ร้านกาแฟหลังคาแดง คืน “ผู้ป่วยจิตเวช” สู่สังคม ใช้ชีวิตมีศักดิ์ศรี
ทุกคนมีคุณค่าและศักดิ์ศรีในความเป็นมนุษย์เท่าเทียมกัน เฉกเช่นกับ “ผู้ป่วยจิตเวช” ที่ได้รับการรักษาจนสามารถกลับมายืนในสังคมได้อีกครั้ง และเพื่อให้บุคคลเหล่านี้กลับมายืนในสังคมได้อย่างสง่าผ่าเผย กรมสุขภาพจิต มูลนิธิโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยาฯ สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา และบริษัทซีพีรีเทลลิงค์ จำกัด ร่วมพัฒนาแหล่งฟื้นฟูสมรรถภาพทางสังคมให้กับผู้ป่วยจิตเวช
โดยการฝึกอาชีพเพื่อเพิ่มทางเลือกในการดำเนินชีวิตและลดภาระการดูแลของครอบครัว เปิดร้าน “กาแฟหลังคาแดง และร้านเพื่อนหลังคาแดง” ณ ชั้น 1 อาคารเจ้าฟ้ามหาจักรีสิรินธร สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา โดยมี พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต คุณหญิงเอื้อปราณี เจียรวนนท์ ประธานมูลนิธิโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยา ร่วมเปิดงาน พร้อมด้วย อ.นพ.ปรีชา ศตวรรษธำรง รองประธานมูลนิธิโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยาฯ
พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ อธิบดีกรมสุขภาพจิต กล่าวว่า จากแนวโน้มผู้มีปัญหาจิตเวชและสุขภาพจิตที่รุนแรงมีจำนวนเพิ่มขึ้นทุกปี ระบบฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวชจึงมีความจำเป็นต้องพัฒนาให้ผู้ป่วยสามารถกลับคืนสู่สังคมได้โดยเร็ว ลดการถูกตีตราทางสังคม ลดภาระแก่ญาติและผู้ดูแล ร้านกาแฟหลังคาแดงเกิดขึ้นเพื่อให้ผู้ป่วยกลับคืนสู่สังคมอยากมีคุณภาพชีวิตและมีศักดิ์ศรีในความเป็นมนุษย์ เป็นต้นแบบธุรกิจเพื่อสังคม สำหรับผู้ป่วยจิตเวชแห่งแรกๆ ของประเทศ
“ผู้ป่วยของเราก็ได้เข้ามาปฏิบัติเรียนรู้ ให้เกิดทักษะทางสังคม ทั้งในการเป็นบาริสต้า การดูแลต้อนรับลูกค้า ซึ่งก็มีบทพิสูจน์ชัดเจนว่า ผู้ป่วยหลายรายเมื่อผ่านกลไกตรงนี้แล้วก็สามารถที่จะดูแลตัวเองได้เป็นอย่างดี กาลครั้งหนึ่งเคยเจ็บป่วยเป็นผู้ป่วยจิตเวชเรื้อรังที่ต้องพึ่งพิงคนอื่น อาจจะถูกมองว่าเป็นภาระของคนอื่น วันนี้ภาระนั้นได้ถูกเปลี่ยนเป็นพลัง ในการดูแลตัวเองและดูแลคนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่นดูแลครอบครัวได้ด้วย ที่สำคัญ ผู้ป่วยเหล่านี้ ที่ฟื้นตัวขึ้นมาแล้ว สามารถยืนหยัดได้แล้ว ยังเป็นต้นแบบ เป็นกำลังใจ เป็นเรื่องบันดาลใจให้ผู้ป่วยอื่นๆ อีกมากมายด้วย”
“ความสำเร็จของร้านกาแฟจะเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ ให้กับผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการฟื้นฟูผู้ป่วยจิตเวช เพื่อขยายการบริการให้ผู้ป่วยมีโอกาสเข้าถึงการฟื้นฟูที่มากขึ้น อันจะเป็นประโยชน์ต่อผู้รับบริการและการพัฒนารูปแบบบริการสาธารณสุในอนาคต”
