“ผ้าไทย” ไม่ได้เป็นเพียงมรดกทางวัฒนธรรม หากแต่กำลังกลายเป็นพลังสร้างสรรค์ทางเศรษฐกิจ ที่รอการต่อยอดจากคนรุ่นใหม่ให้ก้าวสู่เวทีโลกอย่างมั่นคง
ท่ามกลางกระแสโลกที่ให้ความสำคัญกับอัตลักษณ์และความยั่งยืน “ผ้าไทย” กำลังถูกยกระดับจากงานหัตถศิลป์พื้นถิ่น สู่สินค้าเชิงสร้างสรรค์ที่มีศักยภาพแข่งขันในระดับสากล ล่าสุด กรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) ร่วมกับมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) เปิดเวที การประกวดออกแบบลายผ้าไทยสู่สากลเพื่อการต่อยอดและพัฒนา (Cultural Textile Awards 2026) ภายใต้โครงการพัฒนามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมผ้าไทยสู่สากล ประจำปี 2569
นางยุถิกา อิศรางกูร ณ อยุธยา อธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม (สวธ.) กล่าวว่า สวธ.สานต่อการประกวดออกแบบลายผ้าไทยสู่สากลเพื่อการต่อยอดและพัฒนา โดยมุ่งเน้นให้กลุ่มผู้ประกอบการผ้าไทยในทุกระดับ รวมถึงนิสิต นักศึกษา และผู้สนใจด้านการออกแบบแฟชั่น นำองค์ความรู้จากหนังสือแนวโน้มและทิศทางผ้าไทยและการออกแบบเครื่องแต่งกายด้วยผ้าไทย มาใช้ในการออกแบบสร้างสรรค์ลายผ้าไทยใหม่ๆ เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของตลาดไปสู่ความยั่งยืน โดยการประกวดแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ผ้าไหม ผ้าฝ้าย และสิ่งทอสร้างสรรค์ เน้นการแสดงถึงความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบผ้าที่สามารถถ่ายทอดแรงบันดาลใจแนวความคิดการประยุกต์ใช้มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในท้องถิ่นออกมาเป็นผลงานการออกแบบผ้าที่สวยงามและสามารถผลิตได้จริง
“สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงพระกรุณารับเป็นบรรณาธิการ เพื่อรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับผ้าไทยในมิติต่างๆ ที่เป็นสากลมาพัฒนาต่อยอดมรดกภูมิปัญญาผ้าไทย เสริมสร้างและเผยแพร่ภาพลักษณ์ที่มีความทันสมัยให้แก่วงการผ้าไทย เป็นการนำทุนทางวัฒนธรรมมาสร้างสรรค์และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ สร้างแรงบันดาลใจและเพิ่มพูนทักษะความรู้ ในการนำเสนอการออกแบบสร้างสรรค์ลายผ้าไทยใหม่ๆ เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของตลาดไปสู่ความยั่งยืน และหวังว่าจะได้ชื่นชมผลงานสร้างสรรค์การออกแบบผ้าไทยในรูปแบบที่ทันสมัย แต่ยังคงเอกลักษณ์ผ้าทอไทยที่งดงาม” อธิบดี สวธ.กล่าว
ด้าน นางปรารถนา คงสำราญ ผู้อำนวยการศูนย์บริการวิชาการ มศว กล่าวว่า การประกวดดำเนินต่อเนื่องเป็นปีที่ 6 วัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่และถ่ายทอดองค์ความรู้จากหนังสือแนวโน้มและทิศทางผ้าไทยและการออกแบบเครื่องแต่งกายด้วยผ้าไทย (Thai Textiles Trend Book) ต่อยอดจากองค์ความรู้สู่การปฏิบัติได้จริง กิจกรรมการประกวดออกแบบลายผ้าไทยสู่สากลเพื่อการต่อยอดและพัฒนา ได้รับความอนุเคราะห์จากผู้เชี่ยวชาญด้านผ้าไทย ที่ปรึกษาด้านภาพลักษณ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านแฟชั่น อาจารย์มหาวิทยาลัย และนักออกแบบที่มีชื่อเสียงจากเวทีแฟชั่นในระดับสากล ร่วมเป็นวิทยากร
เผยแพร่และถ่ายทอดองค์ความรู้จากหนังสือแนวโน้มและทิศทางผ้าไทยและการออกแบบเครื่องแต่งกายด้วยผ้าไทย เล่มที่ 6 (Thai Textiles Trend Book Autumn/Winter 2025-2026) แนวคิดหลักคือ “กรุยทาง-สร้างฝัน The Dynamic Trailblazer” กล่าวถึงบุคคลบางคนที่ไม่ยอมรีรอให้การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นตามวัฏจักรธรรมชาติ แต่พวกเขาจะลุกขึ้นมาบุกเบิกสิ่งที่อยากเปลี่ยนเสียเอง พวกเขาคือ นักทลายกรอบ จอมลบล้างกฎเกณฑ์ ผู้มีพลังงานล้นเหลือ และมีแสงสว่างในตัวเองมากจนสามารถส่องนำทางให้ผู้อื่นเดินตามเส้นทาง คนเช่นนี้เองที่ทำให้โลกเดินหน้า และกรุยทางให้สิ่งใหม่ๆ เกิดขึ้นได้ กลุ่มสีสำคัญ คือกลุ่มสีสันแห่งการงอกงาม เริ่มจากสีดินร่วนน้ำตาลเข้มของความอุดมสมบูรณ์ สเขียวหม่นของมูลช้างอันเป็นสารอาหารจำเป็นต่อการผลิโตของพืชพรรณที่มีทั้งผักพื้นบ้าน ดอกไม้ริมทาง และผลไม้ในท้องถิ่น อาทิ ดอกชมจันทร์สีเขียวอ่อน ช่อขจร สีเหลืองนวล ดอกว่านหางจระเข้ที่มีช่อดอกสีส้มหวาน ทุ่งโสนสีเหลืองสล่างสว่าง เปลือกสีชมพูสวยของลูกมะแขว่น และเนื้อมะตูมสีส้มแก่
การประกวดแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ผ้าไหม ผ้าฝ้าย และสิ่งทอสร้างสรรค์ สามารถส่งผลงานได้ไม่จำกัดจำนวน โดยเน้นที่การแสดงถึงความคิดสร้างสรรค์ในการออกแบบผ้าที่สามารถถ่ายทอดแรงบันดาลใจ แนวความคิดการประยุกต์ใช้มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในท้องถิ่นออกมาเป็นผลงานการออกแบบผ้าที่สวยงามและสามารถผลิตได้จริง ส่งผลงานได้ตั้งแต่บัดนี้ถึงวันที่ 2 มิถุนายน 2569
รายละเอียดการรับสมัครและการส่งผลงานออกแบบ/สร้างสรรค์เข้าประกวด ผู้สนใจสามารถติดตามได้ในเว็บไซต์และสื่อโซเชียลมีเดียทุกช่องทางของกรมส่งเสริมวัฒนธรรม Facebook ศูนย์บริการวิชาการ มศว Facebook : Cultural Textile Awards
นาทีนี้ “ผ้าไทย” อาจไม่ใช่เพียงสิ่งที่ต้องอนุรักษ์ แต่คือโอกาสที่ต้อง “ต่อยอด” และเวทีนี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการพาภูมิปัญญาไทยก้าวไกลสู่สายตานานาชาติอย่างภาคภูมิ
