ผวาดาวเทียมเกลื่อนฟ้า ตรวจจับอุกกาบาตชนโลกไม่ได้ ชี้อีก 10 ปีมีมากกว่าดาวที่มองเห็นด้วยตาเปล่า
ห่วงดาวเทียมอินเตอร์เน็ตเต็มฟ้า มากกว่าดาวเคราะห์ที่มองเห็นด้วยตาเปล่า หวั่น ระบบเฝ้าระวังวัตถุแปลกปลอมจากท้องฟ้า โลกมีโอกาสถูกคุกคามจากวัตถุแปลกปลอมมากขึ้น
วันที่ 17 ธันวาคม ผู้สื่อข่าวรายงานกรณี เมื่อเย็นวานนี้ (16 ธันวาคม) ในเฟซบุ๊กมีการเผยแพร่ภาพของแสงประหลาดบนท้องฟ้า ซึ่งมีผู้พบเห็นจำนวนมากจากหลายสถานที่ในประเทศไทย แสงดังกล่าวมีลักษณะคล้ายดาวหางที่สว่างมาก เคลื่อนที่ไปบนฟ้าอย่างช้าๆ จากการจรวจสอบโดยสมาคมดาราศาสตร์ไทย ยืนยันว่าแสงดังกล่าวเป็นไฟจากท้ายจรวดลองมาร์ช 5 บี ของจีน
นายวิมุติ วสะหลาย ฝ่ายวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทย กล่าวกับ มติชนออนไลน์ ว่า ปรากฏการณ์แสงไฟจากจรวดของจีนที่เพิ่งส่งขึ้นท้องฟ้าเกิดขึ้นบ่อยๆ ในบ้านเรา ทุกครั้งก็ทำให้ผู้คนแตกตื่นกันเสมอ และนับวันก็ดูจะมากขึ้น เพราะการขนส่งอวกาศได้เพิ่มขึ้นเป็นอย่างมากในไม่กี่ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยก็อยู่ไม่ไกลจากศูนย์ส่งจรวดเหวินชางของจีน ซึ่งอยู่ในเกาะไหหลำนี่เอง
“ปริศนาแสงลึกลับถูกไขแล้ว แต่สิ่งที่น่าสนใจ สิ่งที่จรวดลำนั้นขนขึ้นไปอวกาศ คือดาวเทียม 10 ดวงของฝูงดาวเทียมแซตเน็ตของจีน แซตเน็ตเป็นเครือข่ายดาวเทียมของระบบผู้ให้บริการอินเตอร์เน็ตผ่านดาวเทียมของจีน แบบเดียวกับเครือข่ายสตาร์ลิงก์ของสเปซเอกซ์ โดยเครือข่ายอินเตอร์เน็ตผ่านดาวเทียมมีข้อดีหลายอย่าง ข้อแรกคือ ให้บริการครอบคลุมได้ทุกตารางนิ้วบนผิวโลก ไม่ว่าจะอยู่กลางป่า กลางทะเลทราย หรือมหาสมุทร ก็เข้าถึงอินเตอร์เน็ตได้ ในสงครามรัสเซีย-ยูเครน หลายพื้นที่ในสมรภูมิของยูเครนถูกตัดขาดจากการเข้าถึงอินเตอร์เน็ต เพราะการเชื่อมต่อถูกรัสเซียทำลาย ก็ได้สตาร์ลิงก์มาทดแทน ช่วยให้คนในพื้นที่เข้าถึงอินเตอร์เน็ตได้” นายวิมุติกล่าว
ฝ่ายวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทยกล่าวว่า สตาร์ลิงก์ไม่ใช่บริษัทเดียวที่ดำเนินกิจการอินเตอร์เน็ตด้วยฝูงดาวเทียม ยังมีแซตเน็ตของจีนที่เพิ่งส่งดาวเทียมชุดแรกไปเมื่อวาน (16 ธันวาคม) วันเว็บของยูเทลแซต สเปซเซลคอนสเตลเลชันของจีน ไคเปอร์ของแอมะซอน สเฟราของรัสเซีย แต่ละโครงการมีแผนจะส่งดาวเทียมตั้งแต่หลายร้อยดวงจนถึงหลายหมื่นดวง และยังจะมีบริษัทอื่นที่จะตามมาในอนาคตอีกมาก
“นั่นหมายความว่า ในอนาคตอีกไม่ถึงสิบปี บนท้องฟ้าจะมีดาวเทียมบนฟ้าหลายหมื่นดวงผ่านหัวเราไปตลอดเวลา ซึ่งจำนวนนี้มีมากกว่าจำนวนดาวที่เราจะมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าเสียอีก แล้วยังไงล่ะ อินเตอร์เน็ตมีประโยชน์อย่างไร และการเข้าถึงอินเตอร์เน็ตมีความสำคัญอย่างไรคงไม่ต้องพูดถึง แต่การให้บริการอินเตอร์เน็ตด้วยฝูงดาวเทียมมีราคาต้องจ่ายที่แพงมาก ราคาในที่นี้ไม่ได้หมายถึงเงินทุนที่ต้องใช้ในการดำเนินการ แต่หมายถึงผลกระทบทางลบหลายด้านที่เกิดขึ้น” นายวิมุติกล่าว