เพื่อให้เข้าใจผู้ป่วยจิตเวชเพิ่มขึ้น พญ.อัมพร กล่าวว่า ในอดีตคนจะมองผู้ป่วยจิตเวชเป็นคนที่พูดจาสับสน หรือเราคาดการณ์พฤติกรรมของเขาไม่ได้เลย แต่ต้องยืนยันว่า ในปัจจุบันนี้ ด้วยรูปแบบทางการแพทย์ก้าวหน้าไปเยอะ เรามียาที่ดี มีวิธีการรักษาที่ดี ขอเพียงแต่ผู้ป่วยนั้นติดตามการรักษาอย่างต่อเนื่อง เราจะมีโอกาสให้ผู้ป่วยกลับคืนสู่สังคมได้อย่างลงตัวมาก เหมือนกับคนทั่วๆ ไป และในบางกรณียังสามารถดูแลคนอื่นได้อย่างดีเยี่ยมด้วยซ้ำไป
“หากท่านยังไม่ชัดเจน นึกภาพไม่ออกว่า วันนี้ ผู้ป่วยจิตเวชเป็นพลังสังคมได้ขนาดไหน ขอเชิญชวนแวะเวียนมากนกาแฟที่นี่ซึ่งเป็นตัวอย่างหนึ่ง จากคนที่อาจจะถูกจินตนาการว่าเจ็บป่วย เป็นปัญหา น่ากลัว วันนี้เขากลายเป็นบาริสต้า เป็นคนคอยดูแลท่านให้มีความสุขกับกาแฟ ให้มีความสุขกับขนม ในบรรยากาศแวดล้อมที่ดี ขอให้ทุกคนให้โอกาสผู้ป่วยจิตเวชเหล่านี้ด้วย” พญ.อัมพรกล่าว
วรายุทธ โพธิ์น้อย ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการบริษัท ซีพี รีเทลลิงค์ จำกัด กล่าวว่า ร้านกาแฟหลังคาแดงสาขา1 ได้ ก่อตั้งขึ้นและเปิดดำเนินการอย่างเป็นทางการในวันที่ 24 กรกฎาคม 2558 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแหล่งฟื้นฟู สมรรถภาพทางสังคมให้กับผู้ป่วยจิตเวช โดยการฝึกอาชีพ ซึ่งในปัจจุบันมีผู้ป่วยผ่านการฝึกทั้งสิ้นจำนวน 16 ราย ได้รับการจ้างงานภายนอก ณ ร้านกาแฟมวลชนในสาขาต่างๆ จำนวน 3 ราย และอยู่ในระหว่างการฝึก จำนวน 2 ราย
ด้าน “ปุ้ย” ที่ทำหน้าที่เป็นบาริสต้าในร้านกาแฟหลังคาแดงมานานถึง 4 ปี เผยว่า มาทำตรงนี้แล้วรู้สึกว่า ร่างกายแข็งแรงขึ้น เพราะถ้าเอาแต่กินยานอนอยู่บ้าน ร่างกายก็ไม่ได้ทำอะไร การมาฝึกงานที่นี่ถือว่าได้ทำงาน บวกกับอายุที่มากขึ้น ก็ทำให้ร่างกายกระชุ่มกระชวยขึ้น
“ดีใจที่มีคนมากินกาแฟที่เราชง ซึ่งเราก็ชงตามสูตรที่กำหนด อาศัยความชำนาญ ต้องฝึกด้วย ต้องรู้จักเรียนรู้ ต้องทำให้ได้ ต้องทำให้คล่องมือ”
“อยากฝากสังคมว่า พวกเราขอให้กินยา พวกเราก็อยู่ได้ และพวกเราก็เข้าใจแล้วว่า พวกเราเป็นอะไร ช่วยกันชี้แนะพวกเราหน่อย เพราะบางทีพวกเราก็เข้าใจผิด เคยสังเกตว่า คนที่เป็นจิตเวชจะเข้าใจอะไรผิดอยู่เรื่อยๆ ก็ช่วยกันชี้ทางให้เราหน่อย ให้โอกาสเราหน่อย เราก็อยู่ได้ในสังคม เราไม่อยากไปเบียดเบียนใคร ให้โอกาสพวกเราหน่อย อะไรที่เราทำผิดไป ก็อธิบายบอกเราว่า เราควรทำยังไง อันไหนทำได้ทำไม่ได้ ช่วยบอกเราหน่อย” ปุ้ยกล่าว
นับเป็นอีกหนทางที่ช่วยลดอคติทางสังคมให้กับผู้ป่วยจิตเวช อีกทั้งร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการฟื้นฟูสมรรถภาพของผู้ป่วยจิตเวชให้คืนสู่สังคม ครอบครัว ชุมชน องค์กร ทุกภาคส่วนคือกลไกสำคัญในการฟื้นคืนศักยภาพของผู้ป่วย เพื่อให้พวกเขากลับสู่ภาวะปกติ สามารถใช้ชีวิต ในสังคมอย่างมีศักดิ์ศรี
