“จับฝ้ายเป็นมัด มาคัดเรียงเส้น ย้อมด้วยใจเย็น ค่อยเห็นเป็นไป กะเพรา ใบสัก ใช้หมักต้มใส่ เกิดสีเส้นใย สวยใสงามตา
จัดเป็นผ้าทอ ก่อผืนล้ำค่า โยงเส้นฝ้ายมา ผูกต่อทอใจ”
“ทักษะอาชีพดี มีคุณธรรม” อัตลักษณ์ที่แสดงให้เห็นความเป็นตัวตนของโรงเรียนบ้านยะพอ เน้นให้นักเรียนมีทักษะอาชีพที่ดี บนพื้นฐานของความมีคุณธรรม โรงเรียนได้เล็งเห็นความสำคัญของวัฒนธรรม และการสานต่อของภูมิปัญญาในท้องถิ่น ซึ่งก็คือ การทอผ้า ตามวิถีของชาว ปกากะญอ (กะเหรี่ยง) สอดคล้องกับภูมิสังคมทั้งในด้านพื้นที่ ด้านสังคมวิทยาที่เกี่ยวกับนิสัยใจคอและพื้นฐานทางวัฒนธรรมของคนในพื้นที่เป็นหลัก นอกไปจากนี้ยังเป็นการรักษาสิ่งดีๆ ที่มีอยู่แล้วให้คงอยู่ด้วย ….
สุวิชชาภรณ์ กฤตยาเกียรณ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านยะพอ เปิดเผยว่า โรงเรียนได้รับการสนับสนุนงบประมาณในการพัฒนาทักษะอาชีพจากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ทำให้ได้ต่อยอดโครงการพัฒนาทักษะอาชีพของนักเรียนขึ้นอย่างเป็นระบบและเป็นรูปธรรม ในส่วนตัวมองถึงจุดแข็งและโอกาสของทางโรงเรียนที่มีอยู่ นั่นก็คือนักเรียนเป็นชนเผ่าปกากะญอและส่วนใหญ่ทอผ้าเป็น เนื่องจากผู้ปกครองต้องทอผ้าใส่เองและทอให้บุตรหลานใส่ จึงเกิดการเรียนรู้ตามวิถีภายในครอบครัว โรงเรียนจึงมีหน้าที่ในการส่งเสริมให้นักเรียนมีทักษะที่สามารถนำเอาความรู้ที่มีอยู่ไปประกอบอาชีพได้ โดยที่จะต้องคงความเป็นเอกลักษณ์ วัฒนธรรมของชาวปกากะญอแต่อีกนัยหนึ่งก็ต้องให้เข้ากับยุคสมัย เมื่อได้แนวคิดแล้ว ทางโรงเรียนจึงได้จัดให้มีโครงการพัฒนาทักษะอาชีพ ผ้าทอปกากะญอ โดยเริ่มตั้งแต่การปลูกพืชเพื่อนำมาทำน้ำย้อม การย้อมเส้นฝ้าย การทอ การแปรรูปและการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์นี้ขึ้น
ครูนุกนิก-ณฐพร มูลวงษ์ และ ครูบุ๋ม-รัตนาภรณ์ ลังกาวงศ์ เล่าว่า จุดเริ่มต้นของการทอผ้าปกากะญอกันเชื้อรา เริ่มจากการพบกับปัญหาการใช้ชีวิตในบ้านพักครู ช่วงฤดูฝนจะมีความชื้นเกิดตามผนังบ้านพัก ส่งผลให้มีเชื้อราขึ้นตามผนังและเสื้อผ้า ในชั่วโมงสอนรายวิชาวิทยาศาสตร์เพิ่มเติมในระดับมัธยมต้น จึงมีการสนทนาเรื่องนี้กับนักเรียนถึงปัญหาที่พบและสอบถามว่านักเรียนพบเจอกับปัญหาดังกล่าวหรือไม่ เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่บทเรียนการทำโครงงานวิทยาศาสตร์ในขั้นการระบุปัญหาและการหาแนวทางการแก้ไข