เมื่อวันที่ 21 ธันวาคม ที่ห้องประชุมใหญ่สำนักงานหนังสือพิมพ์ข่าวสด สโมสรศิลปวัฒนธรรมเสวนา โดยนิตยสารศิลปวัฒนธรรม ร่วมกับ สำนักพิมพ์มติชน จัดงานเสวนา “พื้นบ้านชานเมือง วิถีชาวบ้านไทยในบทเพลง” นำเสวนาโดย นางขวัญจิต ศรีประจันต์ แม่เพลงเมืองสุพรรณฯ-ศิลปินแห่งชาติ และนายเอนก นาวิกมูล ผู้สร้างงานอมตะ “เพลงนอกศตวรรษ” ดำเนินการเสวนา
นายเอนกกล่าวว่า บทเพลงพื้นบ้านควรถูกบันทึกเอาไว้ก่อนที่จะหายไป เพราะเป็นสิ่งที่อยู่คู่วิถีชีวิตของคนไทยมาช้านาน โดยเฉพาะบทเพลงในสมัยอดีต เช่น เพลงปรบไก่ และเพลงเทพทอง ที่แทบจะหาฟังไม่ได้แล้ว การเสวนาครั้งนี้จึงเป็นเสมือนการได้ทบทวนถึงชีวิตของพ่อเพลงแม่เพลงยุคเก่าผ่านเรื่องราวของแม่เพลงขวัญจิต ศรีประจันต์ ซึ่งจะเห็นได้ว่าแต่ละท่านมีชีวประวัติที่ถูกบันทึกไว้สั้นมาก ด้วยข้อจำกัดเรื่องหน้ากระดาษสมัยก่อน
สำหรับบทเพลงพื้นบ้านนั้น จะกล่าวถึงเพลงพื้นบ้านภาคกลางโดยรวม ซึ่งมีทำนองเพลงประมาณ 47 บทเพลง โดยจะแบ่งตามช่วงเวลาที่ร้องหลักๆ แล้วประกอบด้วย 3 ช่วงเวลา คือ ฤดูน้ำหลาก ฤดูเกี่ยวข้าว และประเพณีสงกรานต์ นอกจากนี้ยังมีบทเพลงที่ร้องได้ทุกเทศกาล เช่น เพลงฉ่อย เพลงอีแซ็ว ซึ่งเป็นบทเพลงที่ยังคงมีอยู่ในปัจจุบัน เพราะสามารถปรับให้เข้ากับปัจจุบันได้
ทั้งนี้ ภายในงานเสวนา แม่เพลงขวัญจิตได้ขับร้องบทเพลงสาธิตทั้งหมด 4 เพลง คือ เพลงเรือ กลอนเรือ เพลงเกี่ยวข้าว เพลงพวงมาลัย และเพลงอีแซ็ว
ด้าน นางขวัญจิต ศรีประจันต์ หรือเกลียว เสร็จกิจ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (เพลงพื้นบ้าน-อีแซ็ว) ปี 2539 เล่าว่า ปีนี้อายุ 70 ปีแล้ว ชีวิตการเป็นศิลปินสมัยก่อนนั้น เวลามีแฟนจะไม่ให้เปิดเผย แต่ตนถือสัจธรรมไม่อยากปิดบัง เลยเปิดเผยไปเลย
นางขวัญจิตกล่าวอีกว่า จุดเริ่มต้นของการเริ่มแต่งเพลงคือตอนที่มีบริษัทหนึ่งมาจ้างให้ไปอัดตอนร้องเพลงออกวิทยุ ทั้งหมด 22 ตอน ซึ่งเมื่ออัดไปเรื่อยๆ เนื้อเพลงหมด ในขณะนั้นจึงต้องแต่งเพลงเอง โดยอาศัยครูพักลักจำสร้างทำนองของตัวเอง คือ “กลอนเรือ” ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับแม่เชื่อม แม่บัวผัน ซึ่งเป็นบุคคลที่มีบทบาทในชีวิตของขวัญจิต
“คนฟังไม่เป็น เขาก็ว่าเก่ง ไปร้องที่ไหนก็ชนะ แต่จริงๆ ไม่มีเนื้อ เราก็ต้องแต่งให้ได้ มาถึงขนาดนี้แล้ว ต้องไปให้ได้ เรามุ่งมาเพื่อมีชื่อเสียง ก็ต้องไปต่อ ถ้าไม่ทำจะกลับไปพร้อมอะไร ก็มีแต่หนี้สิ้น” นางขวัญจิตกล่าว
อนึ่ง สโมสรศิลปวัฒนธรรมเสวนาจะจัดการเสวนาในหัวข้อน่าสนใจเดือนละ 1 ครั้ง ในวันพฤหัสบดีของสัปดาห์ที่ 3 โดยผู้สนใจสามารถเข้าร่วมและสำรองที่นั่งได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย โทร 0-2580-0021-40 ต่อ 1206
