จากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งแกนนำกลุ่มก่อเหตุที่ลดน้อยลงเนื่องจากหลบหนี ถูกจับกุม และเสียชีวิต จึงต้องดึงเอากลุ่มรุ่นใหม่เข้ามาทดแทน ที่เรียกว่ากลุ่มเยาวชนปฏิบัติ หรือกลุ่มเปอร์มูดอที่ยังโนเนม
กลุ่มนี้ฝ่ายความมั่นคงประเมินว่ายังไม่มีอุดมการณ์เข้มแข็ง ยังมีความสามารถน้อย และต้องตระเวนก่อเหตุในพื้นที่ต่างๆ จากเดิมที่จะก่อเหตุในเขตพื้นที่ใครพื้นที่มัน รวมทั้งการก่อเหตุที่มีผลประโยชน์แอบแฝง
ดังนั้น พล.ท.ปิยวัฒน์ นาควานิช แม่ทัพภาคที่ 4 จึงวางแนวนโยบายใหม่ในการแก้ไขปัญหาเชิงรุก โดยให้ผู้บังคับหน่วยเฉพาะกิจนำทุกภาคส่วนเข้ามาร่วมแก้ไขปัญหาในทุกมิติอย่างมีเอกภาพ ทำให้ประชาชนเห็นการปฏิบัติที่ประสบความสำเร็จแบบจับต้องได้จริง ให้ประชาชนมีส่วนรับรู้
ขณะเดียวกัน พล.ต.จตุพร กลัมพสุต ผบ.ฉก.ปัตตานี ได้นำแนวนโยบายของแม่ทัพภาคที่ 4 มาแปรเป็นแผนปฏิบัติการให้เป็นผลสำเร็จ
พล.ต.จตุพรเล่าถึงที่มาที่ไปว่า จากเหตุปล้นเต็นท์รถ 6 คันที่ จ.สงขลา ไปทำคาร์บอมบ์ที่ จ.ปัตตานีนั้น การสืบสวนลึกลงไปทำให้รู้ว่าเหตุการณ์มันมีความซับซ้อนเรื่องขัดผลประโยชน์เข้ามาแฝงด้วย
“สถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่เปลี่ยนไป อย่ามองเพียงมิติความไม่สงบของกลุ่มแบ่งแยกดินแดนอ้างอุดมการณ์เพียงอย่างเดียว ดังนั้น พล.ท.ปิยวัฒน์ นาควานิช แม่ทัพภาคที่ 4 จึงมีแนวนโยบายให้แต่ละหน่วยจัดบริหารแนวความคิดใหม่ๆ เข้ามาเสริมการแก้ไข” ผบ.ฉก.ปัตตานีเกริ่นนำ
ก่อนจะแจกแจงรายละเอียดว่า ความพยายามที่ต้องทำให้ประชาชนเกิดความเชื่อมั่นต่อหน่วยงานรัฐและการบังคับใช้กฎหมาย ที่เราทำกันแล้วหลังเกิดเหตุระเบิดห้างบิ๊กซี สาขาปัตตานี เรานำผู้ที่ก่อเหตุที่จับกุมได้มาแถลงข่าวทุกครั้ง เพื่อให้ผู้ก่อเหตุบอกเล่าสิ่งที่ทำไปเพราะอะไร เพื่อให้เกิดชัดเจนว่าผู้ที่ก่อเหตุถูกข่มขู่บังคับ หากไม่ทำก็จะมีอันตรายกับตนเองหรือคนในครอบครัว เหล่านี้คืออำนาจมืดที่ยังเกิดขึ้นในพื้นที่ และยังเป็นวิธีการที่ใช้ควบคุมไม่ให้คนออกจากขบวนการ เป็นลักษณะของการป้องกันไม่ให้สาวถึงผู้บงการใหญ่
จากการควบคุมตัวกลุ่มผู้ก่อเหตุรุนแรงที่ผ่านมานับ 10 คน คำถามที่ถามคือทุกคนต้องการอะไร หากต้องการจะปกครองตนเองแล้วถามความคิดเห็นประชาชนหรือยัง เมื่อยังไม่ได้ถามแล้วจะมาทึกทักเอาว่าทำไปเพราะความต้องการจากประชาชน แต่กลับทำให้ประชาชนความเดือดร้อน แล้วยังมาบังคับข่มขู่ ทางหน่วยต้องช่วยเหลือพี่น้องประชาชน ให้มีความเชื่อมั่นให้ได้
