‘รุ่งโรจน์’ ชวนจ้อง ฃ ฃวด-ฅ ฅน ตอบปม ‘จารึกหลัก 1’ ถ้าปลอม ยุค ร.4 ทรงนำ 2 เสียงนี้มาจากไหน?
เมื่อวันที่ 15 สิงหาคนที่ผ่านมา ที่ห้องประชุมแม่น้ำของ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีการจัดการบรรยายหัวข้อ ‘รัฐชาติ จากมุมมองประวัติศาสตร์และโบราณคดี’ ภายใต้โครงการบูรณาการความรู้และสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ โดยมีนิสิตเข้าร่วมกว่า 300 คน
ในตอนหนึ่ง รศ. ดร. รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล อาจารย์คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง วิทยากร กล่าวถึงประเด็นศิลาจารึกหลักที่ 1 ซึ่งกลับมาถูกพูดถึงและถกเถียงในขณะนี้
รศ.ดร.รุ่งโรจน์ กล่าวว่า ข้อถกเถียงดังกล่าว เกิดขึ้นจากข้อเสนอของ ศ.(พิเศษ) ดร. พิริยะ ไกรฤกษ์ ซึ่งนำเสนอแนวความคิดว่า จารึกพ่อขุนรามคำแหงเป็นพระราชนิพนธ์ของรัชกาลที่ 4 อย่างไรก็ตาม ตนมองประเด็นดังกล่าว ดังนี้
1.รัชกาลที่ 4 ทรงพบจารึกหลักนี้ พร้อมกับศิลาจารึกวัดป่ามะม่วง ของพระมหาธรรมราชาพญาลิไท ถ้าเกิดพระองค์ทรงพระราชนิพนธ์เนื้อความศิลาจารึกหลักนี้จริง เหตุใดเนื้อความที่ปรากฏในศิลาจารึกจึงไม่มีข้อความใดที่ขัดแย้งกับเนื้อหาศิลาจารึกสุโขทัยหลักอื่น เช่นพระนาม พ่อขุนศรีอินทราทิตย์ และ เรื่อง พ่อขุนรามคำแหง เสวยราชย์ต่อจากพ่อขุนบานเมือง ซึ่งพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 ทรงได้ข้อมูลนี้มาได้อย่างไร ทั้งนี้เพราะข้อมูลเอกสารในสมัยของพระองค์ ไม่เอกสารชิ้นใดกล่าวถึงพ่อขุนศรีอินทราทิตย์เลย แต่ลำดับกษัตริย์ราชวงศ์พระร่วงในจารึกหลักที่ 1 กลับสอดคล้องกับ ลำดับกษัตริย์ในจารึกปู่ขุนจิดขุนจอด ซึ่งเพิ่งพบในสมัยรัชกาลที่ 9
2.ในศิลาจารึกหลักนี้ ยังมีการใช้ ตัว “ฃ” “ฅ” ซึ่งนักภาษาศาสตร์พบว่า คำที่ใช้อักขระ 2 ตัวดังกล่าวเหมือนกับในภาษาไทขาว สะท้อนให้เห็นว่า ในสมัยนั้นเรายังสามารถแยกเสียง “ข” กับ “ฃ” และ “ค” กับ “ฅ” แต่ในสมัยรัชกาลที่ 4 เราไม่สามารถแยกเสียงของ “ข” กับ “ฃ” และ “ค” กับ “ฅ” ได้แล้ว แล้วรัชกาลที่ 4 ทรงนำข้อมูลนี้จากไหน
3.กรณีข้อความที่กล่าวว่า “เจ้าเมืองบ่เอาจกอบในไพร่ลู่ทางเพื่อนจูงวัวไปค้า ใครจักใคร่ช้างค้า ใครจักใคร่ม้าค้า ใครจักใคร่ค้าเงือนค้าค้าทองค้า” การสะท้อนให้เห็นถึงการเปิดการค้าเสรี เพราะผลของสัญญาเบาริ่งนั้น
การผูกขาดการค้าเพราะระบบพระคลังสินค้านั้น เพิ่งจะมีขึ้นในสมัยพระเจ้าอยู่หัวปราสาททอง อีกทั้งถ้าข้อความดังกล่าวว่าสะท้อนการค้าเสรีจริง จะวินิจฉัยข้อความในบรรทัดที่ 32 ด้านที่ 2 ของจารึกนครชุม ของพระมหาธรรมราชาพญาลิไท ที่ว่า “ไพร่ฟ้าข้าไทย ขี่เรือไปค้าขี่ม้าไปขาย…….งต้องใจมิได้เพื่อด้วยอำนาจแก่” ว่าเป็นการค้าเสรีด้วยหรือไม่
ทั้งนี้ ใน พ.ศ. 2376 ซึ่งค้นพบจารึกหลักนี้ บริเวณเนินปราสาทกลางเมืองสุโขทัย รัชกาลที่ 4 ยังทรงสมณเพศ ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
รัชกาลที่ 4 ทรงอ่านศิลาจารึกหลักนี้เพียงบางส่วน ต่อมานักปราชญ์ราชบัณฑิตหลายท่านอ่านต่อมา คำอ่านศิลาจารึกที่สมบูรณ์ได้ถูกตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือประชุมศิลาจารึกภาคที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2467
