วิธีปฏิบัติ ‘ก่อน-หลัง’ ฉีดวัคซีนโควิด
การระบาดของโควิด-19 ในปัจจุบันยังพบผู้ติดเชื้อรายใหม่อย่างต่อเนื่อง แม้ว่าการฉีดวัคซีนจะไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด แต่สามารถช่วยป้องกันการติดเชื้อแบบรุนแรงได้ ควรศึกษาข้อมูลประกอบกับเตรียมตัวให้พร้อมทั้งก่อนและหลังการฉีดวัคซีนโควิด-19 เพื่อจะได้คลายความกังวลและปฏิบัติตัวอย่างถูกต้อง
รศ.พญ.พรรณพิศ สุวรรณกูล อายุรแพทย์ด้านโรคติดเชื้อ โรงพยาบาลกรุงเทพ กล่าวว่า การฉีดวัคซีนโควิดเป็นอีกหนึ่งวิธีที่จะทำให้ความรุนแรงของเชื้อที่เข้าสู่ร่างกายเราลดลง ซึ่งขณะนี้วัคซีนที่รัฐจัดสรรให้มีจำนวน 2 ชนิด คือ
1. AstraZeneca จากประเทศอังกฤษ เป็นวัคซีนที่ใช้สารพันธุกรรมของโควิดไวรัสใส่เข้าไปในตัวฝาก (Viral Vector) ใช้ไวรัสของชิมแปนซีไม่ก่อโรคในคน แล้วได้ตัดแต่งไวรัส เวคเตอร์ จะส่งสารพันธุกรรมของโควิดให้ร่างกายกระตุ้นสร้างแอนติบอดี้ต่อเชื้อโควิด
2.Sinovac จากประเทศจีน เป็นวัคซีนชนิดเชื้อตาย (Inactivated Vaccine) ผลิตจากการนำอนุภาคเชื้อไวรัสที่ตายแล้วมาฉีดกระตุ้นให้ร่างการสร้างภูมิต่อต้านเชื้อ ข้อดีมีความปลอดภัยสูง ใช้กับผู้ที่มีภูมิคุ้มกับบกพร่องได้
วัคซีนทั้ง 2 ชนิด ควรฉีดจำนวนทั้งสิ้น 2 เข็ม โดยวัคซีน AstraZeneca ควรฉีดห่างจากเข็มแรก 10-16 สัปดาห์ ขณะที่วัคซีน Sinovac ควรฉีดห่างจากเข็มแรก 2-4 สัปดาห์
ก่อนฉีดวัคซีน ควรเตรียมความพร้อมของร่างกาย แนะนำให้ดื่มน้ำเยอะๆ พักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้วัคซีนทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุด หากมีไข้สูงในวันนัดหมายฉีดวัคซีน ควรเลื่อนการฉีดวัคซีนออกไปก่อน หากมีไข้ต่ำๆ หรือเจ็บป่วยเล็กน้อย สามารถเข้ารับการฉีดวัคซีนได้ตามปกติ สำหรับผู้ที่มีโรคประจำตัว มีประวัติภูมิแพ้ หรือมีปัญหาภูมิคุ้มกันบกพร่อง ควรแจ้งบุคลากรทางการแพทย์ก่อนฉีดวัคซีน เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมได้
หากได้รับการฉีดวัคซีนและมีอาการข้างเคียงหลังฉีด มักเป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังถูกวัคซีนกระตุ้นให้สร้างภูมิคุ้มกัน เพื่อป้องกันการเจ็บป่วย หรือเสียชีวิต เป็นเรื่องที่พบได้ทั่วไป ไม่รุนแรง และหายได้เองในระยะเวลาไม่นาน เช่น เป็นไข้ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว อ่อนเพลีย มีอาการบวม แดง ร้อนบริเวณที่ฉีด
แต่ถ้ามี “อาการแพ้วัคซีน” ในทางการแพทย์เกิดจากการที่ร่างกายตอบสนองภูมิคุ้มกันต่อวัคซีนมากกว่าปกติ นับว่าเป็นอาการไม่พึงประสงค์หลังได้รับวัคซีน อาการที่พบอาจเกิดจากวัคซีนโดยตรง หรือไม่เกี่ยวข้องกับวัคซีนโดยตรงนั่นคือ “อาการทางจิตใจ” ที่มักพบในกลุ่มผู้รับวัคซีนที่มีอาการเครียด กลัว กังวล เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม หากเป็นวัคซีนที่ผ่านการรับรองและขึ้นทะเบียนแล้ว หากพบผลข้างเคียงรุนแรงจะอยู่ในอัตราที่ต่ำมาก
โดยอาการแพ้วัคซีนที่อาจพบได้ในช่วง 30 นาทีแรกหลังรับวัคซีน คือ มีผื่นขึ้น ลมพิษ มีอาการคันบวมที่ใบหน้า ปาก หรือลำคอ หายใจติดขัด ความดันเลือดต่ำ คลื่นไส้ ปวดท้อง เป็นต้น
และเมื่อได้รับการฉีดวัคซีนแล้ว หากมีไข้ หรือปวดศีรษะสามารถรับประทานยาแก้ปวดได้ แต่!! หากมีผื่นลมพิษ ไข้สูงมาก หน้ามืด เป็นลม แขนขาอ่อนแรง เจ็บหน้าอกให้พบแพทย์ทันที
ส่วน ผู้ที่เคยป่วยเป็นโควิด-19 แม้ในร่างกายจะมีภูมิคุ้มกันต่อเชื้ออยู่แล้ว แต่ยังไม่มีข้อมูลชัดเจนเกี่ยวกับระยะเวลาของภูมิคุ้มกันที่จะสามารถป้องกันไวรัสได้ จึงควรได้รับวัคซีนโดยเว้นระยะห่างจากการติดเชื้ออย่างน้อย 3 เดือน และควรปรึกษาแพทย์ก่อนเข้ารับการฉีดวัคซีน
การ์ดไม่ตก
