หอภาพยนตร์ แจ้งว่า ขอเชิญร่วมชมมรดกภาพยนตร์ของชาติทั้ง 2 เรื่อง ที่บันทึกเหตุการณ์สำคัญ พร้อมสนทนาถึงเกร็ดประวัติศาสตร์ และมุมมองที่ได้จากภาพยนตร์ กับวิทยากร รศ.ดร.เนื้ออ่อน ขรัวทองเขียว ผู้ทำดุษฎีนิพนธ์เรื่อง “รัฐสยามกับล้านนา พ.ศ.2417-2476” และ ศิริเพ็ญ วรปัสสุ นักจดหมายเหตุ จากพิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ในกิจกรรมภาพยนตร์สนทนา “รัชกาลที่ 7 เสด็จฯ เลียบมณฑลฝ่ายเหนือ พ.ศ.2469” ที่โรงภาพยนตร์ศรีศาลายา หอภาพยนตร์ ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ตั้งแต่เวลา 13.00 น.ป็นต้นไป ฟรี! ดังนี้
ภาพยนตร์สนทนา รัชกาลที่ 7 เสด็จฯ เลียบมณฑลฝ่ายเหนือ พ.ศ.2469 ซึ่งในบรรดาภาพยนตร์ทั้ง 15 เรื่องที่ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภาพยนตร์ของชาติ ประจำปี 2562 เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม ที่ผ่านมา มีภาพยนตร์ 2 เรื่องที่มีเนื้อหากล่าวถึงเหตุการณ์เดียวกัน นั่นคือเหตุการณ์ที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 เสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือ พร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี และพระบรมวงศานุวงศ์ ตั้งแต่วันที่ 6 มกราคม – 6 กุมภาพันธ์ 2469 ภายหลังเสด็จขึ้นครองราชย์ได้ประมาณ 1 ปี
ภาพยนตร์เรื่องแรก เป็นภาพยนตร์ 16 มม.ส่วนพระองค์ ที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ ทรงถ่ายทำด้วยพระองค์เองเป็นส่วนใหญ่ ตามระยะทางที่เสด็จฯ ตั้งแต่ออกจากพระนคร ไปยังเมืองต่างๆ คือ พิษณุโลก แพร่ ลำปาง พะเยา เชียงราย ลำปาง เชียงใหม่ และลำพูน จนเสด็จฯ นิวัตราชธานี ภาพยนตร์ถ่ายทอดให้เห็นภาพการรับเสด็จอย่างเป็นทางการตามแต่ละเมือง โดยเฉพาะที่นครเชียงใหม่ซึ่งจัดพิธียิ่งใหญ่สมพระเกียรติยศตามประเพณีของเจ้านายฝ่ายเหนือ รวมทั้ง ปรากฏภาพเคลื่อนไหวของบุคคลสำคัญ เช่น เจ้าดารารัศมี พระราชชายาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์สุดท้าย นอกจากนี้ ยังได้ทรงบันทึกภาพสิ่งต่างๆ ที่ทรงสนพระราชหฤทัยระหว่างเสด็จพระราชดำเนิน และทรงนำมาตัดต่อลำดับเหตุการณ์เป็นตอนๆ รวมทั้ง จัดทำคำบรรยายเป็นข้อความระบุแต่ละเหตุการณ์สำคัญตลอดเรื่อง รวมจำนวน 11 ม้วน กินเวลาฉายประมาณ 120 นาที ภาพยนตร์ชุดนี้นับเป็น “ภาพยนตร์ทรงถ่าย” ชุดแรกหลังจากเสด็จขึ้นครองราชย์ของพระมหากษัติรย์ผู้ทรงเป็นหนึ่งในนักถ่ายภาพยนตร์สมัครเล่นที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์
ภาพยนตร์เรื่องที่ 2 เป็นเศษฟิล์มเนกาติฟ 35 มม.ที่เหลือจากการตัดต่อหรือที่เรียกกันว่า Outtake ของภาพยนตร์ที่กองภาพยนตร์เผยแผ่ข่าว กรมรถไฟหลวง ได้บันทึกเหตุการณ์เสด็จพระราชดำเนินครั้งนี้ เพื่อนำออกฉายตามโรงภาพยนตร์ให้ประชาชนได้รับชม ซึ่งปรากฏชื่อเรื่องในแจ้งความของหนังสือพิมพ์สมัยนั้นว่า การเสด็จเลียบเมืองเหนือ Royal Tour in Northern Siam จากแจ้งความยังพบว่าภาพยนตร์ฉบับเต็มนั้นแบ่งออกเป็น 3 ภาค ภาคละ 3 ม้วน รวม 9 ม้วน ม้วนละราว 15 นาที ดังนั้น คาดว่าทั้งเรื่องยาวประมาณ 2 ชั่วโมง แต่เศษฟิล์มซึ่งถูกตัดแยกออกมา ที่หอภาพยนตร์อนุรักษ์ไว้ได้นี้ มีอยู่ราว 20 ม้วน ม้วนละ 2-3 นาที รวมความยาวทั้งสิ้นประมาณ 50 นาที แม้จะไม่ครบสมบูรณ์ แต่ยังมีคุณค่าทำให้เห็นถึงเค้าโครง และมุมมองของการนำเสนอข่าวเหตุการณ์สำคัญครั้งนั้นแก่ประชาชน รวมถึง ส่วนที่ไม่อาจพบได้ในฉบับภาพยนตร์ส่วนพระองค์
การเสด็จพระราชดำเนินเลียบมณฑลฝ่ายเหนือใน พ.ศ. 2469 ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ นี้ ถือเป็นเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อพระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกในราชวงศ์จักรีที่เสด็จประพาสหัวเมืองฝ่ายเหนือถึงนครเชียงใหม่ ในขณะเดียวกัน ภาพยนตร์ทั้ง 2 เรื่องนี้ยังถือเป็นหลักฐานภาพเคลื่อนไหวที่เก่าแก่ที่สุดที่แสดงให้เห็นถึงวัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต รวมไปถึงสภาพบ้านเมืองของล้านนาในอดีต