ซึ่งด้วยวัฒนธรรมคนชาวปกากะญอแล้วจะมีการสวมใส่เสื้อ หรือผ้าถุงที่ทอมาจากเส้นฝ้าย ที่เป็นวัตถุดิบที่เชื้อราขึ้นได้ง่าย จึงมีแนวคิดที่จะหาทางแก้ไขปัญหาดังกล่าวร่วมกับนักเรียนจึงได้สืบค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการแก้ไขปัญหาเชื้อราดังกล่าว โดยจากการสืบค้นงานวิจัยของมหาวิทยาลัยหลายแห่งพบว่า ในใบกะเพรามีสาร eugenol ในน้ำมันหอมระเหยมีฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรียจำพวก Aspergillus Fumigatus หรือเชื้อราที่เกิดขึ้นบนผ้าได้ จึงได้ใช้เป็นตัวอย่างโครงงานเพื่อใช้สอนในรายวิชาวิทยาศาสตร์ โดยการนำใบกะเพรามาย้อมเส้นฝ้ายแล้วนำไปทอด้วยกรรมวิธีของชาวปกากะญอในหมู่บ้าน จนได้เป็นผืนและลักษณะที่เป็นเอกลักษณ์ ซึ่งวิถีชีวิตและการทอผ้าที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวปกากะญอที่ควรค่าแก่การรักษาไว้
เกิดเป็นโครงการแปรรูปผลิตภัณฑ์ผ้าทอปกากะญอกันเชื้อรา โดยใช้เวลาในส่วนของกิจกรรมลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้ รับสมัครนักเรียนที่มีความสนใจซึ่งทางเราถือว่าเป็นการจุดประกายความคิดในด้านการแนะแนวอาชีพเพื่อการมีงานทำไปในตัวด้วย มีการขอความอนุเคราะห์วิทยากรเพื่อจัดอบรมการตัดเย็บกระเป๋า รวมถึงแนวทางในการหาตลาดเพื่อจัดจำหน่ายสินค้า นักเรียนสามารถช่วยกันออกแบบกระเป๋าหรือเครื่องแต่งกายในแบบที่ตนเองชอบ ได้เห็นแบบของกระเป๋าแต่ละแบรนด์ที่มีชื่อเสียงในการต่อยอดความคิด ซึ่งเรามองว่าสิ่งนี้ จะเป็นส่วนหนึ่งในการให้นักเรียนได้เห็นถึงความสำคัญของสิ่งที่มีอยู่ในท้องถิ่นอย่างแท้จริง
ด.ญ.ลัดดาวรรณ ฤชุพิชิตโชคชัย นักเรียนชั้น ม.2 เล่าว่า รู้สึกดีใจที่ได้มาฝึกการทอผ้าด้วยเครื่อง จะนำความรู้ไปใช้ให้เกิดประโยชน์ อยากพัฒนาสร้างงานสร้างอาชีพให้คนในหมู่บ้านอยู่ดีกินดี
ด.ญ.ณัฐลิกา (ไม่มีนามสกุล) นักเรียนชั้น ม.2 บอกคล้ายกันว่า ได้เรียนรู้ตัดเย็บกระเป๋า เสื้อผ้า มีครูบุ๋มและครูข้างนอกมาสอนพวกเรา ตั้งแต่การออกแบบผลิตภัณฑ์จนถึงการตัดเย็บ รู้สึกภูมิใจที่ทำสำเร็จ และได้จดทะเบียนเป็นสินค้า OTOP หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ของอำเภอพบพระแล้ว ในชื่อ ธา ธ่า พอนาที
สนใจผลิตภัณฑ์ส่งเสริมทักษะอาชีพในโรงเรียน ธา ธ่า พอนาที ผลิตภัณฑ์ผ้าทอปกากะญอกันเชื้อรา สอบถามได้ที่ โรงเรียนบ้านยะพอจังหวัดตาก น.ส.สุวิชชาภรณ์ กฤตยาเกียรณ ผู้อำนวยการโรงเรียน โทร 0-62249-1547
