เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม ที่ศาลาท่าน้ำวัดบางกะจะ อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา นายขรรค์ชัย บุนปาน ประธานกรรมการบริษัท มติชน จำกัด (มหาชน) และนายสุจิตต์ วงษ์เทศ ผู้ก่อตั้งนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ร่วมบันทึกเทปรายการ ‘ขรรค์ชัย-สุจิตต์ ทอดน่องท่องเที่ยว’ ตอน ‘Save อโยธยา เมืองต้นกำเนิดความเป็นไทย ประเทศไทย’
นายขรรค์ชัย และนายสุจิตต์ ร่วมกันกล่าวว่า จุดที่มาถ่ายทำในวันนี้ คือ วัดบางกะจะ ตั้งอยู่บริเวณบางกะจะ หรือ ย่านสำเภาล่ม ซึ่งเป็นจุดที่แม่น้ำเจ้าพระยา และแม่น้ำป่าสักมาบรรจบกัน กลายเป็นน้ำวน โดยคำว่า ‘กะจะ’ หมายถึง คลื่นลูกเล็กๆ เหตุที่เลือกถ่ายทำบริเวณนี้ เพราะฝั่งตรงข้ามคือ ‘วัดพนัญเชิง’ วัดสำคัญที่ตั้งอยู่บนพื้นที่เมืองอโยธยา
“เมืองอโยธยา อยู่บริเวณฝั่งตะวันออกของเกาะเมืองอยุธยา มีความเก่าแก่กว่าสุโขทัย อโยธยาเป็นต้นกำเนิดอยุธยา อยุธยาไม่ได้เกิดจากระบอกไม้ไผ่ หรือหล่นลงมาจากสวรรค์ แต่มีพัฒนาการสืบเนื่องมาจากอโยธยาซึ่งมีความสำคัญอย่างมาก มีร่องรอยคูน้ำคันดิน เหตุที่ไม่เห็นเพราะถูกไถทำลายไปแล้ว แต่มีหลักฐานในภาพถ่ายทางอากาศ” นายขรรค์ชัย และนายสุจิตต์กล่าว
จากนั้น นายสุจิตต์ กล่าวว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเห็นความสำคัญของเมืองอโยธยา โดยตรัสไว้ในครั้งเปิดโบราณคดีสโมสร เมื่อ พ.ศ.2450 โดยทรงระบุถึงอโยธยาเป็นพิเศษ ทรงปรารภว่า เหตุใดไม่ถูกพูดถึงเลยทั้งที่อยู่ทางตะวันออกของอยุธยานี้เอง โดยผู้ถวายข้อมูลแด่รัชกาลที่ 5 คือ พระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์) ว่า เมืองอโยธยา ตั้งอยู่บริเวณ ‘สเตชั่นอยุธยา’ คือ สถานีรถไฟอยุธยา นั่นเอง
“อาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม อดีตอาจารย์คณะโบราณคดี ม.ศิลปากร คือคนแรกที่ศึกษาอโยธยาตามระบบวิชาการ มีการตีพิมพ์บทความในนิตยสารสังคมศาสตร์ปริทัศน์ ผมและขรรค์ชัยซื้อมาเล่มละ 10 บาท แต่อ่านไม่รู้เรื่อง เพราะยาก ตอนนั้นยังสอบตกอยู่ (หัวเราะ) คนที่เห็นด้วยกับอาจารย์ศรีศักร คือ ศาสตราจารย์ มจ.สุภัทรดิศ ดิศกุล อดีตคณบดีคณะโบราณคดี ม.ศิลปากร โดยระบุว่า ข้าพเจ้าเห็นด้วยว่ามีเมืองอโยธยา นอกจากนี้ อีกคนที่ให้ความสำคัญมากคือ จิตร ภูมิศักดิ์ โดยยกพงศาวดารมอญและพม่ามาอ้างอิง แต่กลับไม่มีในระบบการศึกษาไทย พูดง่ายๆ คือ อโยธยา ถูกด้อยค่า” นายสุจิตต์กล่าว
นายสุจิตต์ กล่าวว่า สาเหตุที่ต้องมา Save อโยธยา เพราะขณะนี้อยู่ในภาวะเสี่ยงสาปสูญจากโลกโดยไม่หวนกลับ เพราะโครงการรถไฟความเร็วสูง ตนยืนยันว่า ไม่คัดค้านรถไฟ ทั้งยังสนับสนุนอีกด้วย แต่สิ่งที่ต่อต้ายคือการสร้างผ่ากลางเมืองอโยธยาซึ่งเคยถูกทำลายมาแล้วครั้งหนึ่งจากการสร้างเส้นทางรถไฟสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งในยุคนั้นยังไม่มีแนวคิดด้านการอนุรักษ์ แต่เมื่อมาถึงยุคนี้ เหตุใดจึงจะทำลายซ้ำ
“ซากที่เหลือต้องเซฟไว้ ถ้าทำลายครั้งนี้ ก็เท่ากับทำลายหลักฐานทางโบราณคดีทั้งหมด จากที่เคยถูกทำลายไปแล้วครั้งหนึ่ง อโยธยามีความสำคัญมาก แต่กลับไม่ถูกพูดถึงในประวัติศาสตร์ไทย กรมศิลปากรและมหาวิทยาลัยศิลปากรก็พูดถึงอโยธยาแค่ผ่านๆ ไม่เคยอธิบายความสำคัญอย่างเป็นระบบ” นายสุจิตต์กล่าว
ทั้งนี้ รายการในตอนดังกล่าว จะเผยแพร่ผ่านเฟซบุ๊กมติชนออนไลน์, ข่าวสด,ศิลปวัฒนธรรม และยูทูปมติชนทีวี ในวันพฤหัสบดีที่ 25 พฤษภาคมนี้ เวลา 20.00 น.