ขณะนี้ประชาชนต่างรู้ว่าพฤติกรรมขบวนการแล้วว่าไม่ใช่อุดมการณ์ แต่ที่มีอยู่มันก็อยู่กับกลุ่มหนึ่งที่อยู่นอกประเทศ ที่ไม่เคยมาเสี่ยงเป็นเสี่ยงตายกับกลุ่มที่ปฏิบัติอยู่ในพื้นที่ อีกทั้งยังได้รับสนับสนุนงบประมาณมากมายจากหลายทางมาใช้อย่างสุขสบาย
ที่สำคัญเราต้องแยกระหว่างความเชื่อ ความศรัทธา กับความจำเป็น ตอนนี้ความเชื่อกับความศรัทธาต่อขบวนการกำลังเสื่อมลง สังเกตได้จากกลุ่มผู้ที่ถูกควบคุมตัวมาได้นั้น เมื่อได้พูดคุยกันแล้วต่างก็ยินยอมที่จะให้ข้อมูลกับเจ้าหน้าที่มากขึ้น พอถามสาเหตุ เขาต่างบอกเหมือนกันว่าหมดความเชื่อ ความศรัทธา มันต่างจากก่อน ที่เขาต้องยึดมั่นในอุดมการณ์กับเรื่องที่เคยสาบานตน
สิ่งนี้อยู่ในช่วงระยะส่งผ่านที่แนวโน้มเป็นเรื่องที่ดีมากขึ้น เช่น เหตุระเบิดที่สายบุรีล่าสุด หลังเกิดเหตุเพียงวันเดียวชาวบ้านต่างก็แอบมาให้ข้อมูลว่าเขาเห็นอะไร รู้อะไร ตั้งแต่กลางคืนนั้นมีคนมาทำอะไรอยู่บนถนน มีการขนย้ายสิ่งของอะไรบ้าง มาจากทางไหน หลบไปทางไหน ต่างจากเมื่อก่อนที่ไม่กล้าให้ข้อมูลข่าวสาร สิ่งที่ภาครัฐจะต้องทำต่อไปก็คือต้องให้ชาวบ้านเกิดความมั่นใจว่าช่วยรัฐแล้วจะได้รับการคุ้มครองจริง
หลายคนในขบวนการก็มาขอเข้าโครงการคุ้มครองพยาน ยอมขึ้นศาลเป็นพยานในหลายเหตุการณ์ กระบวนการในโครงการนี้มีความชัดเจนและเข้มแข็งมากขึ้น เพราะมีหน่วยงานต่างๆ เข้ามาร่วมมากขึ้น ตั้งแต่กระทรวงยุติธรรมที่ลงมารับงานตรงนี้อย่างเต็มตัว เมื่อผู้มาเข้าโครงการคุ้มครองพยานแล้วยังมีการดูแลระยะยาว จนกว่าจะเสร็จสิ้น และรู้สึกได้ว่าไม่อันตราย
ระหว่างอยู่ในโครงการก็จะมีค่าใช้จ่ายดูแล มีที่พักที่อาศัย หรือหางานให้ และยังมีเจ้าหน้าที่คอยคุ้มครองในยามขึ้นศาล หรือแม้แต่ยามถูกข่มขู่รู้สึกไม่มีความปลอดภัยก็จะจัดเจ้าหน้าที่เข้ามาคอยดูแล
กระบวนการตรงนี้ยังไม่เคยปรากฏอย่างเต็มรูปแบบมาก่อน เหล่านี้จึงเป็นมิติใหม่ที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่ปี 2559 เป็นต้นมา ตอนนี้เริ่มมีเข้ามามากแล้ว
ส่วนการจัดตั้งหน่วยเฉพาะกิจเชิงรุกทำหน้าที่ตรวจสอบสืบสวน รวมทั้งการข่าวและการวิเคราะห์ผลการปฏิบัติงานอย่างเป็นระบบ เพื่อนำมาสู่การบริหารจัดการสถานการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพนั้น ตอนนี้ทุกหน่วยปรับการทำงานจนเป็นหนึ่งเดียว
หลายเหตุการณ์ที่ผ่านมา หลายคนอาจมองว่ายังเป็นในลักษณะต่างคนต่างทำ เพราะก่อนนี้สถานการณ์มันบีบบังคับให้แต่ละพื้นที่ต้องดูแลในส่วนของงานตัวเองก่อน แต่ช่วงหลังเป็นลักษณะการหมุนเวียนของการก่อเหตุ ทางกองทัพภาคที่ 4 จึงปรับแนวการปฏิบัติด้วยการตั้งชุดปฏิบัติการพิเศษร่วม มาทำงานร่วมกัน เป็นทีมผสมทั้งตำรวจ ทหาร ฝ่ายปกครอง มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารนำไปสู่การร่วมมือกันจนประสบความสำเร็จ
