อดีต สจ. หวั่น ส้วมใหม่ ‘วัดต้นโพธิ์’ บังภูมิทัศน์ ปวศ. คลองลาดชวดโพธิ์
เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม ที่วัดต้นโพธิ์พระศรีมหาโพธิ ต.โคกปีบ อ.ศรีมโหสถ จ.ปราจีนบุรี ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นายธวัชชัย ขยันยิ่ง อายุ 75 ปี อดีตประธานสภาองค์การบริหารส่วนจังหวัดปราจีนบุรี (อบจ.) และ อดีตประธานสภาวัฒนธรรม อ.ศรีมโหสถ กล่าวถึงกรณี วัดต้นโพธิ์พระศรีมหาโพธิ ขออนุญาตกรมศิลปากรสร้างก้องสุขาใหม่แทนห้องสุขาเก่าที่ก่อสร้างมาตั้งแต่สมัยหลวงพ่อเยื้อนก่อนปี 2551 ว่า ตนมีความกังวลถึงความเหมาะสม เนื่องจากจุดที่จะก่อสร้าง ตั้งอยู่ใกล้กับ ‘ปากคลองลาดชวดโพธิ์’ ซึ่งเป็นคลองโบราณหน้าวัดต้นโพธิ์พระศรีมหาโพธิ ทางฝั่งทิศใต้ของต้นพระศรีมหาโพธิ์
นายธวัชชัย กล่าวว่า พื้นที่ดังกล่าว ห่างจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ประมาณ 200 เมตรเศษ ใกล้กับสถานที่จุดบั้งไฟในงานนมัสการต้นพระศรีมหาโพธิ์ เวลาบั้งไฟของใครแพ้ จะถูกนำมาโยนลงคลองแห่งนี้เป็นที่สนุกสนาน
“ในการที่ก่อสร้างห้องส้วมเก่าที่เคยได้ก่อสร้างมาก่อนและและจะก่อสร้างใหม่บริเวณดังกล่าว เห็นว่าไม่เหมาะสม เพราะก่อนหน้าเมื่อปี ปี 2551 เคยมีแผนปรับภูมิทัศน์ไว้จะสร้างทางเดินจากต้นพระศรีมหาโพธิ์มาที่ปากคลองลาดชวดโพธิ์ไว้ก่อนแล้ว ควรย้ายไปที่เหมาะสมฝั่งตรงข้ามกันอยู่ด้านหลังแทน เพราะการที่จะให้สร้างส้วมด้านหน้าพระศรีมหาโพธิ และปากคลองลาดชวดโพธิ์เป็นคลองโบราณจึงไม่เหมาะเหมือนกับสร้างส้วมไว้หน้าบ้าน” นายธวัชชัย กล่าว
สำหรับต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่วัดต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ จังหวัดปราจีนบุรี มีความสำคัญอย่างมากเนื่องจากเชื่อว่าเป็นหน่อที่ได้มาจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ ณ พุทธคยา ประเทศอินเดีย มีอายุมากกว่า 2,500 ปี ซึ่งเป็นสถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ต้นโพธิ์นี้มีขนาดใหญ่และเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย และถือเป็นต้นไม้สัญลักษณ์สำคัญของจังหวัดปราจีนบุรี ได้นำมาตั้งเป็นคำขวัญ จ.ปราจีนบุรีว่า … “ศรีมหาโพธิ์คู่บ้าน ไผ่ตงคู่เมือง ผลไม้ลือเลื่อง เขตเมืองทวารวดี” ปัจจุบันต้นโพธิ์ต้นนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติโดยกรมศิลปากร
ประวัติความเป็นมาต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่วัดต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิเชื่อว่าเป็นหน่อจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่พุทธคยา ประเทศอินเดีย มีตำนานเล่าว่า พระเจ้าทวานัมปะยะดิษฐ์ เจ้าเมืองศรีมโหสถในสมัยขอมเรืองอำนาจ ได้ส่งคณะทูตไปขอหน่อโพธิ์จากอินเดียแล้วนำมาปลูกที่วัดแห่งนี้
ขนาดและลักษณะต้นโพธิ์ เส้นรอบวงประมาณ 20 เมตร สูงประมาณ 30 เมตร ต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่วัดต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิมีความสำคัญทั้งในด้านศาสนา วัฒนธรรม และการท่องเที่ยว เป็นที่เคารพสักการะและเป็นสัญลักษณ์ของจังหวัดปราจีนบุรี