นายวิมุติกล่าวว่า การศึกษาดาราศาสตร์จากภาคพื้นดินได้รับผลกระทบอย่างหนัก เดิมทีนักดาราศาสตร์ก็มีอุปสรรคหลายอย่างที่รบกวนการศึกษาท้องฟ้าอยู่แล้ว เช่น แสงรบกวนจากเมือง ดวงจันทร์ เมฆ แต่สิ่งเหล่านี้ก็ยังหลีกเลี่ยงได้ หากเมื่อไหร่ฝูงดาวเทียมเข้าประจำการครบตามเป้าหมายเมื่อไหร่ ก็อาจไม่มีโอกาสที่จะได้เห็นฟ้าใสๆ อีกเลย อย่าว่าแต่เมื่อโครงการเสร็จสิ้นเลย แม้แต่ปัจจุบัน ที่ดาวเทียมสตาร์ลิงก์ขึ้นไปอยู่บนท้องฟ้าไม่ถึงหนึ่งในสี่ของเป้าหมาย ก็รบกวนการศึกษาทางดาราศาสตร์มากอยู่แล้ว ทั้งนี้ นักดาราศาสตร์จากหอดูดาวแองโกล-ออสเตรเลียเคยเปิดเผยเมื่อปีก่อนว่า ทุกวันนี้ภาพถ่ายท้องฟ้าที่ถ่ายมาราวครึ่งหนึ่งถ่ายติดภาพของสตาร์ลิงก์จนใช้ศึกษาอะไรไม่ได้เลย
ฝ่ายวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทยกล่าวว่า วงการหนึ่งที่ได้รับผลกระทบอย่างมากจากฝูงดาวเทียมคือ ระบบเฝ้าระวังวัตถุแปลกปลอมจากท้องฟ้า เพราะการทำงานของระบบนี้คือการถ่ายภาพท้องฟ้าเป็นพื้นที่กว้างอย่างสม่ำเสมอ เพื่อค้นหาจุดของวัตถุแปลกปลอมในภาพถ่าย แล้วติดตามวัตถุนั้นว่ามีวงโคจรอย่างไร มีโอกาสคุกคามโลกหรือไม่ และถ้ามีจะต้องรับมืออย่างไร แต่การที่ภาพถ่ายจำนวนมากเต็มไปด้วยขีดสว่างจากดาวเทียม การตรวจหาจุดแปลกปลอมในภาพถ่ายจึงทำได้ยากมาก จะเกิดอะไรขึ้นหากมีวัตถุอันตรายพุ่งมายังโลกที่อยู่ในพิสัยที่ระบบนี้จะตรวจจับได้ แต่กลับถูกมองข้ามไปเพราะจุดของวัตถุนั้นถูกขีดแสงรบกวนในภาพถ่าย นั่นอาจหมายความว่าชีวิตของคนนับล้านต้องได้รับอันตรายไปด้วย
นายวิมุติกล่าวว่า นอกจากการรบกวนที่มองเห็นในรูปของแสงแล้ว ดาวเทียมเหล่านี้ยังส่งผลกระทบอย่างมากต่อการศึกษาดาราศาสตร์วิทยุ ซึ่งเป็นการศึกษาอวกาศในย่านความถี่วิทยุ เพราะดาวเทียมสื่อสารกันเองผ่านความถี่วิทยุ แม้จะมีช่องความถี่เฉพาะตัว แต่ดาวเทียมสตาร์ลิงก์ก็มีปัญหาเรื่องสัญญาณ “ล้น” ออกไปยังย่านความถี่อื่นด้วย ที่น่าเป็นห่วงก็คือ การตอบสนองต่อปัญหาที่เกิดขึ้นจากผู้ให้บริการมีน้อยมาก สตาร์ลิงก์ซึ่งเป็นผู้บุกเบิกตลาดนี้เคยมีความพยายามแก้ปัญหาบ้างแต่ก็ไม่มากเท่าที่ควร ในบางครั้งก็แสดงความไม่แยแสออกมาอย่างชัดเจน อีลอน มัสก์ เจ้าของสเปซเอกซ์ยังเคยทวีตว่า “ไม่เห็นเป็นไร ยังไงการศึกษาดาราศาสตร์ก็จะใช้กล้องโทรทรรศน์อวกาศอยู่แล้วนี่” ส่วนผู้ให้บริการรายอื่นก็ยังไม่มีท่าทีที่ชัดเจนว่าจะป้องกันปัญหาจากการรบกวนของฝูงดาวเทียมของตนเองอย่างไร ส่วนสนธิสัญญาอวกาศที่เป็นข้อตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยการใช้ประโยชน์ในดินแดนนอกโลกที่ใช้อยู่ในปัจจุบันก็ยังไม่ครอบคลุมและทันสมัยมากพอที่จะป้องกันปัญหาที่เกิดขึ้นจากฝูงดาวเทียมได้ อย่างไรก็ตามสนธิสัญญานี้ก็เป็นความหวังเดียวที่จะช่วยแก้ปัญหาใหญ่นี้ได้ ซึ่งต้องรอให้มีการแก้ไขและปรับปรุงเนื้อหาให้ครอบคลุมกันต่อไป ณ ตอนนี้ก็ต้องถอนหายใจรอไปก่อน