ทั้งนี้ ยังวางระบบเครือข่าย ตั้งแต่หมู่บ้าน ตำบล อำเภอ จนถึงจังหวัด เป็นเครือข่ายงานข่าวที่เป็นระบบ ประกอบไปด้วยแหล่งข่าวที่เป็นประชาชนในหมู่บ้าน ตั้งเป็นชุดปฏิบัติการข่าวถึงระดับตำบล มีในทุกตำบล มี บก.อยู่ที่ศูนย์ปฏิบัติการอำเภอ มีสายงานข่าวของหน่วยต่างๆ ทั้งทหาร ตำรวจ ฝ่ายปกครอง กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เข้ามาเป็นส่วนงานสื่อสารด้านการข่าวกรอง
นอกจากนี้ จะมีหน่วยเฉพาะกิจในพื้นที่ช่วยเป็นพี่เลี้ยงทำงานข่าว และมีผู้ควบคุมดูแลนำข้อมูลข่าวสารไปแจกจ่ายให้แหล่งข่าวแต่ละพื้นที่ จากนั้นก็รวบรวมข้อมูลข่าวสารกลับมาวิเคราะห์ ก่อนจะรายงานไปที่ระดับจังหวัด
เครือข่ายนี้ช่วยให้การวิเคราะห์ข้อมูลข่าวสาร การเฝ้าระวังป้องกันมีความแม่นยำมากขึ้น และยังมีความชัดเจนทั้งสถานที่จะเกิดเหตุ เวลาเกิดเหตุ และกลุ่มตัวผู้ก่อเหตุ ต่างจากก่อนเราไม่สามารถรับรู้ข้อมูลข่าวสารเหล่านี้ได้อย่างเที่ยงตรง
นอกจากนี้ ยังมีมาตรการช่วยเหลือพี่น้องประชาชน ก่อนหน้านี้ความเป็นอยู่ของชาวบ้านยากลำบาก ไม่สามารถประกอบอาชีพได้อย่างปกติสุข แต่ปัจจุบันอาชีพต่างๆ ทั้งการเกษตร การทำประมงพื้นบ้านดีขึ้น
จากจับปลามาขายราคาไม่กี่ 10 บาท ปัจจุบันนำมาแปรรูปขายได้ราคานับ 100 บาท ทำให้รายได้มากขึ้น
สะท้อนให้เห็นชัดเจนว่า ที่เคยคิดว่าทหารทำแค่หน้าที่สู้รบแตกหักนั้นไม่ใช่แล้ว นโยบายท่านแม่ทัพภาคที่ 4 เน้นการส่งเสริมให้เห็นอย่างชัดเจน ตอนนี้เราไม่ต้องพูดถึงเรื่องการสู้รบเอาชนะกัน เพราะทุกคนคือคนไทยด้วยกัน
ศัตรูที่แท้จริงตอนนี้คือ ความยากจนของประชาชนในพื้นที่
ถ้าประชาชนอยู่ดี กินดี เขาก็จะไม่สนใจกับสถานการณ์ ใครต้องการเอกราช ใครต้องการแบ่งแยกดินแดน เมื่อเขามีรายได้ มีความเป็นอยู่ดี ลูกๆ ได้เรียนที่ดีๆ หรือเรียนในระดับ
ที่สูง เมื่อมีการศึกษาสูงก็จะมีความคิด มีความฉลาด เขาสามารถแยกแยะออกว่าอะไรดี อะไรไม่ดี
สิ่งที่ทหารทำอยู่ตอนนี้ก็เพียงการควบคุมพื้นที่ ป้องกันเหตุไม่ให้คนร้ายเข้ามาสร้างสถานการณ์ และสร้างเงื่อนไขที่นำไปสู่การสร้างความแตกแยก ทำร้ายประชาชน และอยู่ร่วมกับชาวบ้าน เพื่อรับรู้ความต้องการของแต่ละหมู่บ้าน และนำข้อมูลความต้องการของประชาชนส่งต่อไปถึงระดับจังหวัด
และร่วมผลักดันให้ทุกระดับลงมาช่วยเหลือประชาชนได้ตรงเป้าหมาย
ตรงนี้ต่างหาก คือ งานสำคัญที่ทหารทำอยู่ในขณะนี้
