รัฐธรรมนูญ – เพราะเชื่อว่าจะมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญในเร็วๆ นี้ แม้ขณะนี้จะยังไม่มีความชัดเจนว่าอย่างไร และเมื่อไหร่ แต่หลายภาคส่วนก็เริ่มมองข้ามช็อต ถกเถียงถึงสิ่งที่อยากให้มีในร่างรัฐธรรนูญฉบับใหม่ โดยเฉพาะการนำ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มากางหาข้อดี ข้อเสีย
เข้มข้นมิติสังคมในงานเสวนา “รัฐธรรมนูญ-ประชาธิปไตย ต้องใส่ใจยุติความรุนแรงต่อ ผู้หญิงและทุกเพศสภาพ แค่ไหน? อย่างไร?” จัดโดย สถาบันวิจัยบทบาทหญิงชายและการพัฒนา (จีดีอาร์ไอ) ร่วมกับ ภาคีเครือข่าย ณ สมาคมส่งเสริมสถานภาพสตรี ในพระอุปถัมภ์ พระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ดอนเมือง กรุงเทพฯ
เรืองรวี พิชัยกุล ผู้อำนวยการจีดีอาร์ไอ กล่าวว่า ตามที่ปัจจุบันสังคมไทยกำลังมีการเคลื่อนไหว ให้มีการปรับปรุงเนื้อหาในรัฐธรรมนูญ จีดีอาร์ไอซึ่งมีส่วนร่วมในการผลักดันให้รัฐธรรมนูญ กฎหมาย และนโยบายต่างๆ จึงได้จัดเสวนานี้ เพื่อสะท้อนไปยังการแก้ไขรัฐธรรมนูญ ให้แก้ไขโดยคำนึงความเสมอภาคระหว่างเพศ ตอบสนองความต้องการของทุกเพศอย่างเป็นธรรม ลดอคติทางเพศ ลดความรุนแรง และให้สิทธิโอกาสอย่างเท่าเทียม
ภายในงานได้เชิญนักการเมืองฝ่ายรัฐบาล ฝ่ายค้าน ผู้แทนหน่วยงาน นักวิชาการ เอ็นจีโอ ตลอดจนผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องมาร่วมแลกเปลี่ยน
เริ่มที่ ดร.ธณิกานต์ พรพงษาโรจน์ ส.ส.พรรคพลังประชารัฐ (พปชร.) และรองประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง สภาผู้แทนราษฎร กล่าวว่า ในปัจจุบันที่มีเพศหลากหลาย แต่รัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 27 ยังระบุเพียงชายหญิงมีสิทธิเท่าเทียมกัน ทำให้เกิดการถกเถียงใน กมธ.วิสามัญพิจารณาศึกษาปัญหา หลักเกณฑ์ และแนวทางการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ว่าควรตัดคำดังกล่าวออกหรือไม่ เพื่อให้มนุษย์มีความเท่าเทียมกัน เบื้องต้นยังไม่มีข้อสรุป
ขณะที่ ณัฐวุฒิ บัวประทุม ส.ส.พรรคก้าวไกล และรองประธานกรรมาธิการกิจการเด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ กลุ่มชาติพันธุ์ และผู้มีความหลากหลายทางเพศ สภาผู้แทนราษฎร มองรัฐธรรมนูญใหม่ควรให้สิทธิพลเมืองว่า พรรคอยากผลักดันสวัสดิการผ้าอนามัยของผู้หญิง เรื่องนี้เป็นเรื่องที่ ส.ส.จำนวนมากไม่อยากพูดถึง คิดว่าจะมาเรียกร้องทำไม เหมือนผู้ชายมาเรียกร้องเรื่องสวัสดิการมีดโกนหนวด ตรงนี้หากเข้าใจจะพบว่ามันมีจริงๆ นักเรียนที่ไม่กล้าไปโรงเรียน เพราะไม่มีผ้าอนามัย มีนักเรียนที่ไปถึงโรงเรียนแล้วประจำเดือนมา ทำให้กระโปรงเปอะเปื้อน ต้องอับอาย ต้องถูกนินทา เพราะไม่มีทางเลือกในการเข้าถึงผ้าอนามัย อาจด้วยราคาขายที่เป็นอุปสรรค รวมถึงอยากเรียกร้องการเข้าถึงสิทธิยุติการตั้งครรภ์ เซ็กซ์อินดัสทรี ยกเลิกการค้าประเวณี ตลอดจนประเด็นผู้หญิงและผู้มีหลากหลายทางเพศ ให้เข้าถึงสิทธิต่างๆ
