นัก ปวศ.รุดชม ‘นิธิทรรศกาล’ ตื่นตาเบื้องหลังปกศิลปวัฒนธรรม ชูผลงานชิ้นตำนาน ส่งอิทธิพลนักวิชาการรุ่นหลัง.
เมื่อวันที่ 30 สิงหาคม ณ มติชน อคาเดมี เขตจตุจักร กรุงเทพฯ สำนักพิมพ์มติชนร่วมกับศูนย์ข้อมูลมติชน (MIC) จัดงาน ‘มติชนเปิดโกดังหนังสือการเมือง’ ครั้งแรก ระหว่างวันที่ 30 ส.ค.-3 ก.ย.66 โดยภายในงานคับคั่งด้วยกองทัพหนังสือการเมืองเล่มสำคัญที่หายาก พร้อมด้วยผลงานของศาสตราจารย์ ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ รวมถึงกิจกรรมเสวนา ‘นิธิแห่งทัศนะและปัญญา’ นอกจากนี้ ยังมีโปรโมชั่นพิเศษและของพรีเมียมอีกมากมาย
ผศ.ดร.ศรัญญู เทพสงเคราะห์ อาจารย์คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวว่า วันนี้ส่วนหนึ่งมาดูหนังสือการเมืองและที่สำคัญคือมาชมนิทรรศการผลงานศาสตราจารย์ ดร.นิธิ เอียวศรีวงศ์ ด้วย
“มาแล้วก็รู้สึกตื่นตาตื่นใจ ที่ได้เห็นงานออริจินัลของอาจารย์นิธิ หลายๆ เล่มพิมพ์ครั้งแรกด้วย เราจะได้เห็นงานดั้งเดิมที่มติชนเป็นผู้จัดพิมพ์ หรือบทความรวบรวมมาจากคอลัมน์ในศิลปวัฒนธรรม ตั้งแค่ช่วงศตวรรษที่ 2520 หลายๆ ปกก็หาซื้อได้ยากมาก แต่ก็โชคดีที่หลายปกยังตีพิมพ์ซ้ำ” ผศ.ดร.ศรัญญูเผย
ผศ.ดร.ศรัญญูกล่าวอีกว่า งานที่จัดแสดงแต่ละปก มันจะมีสตอรี่ของมัน ก็เพิ่งรู้เหมือนกันว่าทำไมปกหนังสือ ศิลปวัฒนธรรมไทย ฉบับพิเศษ การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี ต้องพิมพ์เล่มใหญ่มาก เพราะมันมีบริบทของมันอยู่ในช่วงหลัง 6 ตุลาคม มาเกี่ยวข้องด้วย อย่างงาน ศรีรามเทพนคร ทำไมไม่พิมพ์เป็นพ็อคเก็ตบุ๊กเล่มเล็กๆ
“เล่มแรกที่ผมนึกถึงงานของอาจารย์นิธิ คือ หลักฐานประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ถือว่าเป็นเล่มแรกที่ผมได้อ่านสมัยเรียนปริญญาตรี เล่มนี้ได้เปิดโลกทัศน์ใหม่ๆ ด้านหลักฐานทางประวัติศาสตร์ และวิธีการอ่านหลักฐาน เอาจริง ในฐานะนักเรียนประวัติศาสตร์ทุกคนต้องอ่าน” ผศ.ดร.ศรัญญูกล่าว
ผศ.ดร.ศรัญญูกล่าวอีกว่า อีกเล่มหนึ่ง คือ ประวัติศาสตร์รัตนโกสินทร์ ในพระราชพงศาวดารอยุธยา ซึ่งเล่มนี้เป็นการถอดรื้อความเชื่อเดิมในการอ่านประวัติศาสตร์ ที่อาศัยหลักฐานของพงศาวดาร เราก็จะเห็นว่าประวัติศาสตร์พงศาวดารก็จะให้สตอรี่บอกเล่าเรื่องราวสมัยอยุธยา แต่พอมาอ่านงานของอาจารย์นิธิ ท่านมีการวิพากษ์ว่าหลักฐานชิ้นนี้ มันถูกวิพากษ์ ถูกแต่งขึ้นมาในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ ซึ่งมันก็เป็นหลักฐานสำคัญในการศึกษาประวัติศาสตร์ ช่วงต้นรัตนโกสินทร์ได้
“โดยส่วนตัวผมไม่ได้เป็นศิษย์ก้นกุฏิอาจารย์นิธิ อาจจะเชื่อมโยงอะไรบางอย่างมาด้วยการอ่านหนังสือบางเล่ม อย่างประเด็นเรื่องอนุสาวรีย์ที่ผมศึกษาอยู่ ก็ได้รับอิทธิพลมาจากหนังสือ ชาติไทย เมืองไทย แบบเรียนและอนุสาวรีย์ ก็ได้ไอเดียหลายอย่างมากจากอาจารย์นิธิ และมันช่วงในการคิดและทำงานของตัวเอง
ส่วนตัวผมชื่นชมอาจารย์นิธิ ในฐานะที่ท่านเป็นนักวิชาการคอยตั้งคำถาม กับประเด็นทางสังคม วัฒนธรรมร่วมสมัย และช่วงหลังมาก่อนท่านเสียชีวิต ท่านก็มีจุดยืนทางการเมืองที่ชัดเจน อยู่ฝ่ายประชาธิปไตย เห็นอกเห็นใจคนที่ออกมาเคลื่อนไหว และเรียกได้ว่ามาร่วมสู้เพื่อประชาธิปไตยด้วย” ผศ.ดร.ศรัญญูชี้
ผศ.ดร.ศรัญญูกล่าวว่า งานของอาจารย์นิธิจะอยู่ยาว เป็นงานชิ้นสำคัญในการศึกษาประวัติศาสตร์ในการศึกษาประเด็นทางการเมือง ประเด็นร่วมสมัย ประเด็นทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็หนังสือที่นักเรียนสายประวัติศาสตร์ สังคมศาสตร์ต้องอ่าน อาจจะมีอิทธิพลต่อนักวิชาการรุ่นหลังๆ ด้วย
“มาชมนิทรรศการได้มาทบทวนหลายอย่าง และอีเวนต์ที่มติชนจัดตั้งเวทีเสวนา พาเดินชมนิทรรศการ ให้คุณสุจิตต์ วงษ์เทศ หรือ สุพจน์ แจ้งเร็ว ในฐานะที่เป็นบก.ทำหนังสือมาเล่าว่า กว่าหนังสือจะออกมา มันผ่านกระบวนการอย่างไร
อันนี้น่าสนใจมาก เพราะว่างานของอาจารย์นิธิ มีบริบทตามช่วงเวลาพอสมควร เราจะได้รู้เบื้องหลังเบื้องลึก ก่อนที่หนังสือแต่ละเล่มจะออกมา” ผศ.ดร.ศรัญญูกล่าว
