นายวิบูลย์ วัฒนาธร รองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและประกันคุณภาพ มหาวิทยาลัยพะเยา (มพ.) เปิดเผยว่า มพ.จัดนิทรรศการหัวข้อ “การตามหาปลาร้องเพลง..ลมหายใจแห่งกว๊านพะเยา” ภายใต้โครงการวิจัยเรื่องการตามหาปลาร้องเพลงที่กว๊านพะเยา จ.พะเยา ; ต้นแบบการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศโดยชุมชน จากความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาด้านประมง โดยจัดแสดงในงานประชุมวิชาการนานาชาติ และมหกรรมนิทรรศการด้านความหลากหลายทางชีวภาพ และการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพอย่างยั่งยืน “BEDO EXPO 2016” ที่อาคารรัฐประศาสนภักดี ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ 80พรรษา 5 ธันวาคม 2550 ถนนแจ้งวัฒนะ เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ และนับเป็นพระมหากรุณาธิคุณล้นเกล้าล้นกระหม่อม ที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินในงาน และทรงสนพระทัยนิทรรศการปลาร้องเพลง นับเป็นสิริมงคลแก่ มพ.อย่างสูงสุดหามิได้
นายวิบูลย์กล่าวต่อว่า การนำเสนอผลงานวิจัยครั้งนี้ เป็นการสะท้อนปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดขึ้นในกว๊านพะเยา ซึ่งเป็นแหล่งน้ำจืดขนาดใหญ่ที่สุดในภาคเหนือตอนบน และมีความหลากหลายทางชีวภาพสูง ถือเป็นแหล่งน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงผู้คน แต่ในปัจจุบันพบปัญหาจำนวนมากโดยเฉพาะ ความหลากหลายทางชีวภาพด้านชนิดพันธุ์ปลาที่มีจำนวนลดลงทั้งชนิด และปริมาณ สถานการณ์หนึ่งที่สะท้อนให้เห็นคือปรากฏการณ์ปลากอง ปลาขึ้น หรือ ฝูงปลาร้องในกว๊านพะเยามีจำนวนการพบเจอน้อยลงทุกที หากเป็นเช่นนี้ ในอนาคตอันใกล้ ความงดงามของทัศนียภาพแหล่งน้ำขนาดใหญ่โล่งกว้างสุดลูกหูลูกตา ที่มีเรือแจวลำเล็กของชาวประมง พื้นบ้าน ล่องเรือหาปลาอยู่ในกว๊านพะเยาอันเป็นภาพสะท้อนความผูกพันระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ซึ่งเป็นภาพที่งดงามอยู่เคียงคู่กับบึงน้ำใหญ่แห่งนี้มาช้านานอาจจะหายไป พร้อมๆ กับ เสียงปลาร้องเพลงในฤดูกาลผสมพันธุ์ หรือที่ชาวประมงเรียกกันว่า “ปลากอง” จะหายตามกันไปด้วย และปรากฏการณ์แห่งความหลากหลายทางชีวภาพ และภูมิปัญญาด้านประมงที่กว๊านพะเยาที่ล่มสลายลงไปด้วย การทำประมงพื้นบ้านที่กว๊านพะเยาจะเหลือเพียงตำนาน และเรื่องเล่าเท่านั้น หากไม่มีแนวทางการอนุรักษ์และส่งเสริมให้ตระหนักถึง คุณค่า ความผูกพันระหว่างวิถีชีวิตของคนกับทรัพยากรธรรมชาติ ที่ทรงคุณค่า คู่บ้านคู่เมืองของ จ.พะเยา
“การวิจัยครั้งนี้ หยิบยกปรากฏการณ์หนึ่งที่จะเป็นจุดร่วมเชื่อมโยงให้เกิดความร่วมมือ และเป็นต้นแบบของการพัฒนา โดยเป็นการศึกษาที่มีการบูรณาการงานวิชาการทางวิทยาศาสตร์ชีวภาพที่จะศึกษาด้านปรากฏการณ์ธรรมชาติปลากอง และการเปล่งเสียงของปลาแต่ละชนิด ซึ่งในประเทศไทยยังมีงานวิจัยด้านนี้น้อยมาก ส่วนการศึกษาทางสังคมมานุษยวิทยาเพื่อศึกษาถึงภูมิปัญญา ความเชื่อ และประเพณีของวิถีประมงที่เกี่ยวข้องกับปลากอง จากนั้นนำไปสู่การยกระดับให้ ปรากฏการณ์ธรรมชาติปลาร้อง ซึ่งถือเป็นทรัพยากรที่สะท้อนความหลากหลายทางชีวภาพ และภูมิปัญญาด้านประมง สู่การวางแผนจัดการในเชิงการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ โดยอยู่บนพื้นฐานของการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น ให้มีการพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานความหลากหลายทางชีวภาพในระดับท้องถิ่น อันจะเป็นต้นแบบของ การพัฒนาธุรกิจทางการท่องเที่ยวเชิงนิเวศแนวใหม่ที่มีการบูรณาการทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่น และอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพที่มีอยู่ในกว๊านพะเยาให้มีความยั่งยืนสืบไป” นายวิบูลย์กล่าว
