ในช่วงสัปดาห์แรกของเดือนสิงหาคม “เฟซบุ๊ก” กลายเป็นข่าวพาดหัวในท่วงทำนอง “น่าสะพรึงกลัว” ไปทั่วโลก เกี่ยวกับโปรเจ็กต์สำคัญของบริษัทซึ่งเกี่ยวข้องกับการพัฒนา “แชตบ็อต” อัจฉริยะที่เป็น “ปัญญาประดิษฐ์” หรือ “เอไอ” เพื่อให้สามารถมีปฏิกิริยาโต้ตอบกับผู้ใช้เฟซบุ๊กที่เป็นคนอย่างเราๆ ท่านๆ ได้เหมือนกำลังโต้ตอบอยู่กับ “คนจริงๆ”
ตัวอย่างของพาดหัวเหล่านั้นมีอาทิเช่น
“เฟซบุ๊ก เอไอ สร้างภาษาของตัวเองขึ้น ปฐมทัศน์สยองขวัญของอนาคตที่เป็นจริงได้ของเรา” หรือ
“สยอง เฟซบุ๊กบ็อต พูดกันเองด้วยภาษาลับ” และ
“เอนจิเนียร์เฟซบุ๊กตาเหลือก รีบปิด เอไอ หลังบ็อตพัฒนาภาษาตัวเองขึ้นมา”
พาดหัวดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากทีมวิจัยเพื่อพัฒนาเอไอ แชตบ็อตของเฟซบุ๊กปิดโครงการทดลองสำคัญโครงการหนึ่ง นั่นคือการทดลอง “การซื้อขายโดยแชตบ็อต” โดยให้แชตบ็อต ต่อรองซื้อขายสินค้าซึ่งกันและกันเอง โดยที่ไม่มีโปรแกรมเมอร์หรือใครอื่นใดเข้าไปเกี่ยวข้อง
ตอนแรกเริ่ม แชตบ็อต ที่ทีมวิจัยเอไอของเฟซบุ๊กเขียนและพัฒนาขึ้นมา ก็ต่อรองซื้อขายสินค้ากันไปมาเป็นปกติ แต่ผ่านไปชั่วระยะหนึ่ง แชตบ็อตก็เริ่มต้นโต้ตอบซึ่งกันและกันด้วยภาษาที่ผู้พัฒนาเองอ่านเท่าไหร่ก็ไม่เข้าใจ ตัวอย่างประโยคในทำนองแบบ “You me me i i i i i” ในขณะที่อีกฝ่ายตอบว่า “Me i i i You me” เป็นต้น
ตอนนั้นเองที่ทีมวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ของเฟซบุ๊กตัดสินใจยุติการทดลองทั้งหมด ซึ่งกลายเป็นที่มาของพาดหัวน่ากลัวที่ว่านั้น
ข้อเท็จจริงมีอยู่เพียงแค่นั้น ส่วนที่เหลือก็กลายเป็นเรื่องของการ “ตีความ” กันละว่าข้อความที่เอไอ แชตบ็อตโต้ตอบซึ่งกันและกันนั้น เป็นภาษา “ที่สร้างขึ้นเป็นของตัวเอง” หรือเป็น “ภาษาลับ” หรือเปล่า? และทีมวิจัยของเฟซบุ๊กแตกตื่นตกใจถึงขนาด “ตาเหลือก รีบปิด” แชตบ็อตของตัวเองหรือเปล่า?
เมื่อข่าวสะพัดออกไป แน่นอนว่าคนอย่าง ธรูว์ พัตรา หัวหน้าทีมพัฒนาเอไอบ็อตของเฟซบุ๊ก ต้องออกมาแจกแจงข้อเท็จจริงทั้งหมด ซึ่งไม่มีอะไรนอกเหนือจากนั้น
เมื่อถามว่า สิ่งที่ เอไอ พูดโต้ตอบกันแล้วมนุษย์ไม่เข้าใจนั้นเป็นภาษาของ เอไอบ็อตที่พัฒนาขึ้นมาเองหรือเปล่า คำตอบก็คือ ใช่ แต่ไม่ได้เป็นอะไรที่ใหญ่โตเกินคาดหมาย หรือน่าตื่นตกใจแต่อย่างใด
พัตราระบุว่า การสร้างภาษาที่อยู่นอกเหนือความเข้าใจของคนขึ้นมาใช้โต้ตอบกันนั้น จริงๆ แล้วไม่ได้เพิ่งเคยเกิดขึ้น แต่เกิดขึ้นมานานแล้ว ถึงขนาดถูกบรรจุเป็นส่วนย่อยส่วนหนึ่งในแวดวงการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ด้วยซ้ำไป เขาย้ำว่าเคยมีนักวิจัยสาธิตผลลัพธ์เรื่อง “ภาษาที่เอไอสร้างขึ้น” นี้ไว้แล้วย้อนหลังไปหลายสิบปีทีเดียว
หัวหน้าทีมวิจัยเพื่อพัฒนาเอไอบ็อตของเฟซบุ๊ก ย้ำว่า เป้าหมายของการพัฒนาเอไอบ็อตขึ้นมาก็คือให้มันพูด “ภาษาอังกฤษ” เมื่อมันไม่พูดภาษาอังกฤษก็ต้องปิดการทดลอง
พูดง่ายๆ ก็คือว่า การทดลองดังกล่าวไม่ประสบผล หรือล้มเหลว และต้องหาทางแก้ไขข้อบกพร่องกันต่อไป แต่ไม่ใช่เพราะว่ามี “อะไรร้ายกาจรุนแรง” เกิดขึ้น
ธรูว์ พัตรา ให้ความเห็นถึงพาดหัวในทำนองที่พูดถึงข้างต้นนี้ว่า เป็นการนำเอาข้อเท็จจริงมาเป็นพื้นฐานในการสร้าง “คุณลักษณะที่ไม่เป็นจริง” ขึ้นมา ซึ่งควรมีแต่ในนิยาย ไม่ใช่การรายงานข้อเท็จจริง แถมพาดหัวดังกล่าวจะขยายคุณลักษณะใหม่ที่ไม่จริงนั้นให้ใหญ่โต จนแทบกลายเป็นเรื่องหายนะหรือเรื่องราวของวันสิ้นโลกไปเลย
สาเหตุมี 2 อย่างนั่นคือ หากไม่เข้าใจเรื่องผิดพลาด ก็เกิดจาก “ความหวาดระแวง” ต่อปัญญาประดิษฐ์ ที่มีอยู่เป็นพื้นฐานในใจนั่นเอง