สำหรับปากคลองลาดชวดโพธิ์เป็นคลองโบราณ ตั้งอยู่ด้านทิศใต้ของต้นพระศรีมหาโพธิ์ห่างจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ประมาณ 200 เมตรเศษ ตามตำนานที่เล่าต่อๆกันมา แล้วมาปั้นเป็นปูนปั้นเหนือซุ้มประตูเก่า คลองลาดชวดโพธิ์เป็นเส้นทางผ่านของเรือสำเภาโบราณที่บรรทุกนำต้นพระศรีมหาโพธิ์นำขึ้นจากฝั่งทะเลขึ้นผ่านเข้าคลองลาดชวดโพธิ์มาประดิษฐาน
คลองลาดชวดโพธิ์นี้ยังคงเห็นปรากฏหลักฐานไหลเป็น 2สาย สายแรกไหลผ่านในกลางทุ่งนาเชื่อมกับคลองม่วงขาวไหลแยกออกคลองบางพลวง อ.บ้านสร้าง จ.ปราจีนบุรี ลงแม่น้ำปราจีนบุรี จุดหนึ่ง และ อีกจุดหนึ่งไหลผ่านไปยังบ้านโคกมอญไปออกปากน้ำโจ้โล้ไหลลงแม่น้ำบางปะกงที่ อ.บางคล้า จ.ฉะเชิงเทรา
ด้านนายสี ท้าววสิน อายุ 89 ปี และ นางบุญส่ง ท้าววสิน ภรรยา 76 ปี ร่วมกันเล่าว่า สำหรับพื้นที่ถัดออกไปจากปากคลองลาดชวดโพธิ์เป็นทะเลเก่า แต่ต่อมา ตื้นเขินไป ส่วนคลองลาดชวดโพธิ์ กลายเป็นลาดคลองกว้างราว 5 วาเศษ เริ่มตื้นเขินแต่มองเห็นร่องรอยชัดเจน นอกนั้นกลายเป็นท้องนา
“คลองลาดชวดโพธิ์นั้นเป็นคลองโบราณตนเองเห็นมาตั้งแต่เกิด เดิมลึกเข้ามาเกือบถึงต้นพระศรีมหาโพธิ ตามตำนานที่เล่าขานต่อๆกันมาของผู้เฒ่าผู้แก่ รุ่นต่อรุ่นแล้วทำการปั้นรูปปูนปั้นบอกเล่าเรื่องไว้ที่เหนือซุ้มประตูปากทางเข้าวิหารคตต้นพระศรีมหาโพธินั้น คนเห็นจะเข้าใจทันที
โดยในรูปปูนปั้นเล่าเรื่องราวถึง สมัยโบราณได้นำหน่อต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นเดียวกันกับที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้เมืองพุทธคยา บรรทุกใส่เรือสำเภามาทางทะเลผ่านเข้ามาทางปากคลองลาดชวดโพธิ์ แล้วเรือมาติดโคกบริเวณปากคลองชวดโพธิ์ แล่นต่อไม่ได้ จึงนำหน่อต้นพระศรีมหาโพธิ์มาปลูกไว้ในบริเวณปัจจุบันนี้ แต่ตอนนี้ซุ้มประตูบอกเล่าตำนานความเป็นมาดังกล่าวหลังจากรื้อออกไปแล้วยังไม่รู้ว่าไปอยู่ที่ไหน
แต่เดิมนั้นคลองลาดชวดโพธิ์อยู่เกือบถึงต้นโพธิ์พระศรีมหาโพธิ แล้วมีการถมออกไปเรื่อย ๆ เพื่อทำวิหารคดไม้ที่ล้อมรอบต้นโพธิ์มีแห่งเดียวในไทย แต่ได้รื้อแบบไม้ออกทำเป็นวิหารคตปูนต่อมา ” นายสีและนางบุญส่ง เล่า
ด้านนายธงชัย มีตัน อายุ 64 ปี กล่าวว่า เมื่อครั้งที่ตนอายุ 3-4 ขวบ เคยวิ่งเล่นคลองลาดชวดโพธิ์ มีเรื่องเล่าต่อกันมา ว่าเรือสินค้าเข้ามา และมีการอัญเชิญต้นพระศรีมหาโพธิใส่เรือมาทางปากคลองลาดชวดโพธิ์ แต่เรือมีปัญหาแล่นต่อไปไม่ได้จึงจอดซ่อม แล้วนำต้นพระศรีมหาโพธิ์ลงมาไว้ที่ตั้งในปัจจุบันจนเติบโตใหญ่งอกงามถึงทุกกวันนี้
ด้านยายบุญมา ภาวสิน อายุ 95 ปี กล่าวว่า ตำนานที่เล่าสืบต่อ ๆ กันมาของหน่อต้นพระศรีมหาโพธิ์ คือ มีการบรรทุกใส่เรือสำเภามาจากอินเดียทางทะเลผ่านเข้ามาทางปากคลองลาดชวดโพธิ์ แต่เรือมาเกยตื้นแล่นต่อไปไม่ได้ ต้นพระศรีมหาโพธิ์จึงได้นำมาไว้ในที่ปัจจุบันนี้ ในคลองลาดชวดโพธิ์นั้น สมัยก่อนเคยเห็นเรือพาย เรือถ่อเข้ามาในคลองลาดชวดโพธิ์ แต่เรือขนาดใหญ่เข้ามาไม่ได้ต้องจอดรอด้านนอก
