เพื่อลดการใช้พลังงานไฟฟ้า *มหาวิทยาลัยพะเยา (มพ.)* จึงวิจัยด้านการลดการใช้พลังงาน โดยการใช้พลังงานหมุนเวียน ร่วมกับการประหยัดพลังงาน ด้วยการสร้าง “บ้านต้นแบบที่ใช้พลังงานเป็นศูนย์” หรือ Zero energy smart house เพื่อเป็นศูนย์การเรียนรู้ทางด้านเทคโนโลยีประหยัดพลังงาน และการใช้พลังงานหมุนเวียน โดยหวังให้เป็นต้นแบบอาคารประหยัดพลังงาน และเป็นศูนย์ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ชุมชน
ดร.นพรัตน์ เกตขาว คณะวิศวกรรมศาสตร์ มพ.เล่าว่า Zero energy smart house เป็นบ้านต้นแบบที่ได้รับการออกแบบตามหลักการประหยัดพลังงาน โดยเน้นลดความร้อนเข้าสู่ตัวอาคาร เช่น ติดฉนวนกันความร้อนที่หลังคาและผนัง ติดตั้งกระจกตัดความร้อน การเลือกใช้สีตัวอาคาร ทำให้ลดขนาดเครื่องปรับอากาศที่ใช้ในห้องจากเดิมที่ใช้ขนาด 18,000 บีทียู/ชม. เหลือขนาด 12,000 บีทียู/ชม. ทำให้ลดค่าใช้จ่าย จากการวิจัยพบว่าอุปกรณ์ที่ใช้พลังงานไฟฟ้าสูงเป็นลำดับแรกๆ คือ เครื่องปรับอากาศ เครื่องทำน้ำอุ่น โทรทัศน์ และหลอดไฟ จึงนำเทคโนโลยีใหม่ๆ เสริมเข้าไปในอุปกรณ์ไฟฟ้าหลักๆ ที่ใช้ในครัวเรือนของบ้านต้นแบบประหยัดพลังงาน เช่น ระบบแสงสว่างจากดวงอาทิตย์ โดยนำระบบเลนส์และท่อนำแสง (Solar light tube) จากพระอาทิตย์เข้าสู่ตัวอาคารมาใช้แทนหลอดไฟ 100% ช่วยประหยัดพลังงาน ลดต้นทุนด้านไฟฟ้า และช่วยลดสภาวะโลกร้อนด้วยพลังธรรมชาติ
นอกจากนี้ ยังมีระบบเครื่องปรับอากาศพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Hybrid Air) จุดเด่นคือใช้พลังงานจากแสงอาทิตย์ได้โดยตรง เป็นแบบอินเวอร์เตอร์ที่ใช้กำลังไฟฟ้าต่ำ เหมาะกับการใช้งานคู่กับโซลาร์เซลล์ และยังทำงานได้ 2 ระบบ คือ รับทั้งไฟบ้านและไฟจากโซลาร์เซลล์ โดยสลับการทำงานอัตโนมัติ รวมทั้งให้ความเย็นและความร้อนได้ในเครื่องเดียว ใช้งานได้ทั้งเป็น Air Conditioner และ Heat pump ที่ใช้พลังงานต่ำกว่าฮีตเตอร์ประมาณ 3 เท่า อีกทั้งมีเครื่องทำน้ำร้อนฟรีจากเครื่องปรับอากาศ ได้รับการออกแบบมาเพื่อผลิตน้ำร้อนอุณหภูมิสูง โดยไม่ใช้พลังงานไฟฟ้า และช่วยในกระบวนการระบายความร้อนของเครื่องปรับอากาศที่ต่อพ่วง ทำให้เครื่องปรับอากาศทำงานดีขึ้น ติดตั้งได้กับเครื่องปรับอากาศทุกยี่ห้อ ง่าย ใช้งานได้ทุกสภาวะอากาศ
นอกจากนี้ ยังติดตั้งระบบติดตามค่าไฟฟ้าแบบเรียลไทม์ ที่แสดงผลค่าไฟฟ้าผ่านแอพพลิเคชั่นบนมือถือ หรือบนหน้าเว็บไซต์ ทำให้ตรวจสอบค่าไฟฟ้าได้ตลอดเวลา และบริหารจัดการค่าไฟฟ้าได้ตามที่ต้องการ
