ก้าวข้ามการแข่งขัน สานพลังการเรียนรู้ ‘โชว์ & แชร์’

ก้าวข้ามการแข่งขัน สานพลังการเรียนรู้ ‘โชว์ & แชร์’

จากจุดเริ่มต้นของการเปิดพื้นที่การเรียนรู้ในโรงเรียน สู่การเชื่อมร้อยความสัมพันธ์การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่มีเป้าหมายการจัดการศึกษาเดียวกัน คือ “ชุมชนฐานการเรียนรู้ (Community Based Learning)” เป็นการการเปิดประตูการเรียนรู้ออกจากกรอบห้องเรียน และนอกโรงเรียน สู่ชุมชนที่มีภูมิปัญญาอย่างหลากหลาย รวมทั้งการมีทรัพยากรธรรมชาติ มีแม่น้ำสงครามไหลผ่านทั้ง 3 โรงเรียน คือ โรงเรียนชุมชนบ้านห้วยหลัว โรงเรียนบ้านห้วยทราย อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร และ โรงเรียนบ้านนาสีนวล อำเภอเจริญศิลป์ จังหวัดสกลนคร อุดมไปด้วยความหลากหลายในลุ่มน้ำสงคราม ทั้งชนิดพันธุ์ปลา สัตว์ และพืชตามชายฝั่งลุ่มน้ำที่เรียกว่า ป่าบุ่ง ป่าทาม

ดังนั้น ชุมชนจึงเป็นบริบทสำคัญที่นำมาเป็นสื่อการสอนที่มีชีวิต สร้างประสบการณ์การเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน เมื่อได้เห็นและเข้าใจธรรมชาติ วิถีชีวิตของคนในชุมชนแล้ว ก็ย่อมเกิดความรัก ความหวงแหน จนนำไปสู่การต่อยอดเชิงสร้างสรรค์ในธุรกิจชุมชนต่อไป

ทั้ง 3 โรงเรียนจึงได้ร่วมมือกันสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่สอดคล้องกับลุ่มน้ำสงคราม นำมาสู่การจัดกิจกรรม SHOW & SHARE #3 โดยมีวัตถุประสงค์หลักคือ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การเป็นผู้ถ่ายทอดและผู้เรียนรู้ในกิจกรรมของแต่ละโรงเรียน รวมทั้งการสร้างเครือข่ายของนักเรียนและครูที่จะนำไปสู่การพัฒนาตนเองต่อไป

นางสุรางค์ คำมุข รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา (สพป.) สกลนคร เขต 3 กล่าวในการเป็นประธานในพิธีเปิดการจัดงาน SHOW & SHARE #3 ว่า รู้สึกเป็นเกียรติ ได้เห็นความร่วมมือระหว่าง 3 โรงเรียน ที่เป็นรูปธรรมมีแนวทางการจัดการศึกษาในทิศทางเดียวกัน บนจุดร่วมเดียวกัน นั่นคือ ลำน้ำสงคราม ขอชื่นชมการนำแนวคิด ฮักบ้านเกิด ชุมชนฐานการเรียนรู้ (Community Based Learning) ซึ่งถือได้ว่าเป็นสิ่งที่ช่วยตอบโจทย์การพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ทั้ง 3 โรงเรียนมีลักษณะพื้นที่ใกล้เคียงกัน ชุมชนติดกับแม่น้ำสงคราม เขตพรมแดนการปกครองติดกับอำเภอบ้านดุง มีวัฒนธรรมที่ใกล้เคียงกัน ชุมชนมีภูมิปัญญาที่น่าสนใจ มีป่าบุ่ง ป่าทามที่อุดมสมบูรณ์ มีดินที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ นำมาจัดกระบวนการเรียนรู้แก่นักเรียนและผู้ที่สนใจ ทั้งนี้ ได้เห็นความตั้งใจของการจัดการเรียนรู้ที่ไม่ได้มุ่งเน้นแต่เพียงวิชาการอย่างเดียว แต่ได้เสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางทักษะชีวิตที่เกิดจากกระบวนการเรียนรู้นอกห้องเรียน ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการขับเคลื่อนทางการศึกษาในศตวรรษที่ 21 เกิดเป็นพื้นที่ต้นแบบของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ให้แก่สถานศึกษา และชุมชนอื่นต่อไป

ส่วนเจ้าของพื้นที่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในครั้งนี้คือ นายชวลิต มินพิมาย ผู้อำนวยการโรงเรียนชุมชนบ้านห้วยหลัว อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร กล่าวถึงความมุ่งมั่นและเป้าหมายของการจัดกิจกรรมครั้งนี้ ว่าการจัดงานครั้งนี้เป็นอีกจุดเริ่มต้นของการจัดการศึกษาที่ไม่ได้มุ่งเน้นทางวิชาการเพียงอย่างเดียว แต่สิ่งสำคัญที่เราพยายามสร้างและจัดกระบวนการเรียนรู้นั่นคือ การตอบโจทย์ชุมชนและสร้างทักษะการเรียนรู้แก่ผู้เรียน ซึ่งจุดมุ่งหมายสำคัญของการจัดงานครั้งนี้เราได้เห็นความร่วมมือระหว่างสถานศึกษาคือ โรงเรียนชุมชนบ้านห้วยหลัว โรงเรียนบ้านห้วยทรายและโรงเรียนบ้านนาสีนวล ซึ่งจุดเริ่มต้นของการเชื่อมร้อยนั้นเกิดจากบริบทที่ใกล้เคียงกันโดยมีลำน้ำสงครามเป็นจุดสำคัญ ความร่วมมือระหว่างโรงเรียนทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนในกระบวนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานการเรียนรู้ เพื่อให้เห็นการนำภูมิปัญญาในท้องถิ่นเข้ามาผนวกกับแนวความคิดสร้างสรรค์ ต่อยอดองค์ความรู้ต่อไป จนทำให้เห็นคุณค่าของชุมชนตนเอง เราคาดหวังและเชื่อมั่นเสมอว่า สิ่งเหล่านี้จะเป็นแนวทางของการพัฒนาชุมชนและสังคมอย่างยั่งยืน บนแนวคิดชุมชนฐานการเรียนรู้

