ในช่วงฤดูฝน ปริมาณน้ำฝนที่เพิ่มขึ้นเป็นปัญหาสำคัญ โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีระบบระบายน้ำไม่ดีเพียงพอ เมื่อปัญหานี้ผนวกรวมกับการสะสมของผักตบชวาในน้ำนิ่ง ก็จะยิ่งทวีความรุนแรง เนื่องจากการระบายน้ำทำได้ยาก ส่งผลให้เกิดน้ำท่วม รวมทั้งผักตบชวาแพร่กระจายอย่างรวดเร็วและหนาแน่น ทำให้การกำจัดต้องใช้เวลานานและใช้แรงงานจำนวนมาก
จากปัญหาดังกล่าว ทีมวิจัยงานพัฒนาเครื่องจักรกล ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช.จึงพัฒนานวัตกรรมต้นแบบ “เรือช้อนตักวัชพืช” เพื่อเป็นกลไกช่วยทุ่นแรง ผลงานนี้ได้รับทุนสนับสนุนจากกองส่งเสริมและประสานเพื่อประโยชน์ทางวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.)
ทีมวิจัยออกแบบเรือโดยเน้นการใช้งานได้จริง จึงลงพื้นที่สำรวจสภาพคลอง ทั้งขนาด ความลึก สภาพแวดล้อม รวมถึงวัชพืชแบบต่างๆ เช่น พืชลอยน้ำ พืชใต้น้ำ ขนาดของกอวัชพืช ข้อมูลทั้งหมดนี้นำไปใช้ในการออกแบบเรือให้เหมาะสมกับลักษณะของแต่ละพื้นที่
เรือช้อนตักขยะและวัชพืชรูปแบบแรก เป็นเรือแขนตักแบบบุ้งกี๋ ตัวเรือกว้าง 3 เมตร ยาว 4.8 เมตร ใช้เครื่องยนต์ดีเซล 14 แรงม้า สามารถตักขยะลอยน้ำและวัชพืชน้ำได้ครั้งละ 100 กิโลกรัม พร้อมยกขึ้นขอบคลองได้สูงถึง 2.5 เมตร นำไปทดลองใช้งานในคลองระบายน้ำวัดหลักสี่ ซึ่งเป็นหนึ่งในแนวระบายน้ำหลักของกรุงเทพมหานครที่เคยมีผักตบชวาปกคลุมตลอดแนว
ต่อมาทีมวิจัยได้พัฒนาเรือรูปแบบที่ 2 โดยใช้ระบบสายพานลำเลียงต้นแบบสำหรับการเก็บขยะและวัชพืชลอยน้ำที่ลอยกระจายในคูคลองขนาดเล็ก
เรือแบบที่ 2 นี้กว้าง 2 เมตร ยาว 5 เมตร และเหมาะกับคลองขนาดประมาณ 5-10 เมตร โครงสร้างผลิตจากเหล็กกล้าไร้สนิม เกรด 304 จึงทนทานต่อการกัดกร่อนทั้งน้ำจืดและน้ำกร่อย ใช้ระบบต้นกำลังเป็นเครื่องยนต์ดีเซล 25 แรงม้า สำหรับขับชุดระบบไฮดรอลิกของอุปกรณ์ต่างๆ
เรือเก็บวัชพืชและขยะลอยน้ำ รูปแบบที่ 2 มีระบบฟังก์ชั่นสายพานลำเลียงวัชพืชด้านหน้าเรือเพื่อดึงวัชพืชและขยะขึ้นมา แล้วส่งไปยังชุดสายพานเก็บหรือพักวัชพืชบนเรือที่บรรจุได้ประมาณ 200-300 กิโลกรัม เมื่อวัชพืชเต็มเรือ ก็สามารถยกโครงสร้างสายพานด้านหน้าให้เอียงขึ้น แล้วบังคับให้ชุดสายพานหมุนกลับทิศทางเพื่อให้ปล่อยวัชพืชน้ำและขยะที่เก็บพักอยู่ในเรือลงบนตลิ่ง
เรือรูปแบบที่ 2 ได้นำไปทดลองใช้แล้วในพื้นที่อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม พบว่าใช้งานสะดวก คล่องตัว ลดการใช้แรงงาน
ทีมวิจัยมีแผนพัฒนาเรือให้หลากหลายมากขึ้น เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของสำนักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร เรือต้นแบบที่กำลังออกแบบมี 3 รูปแบบ ได้แก่
เรือช้อนตักทั่วไป
เรือช้อนตักพร้อมปีกกว้าง สำหรับคลองใหญ่ที่มีขยะลอยกระจาย
เรือที่ติดตั้งแขนบูมยกวัชพืชขึ้นบนตลิ่ง เหมาะกับผักตบชวาและผักบุ้งขนาดใหญ่
ทีมวิจัยงานพัฒนาเครื่องจักรกล เอ็มเทค มีความเชี่ยวชาญในการออกแบบและพัฒนาเครื่องจักรกลให้ตอบโจทย์ปัญหาจริง ทั้งในด้านการเกษตร การจัดการสิ่งแวดล้อม รวมทั้งโครงสร้างพื้นฐาน
สนใจติดต่อ: คุณกนกพร มั่นสกุล งานประสานธุรกิจและอุตสาหกรรม ฝ่ายพัฒนาธุรกิจ โทรศัพท์: 0-2564-6500 ต่อ 4305 อีเมล์: [email protected]