วงเสวนาหยิบยกมาตรา 71 ในรัฐธรรมนูญ 2560 ระบุถึง “การจัดสรรงบประมาณ รัฐพึงคำนึงถึงความจำเป็นและความต้องการที่แตกต่างกันของเพศ วัย และสภาพของบุคคลมาพูดคุยอย่างหนัก” ซึ่งเคยเป็นจุดเด่นของรัฐธรรมนูญ 2560 เพราะเป็นหลักประกันสร้างความเท่าเทียมทางเพศ แต่ปัจจุบันก็ยังไม่นำไปสู่การปฏิบัติเท่าที่ควร ผู้เสวนาบางคนยกตัวอย่างงบประมาณซื้อเรือดำน้ำ 2.6 หมื่นล้าน ไม่เห็นจะมีคำอธิบายว่าเกิดประโยชน์ต่อเด็กและผู้หญิงอย่างไร จึงมีการเสนอให้ย้ายหมวด จาก ‘แนวนโยบายแห่งรัฐ’ เป็นหมวด ‘หน้าที่ของรัฐ’ เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนได้จริง
เช่นเดียวกับประมวลกฎหมายอาญาเอาผิดคดีข่มขืน ฉบับแก้ไขปี พ.ศ.2562 ที่เพิ่มเข้มข้น กำหนดเป็นความผิดอาญาแผ่นดิน ‘ไม่สามารถยอมความได้’ วงเสวนาก็อยากให้ปฏิบัติอย่างจริงจัง
นอกนั้น ต่างมีข้อเสนอให้เพิ่มเติมในรัฐธรรมนูญและกฎหมาย ได้แก่ เสนอให้จัดสรรโควต้าผู้สมัครเลือกตั้งหญิง แบบบัญชีรายชื่อของพรรคการเมือง 1 ใน 3 ซึ่งถูกตีตกไปในรัฐธรรมนูญ 2560 เพื่อสร้างโอกาสให้ผู้หญิงเข้าสู่การเมือง เพราะเชื่อว่าผู้หญิงมีความละเอียดอ่อน จะสามารถออกแบบนโยบายที่คำนึงถึงความละเอียดอ่อนกับช่วงวัย เพศ ได้ดีกว่านักการเมืองชายที่คิดเชิงโครงสร้าง
รวมถึงต้องแก้ไขปรับปรุงกฎหมายแรงงาน ให้ทันการจ้างงานแพลตฟอร์มใหม่ๆ ในยุคดิสรัปชั่น, การโอบอุ้มแรงงานผู้หญิงที่จะตกงานเป็นกลุ่มแรก เมื่อหุ่นยนต์เข้ามาแทนที่การทำงาน, การปรับปรุงการเรียนการสอนในโรงเรียน ให้เข้าใจถึงเพศสภาพ วิถีทางเพศ เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์, การมีพนักงานสอบสวนเชี่ยวชาญเฉพาะ เช่น คดีความรุนแรงในครอบครัว จะช่วยยับยั้งความรุนแรงที่นำไปสู่การเสียชีวิตได้ หลังจากยุติรับนักเรียนนายร้อยหญิงไป 2 รุ่นแล้ว
ด้าน กิตตินันท์ ธรมธัช นายกสมาคมฟ้าสีรุ้งแห่งประเทศไทย กล่าวทิ้งประเด็นน่าสนใจว่า ในรัฐธรรมนูญ 2560 ควรเลิกแบ่งแยกเพศด้วยคำที่มีเพียงชายหญิง ให้เป็นคำว่าเพศสภาพ วิถีทางเพศ จะครอบคลุมโจทย์เรื่องความเท่าเทียมทางเพศกว่า และในกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรให้มีข้อยกเว้นให้สามารถเลือกปฏิบติทางเพศได้ เพราะขณะนี้พบว่าข้อร้องเรียนผู้ถูกเลือกปฏิบัติทางเพศในแวดวงราชการ กำลังถูกตีตกด้วยเรื่องทางวินัย ว่าให้สามารถเลือกปฏิบัติทางเพศได้
ก่อนจะทิ้งท้ายวงเสวนาส่วนใหญ่ต้องการให้ สภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) มาจากการเลือกตั้ง 100 เปอร์เซ็นต์ อาจใช้แนวทางแบบฟิลิปปินส์ ที่เปิดให้สมัครเลือกตั้ง ส.ส.ร.เป็นกลุ่มๆ ละไม่เกิน 3 คน เพื่อให้มีพลังขับเคลื่อนเชิงประเด็นได้ เช่น ผู้สมัครกลุ่มแอลจีบีทีคิว ผู้สมัครกลุ่มคนพิการ ฯลฯ