ครูชินกร พิมพิลา ครูโรงเรียนบ้านนาสีนวล อำเภอเจริญศิลป์ จังหวัดสกลนคร อีกแรงกำลังการขับเคลื่อน ครูที่สร้างการเปลี่ยนแปลงให้สังคมได้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างบุคคล ทุกคนคือที่ 1 ในแต่ละด้าน ผู้ผ่านเวที TEDx KHONKEAN U มาแล้ว ได้มาเล่าเรื่องราวของการเปิดพื้นที่การเรียนรู้ของโรงเรียนบ้านนาสีนวล กรณีศึกษาการสร้างห้องน้ำโฮมบุญ ของ นายชัยยา ชาพิทักษ์ นักเรียนชั้น ม.5 ที่เกิดจากการนำโจทย์ประวัติศาสตร์ชุมชนที่มีการค้นพบเศษไหโบราณ สู่การหาคำตอบจนพบว่าดินทามลุ่มน้ำสงครามสามารถนำมาทำเป็นอิฐได้ ได้ออกแบบห้องน้ำที่มีความร่วมสมัยและมีการใช้วัสดุคืออิฐแดงมาเป็นส่วนสำคัญในการก่อสร้าง จากการออกแบบสู่การก่อสร้างโดยได้รับเงินบริจาคทั้งในและต่างประเทศผ่านสื่อสังคมออนไลน์ จนกระทั่งสร้างเสร็จสิ้นสมบูรณ์

ส่วน นายทรงศักดิ์ สู่สุข ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยทราย อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร ได้เล่าถึงความประทับใจของงานว่า เป็นมิติใหม่ของการก้าวข้ามการแข่งขัน เปลี่ยนเป็นการแบ่งปันในสิ่งที่ตนเองถนัด นักเรียนและครูได้นำเสนอ ถ่ายทอด เป็นผู้ให้และผู้รับ ได้เห็นถึงความสามารถของแต่ละคนที่แตกต่างกันออกไป เด็กๆ มีความสุขในการร่วมทำกิจกรรมแต่ละจุด คือพื้นที่การเรียนรู้โรงเรียนชุมชนห้วยหลัวเป็นการฝึกปฏิบัติการทำไข่เค็มด้วยดินทามลุ่มน้ำสงคราม การทำพวงกุญแจจากเศษผ้า โรงเรียนบ้านห้วยทรายได้นำเสนอและแลกเปลี่ยนการเล่นดนตรีพื้นบ้าน เช่น โปงลาง พิณ แคน โหวด กลอง และโรงเรียนบ้านนาสีนวลได้เปิดพื้นที่การฝึกปฏิบัติการทำกระทงเทียน การมัดย้อมผ้าจากสีธรรมชาติ การนวดฝ่าเท้าด้วยสมุนไพรในชุมชน รวมทั้งการแสดงดนตรีโปงลางพื้นเมือง การแสดงนาฏศิลป์พื้นเมือง และการแสดงดนตรี

ในการจัดงาน SHOW & SHARE #3 ได้มีนักเรียนเข้าร่วมงานกว่า 700 คน จาก 3 โรงเรียน ผู้ปกครอง ชาวบ้าน คณะครู และผู้ที่สนใจมากกว่า 100 คน เด็กชายณัฐวุฒิ สมนาม (นุ๊ก) นักเรียนโรงเรียนบ้านนาสีนวล เป็นหนึ่งในผู้ร่วมกิจกรรมได้เล่าความประทับใจว่า “ชอบกิจกรรมการฝึกปฏิบัติมาก โดยเฉพาะการทำพวงกุญแจจากเศษผ้า ตอนแรกคิดว่าตนเองทำไม่ได้ แต่เพื่อนๆ โรงเรียนชุมชนบ้านห้วยหลัวได้สอน ใช้เวลาไม่นานก็ทำสำเร็จ เป็นพวงกุญแจชิ้นแรกในชีวิตผมเลยครับ”

นอกจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้แล้ว ในงาน SHOW & SHARE #3 ยังได้สร้างความประทับใจและการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญคือ การลดใช้พลาสติกและถ้วยโฟม ได้มีการนำวัสดุธรรมชาติที่ย่อยสลายได้มาเป็นภาชนะในการจำหน่ายสินค้าอีกด้วย ทำให้เห็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม รวมทั้งการร่วมกันปลูกต้นราชพฤกษ์และต้นรวงผึ้ง เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการจัดงานด้วย

จุดเริ่มต้นที่ยังจะก้าวต่อไปโดยขยายเครือข่ายของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยอาศัยบริบทความสัมพันธ์ของลุ่มน้ำสงคราม ซึ่งเชื่อได้ว่าจะเกิดเครือข่ายการจัดการศึกษาที่ตอบโจทย์การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ได้อย่างเหนียวแน่น ก้าวข้ามการแข่งขัน เปลี่ยนเป็นการแบ่งปันตามชื่องาน SHOW & SHARE ได้อย่างแน่นอน